Zoeken

De Tweede Sekse

feministisch verzet

Tag

onderdrukking

Throwback Thursday – Wat is onderdrukking?

throwback thursdayZoals eerder aangekondigd, lanceren we een nieuwe reeks genaamd Throwback Thursday waarbij we oude artikels opnieuw onder de aandacht brengen. We beginnen met een van de allereerste artikels op deze blog: “Wat is onderdrukking”, een klassieke basistekst om feminisme en vrouwenonderdrukking beter te begrijpen. Geïnspireerd door de ideeën van filosofe Marilyn Frye (en met behulp van haar theorie van de “vogelkooi”) legt deze tekst bondig uit wat we verstaan onder het begrip “onderdrukking”, wie wel of niet behoort tot onderdrukte groepen en waarom. Veel leesplezier!

Wat is onderdrukking?

Als feministe kom je de gekste dingen tegen. Na een tijdje kan je sommige reacties al voorspellen, bijvoorbeeld als je het hebt over de onderdrukking van vrouwen. Tegenwoordig is het seksisme in de wereld zodanig ver doorgedrongen dat je al bijna niet meer kan zeggen dat vrouwen een onderdrukte groep zijn. Regelmatig krijg je dan antwoorden zoals “jamaar, mannen worden ook onderdrukt”, of “er is geen onderdrukking van vrouwen meer”, of, als het heel erg gesteld is met de persoon in kwestie “eigenlijk is het feminisme de schuld van de crisis van de mannen, het feit dat het slecht gaat in de wereld”, enzoverder. Laten we eens kijken wat onderdrukking eigenlijk is. Onderdrukking is niet je een keertje slecht voelen, een existentiële crisis hebben, wat zitten suffen, eens ergens het deksel op je neus krijgen. Dat is jammer en je kan je daar slecht door voelen, maar da’s nog altijd geen onderdrukking. Wat is het dan wel? Marilyn Frye, een feministische filosofe, stelt dat:

Doorgaan met het lezen van “Throwback Thursday – Wat is onderdrukking?”

Wat is seksisme?

oppression ahead
Beschrijving: bord met “Oppression Just Ahead”

Evie Embrechts

Seksisme is een systeem dat de menselijke vrijheid beknot en mensen reduceert tot minder dan we zouden kunnen zijn, onze identiteiten op een bepaalde manier vormgeeft en ons voorschrijft hoe we ons moeten gedragen.

Alle menselijke diversiteit in dit systeem wordt in twee hokjes geduwd: het hokje van mannen en het hokje van vrouwen. Van beide hokjes wordt verwacht dat ze zich volgens de regels gedragen: échte mannen, échte vrouwen. Mensen moeten voortdurend duidelijk maken welk gender ze zijn door hun kleding, taal, gedrag, manier van praten, lopen, ruimte innemen… Mensen die afwijken van de hokjes worden op allerlei manieren afgestraft.

Van vrouwen zowel als mannen wordt heteroseksueel gedrag verwacht. Van vrouwen wordt verwacht dat ze meedoen met de schoonheidswedren en veel tijd, energie en geld opgeven om te streven naar een eenvormig en artificieel schoonheidsideaal.

Seksisme is een systeem van onderdrukking dat vrouwen op een ondergeschikte plaats houdt. Seksisme is dus een objectief gegeven. Het is niet subjectief in die zin dat het slechts een gevoel is, maar onderdrukking zal vaak wel bijdragen tot allerlei gevoelens zoals machteloosheid, depressie, minderwaardigheid…

Doorgaan met het lezen van “Wat is seksisme?”

Transgender en cisgender

Protestmars met slogan op spandoek
Omschrijving: protestmars met slogan op spandoek “How many transgenders have to die before you get involved”

In deze tekst kijk ik eerst naar wat definities en ga dan verder op onderdrukking, kritiek van feministes op bepaalde begrippen en de discussie over de oorzaak van het bestaan van transgenders.

Het woord transseksueel is een oud woord waar heel wat kritiek op te geven is. Het feit dat er “seksueel” in voorkomt lijkt aan te geven dat het iets te maken heeft met seksuele gevoelens voor een bepaalde groep mensen, zoals homo-, bi- of heteroseksueel. En dat is verwarrend want daar heeft het eigenlijk niets mee te maken.

Doorgaan met het lezen van “Transgender en cisgender”

Het hoge hakkenverbod

Wij ontvingen het volgende persbericht:

Graag delen wij u mee dat vanaf vandaag het Hoge Hakkenverbod zal ingevoerd worden in België. Dit verbod kwam onder andere tot stand na raadpleging en bestudering van het opiniestuk van mevrouw Kitty Roggeman (BOEH, VOK). Na een jaar beraadslaging zijn wij tot de volgende conclusies gekomen: de hoge hak is een onderdrukkend middel voor de westerse vrouw en zij moet hiervan beschermd worden.

De officiële redenen voor het implementeren van een verbod op schoenen met hoge hakken* zijn:

  • Het is alom geweten dat de vrouw in de westerse landen als minderwaardig wordt gezien en respectloos wordt behandeld. Dit toont de inferioriteit aan van deze landen en culturen. De vrouw in deze landen en culturen moet daarom beschermd en bevrijd worden.
  • De hoge hak behoort tot de traditionele klederdracht van de westerse vrouw. De westerse man – die een hogere positie bekleedt vergeleken met de westerse vrouw – draagt geen hoge hak. Dit toont aan dat de hoge hak geen symbool van macht of status is.

Doorgaan met het lezen van “Het hoge hakkenverbod”

Pleidooi voor een oncool feminisme

– over de noodzaak van solidariteit –

Het f-woord is uit de gratie gevallen in populaire media en bij velen. De negatieve stereotypering van feministes is geslaagd: het woord ‘feministe’ roept associaties op als klagerig, preuts, overbodig, drammerig, ouderwets, BH-verbrandend, behaard en ga zo maar door. Hoewel veel mensen feministische ideeën of idealen hebben, zijn ze daarom toch weigerachtig zichzelf feministe te noemen. We zijn voor emancipatie, maar we noemen ons geen feministe. De definiëring van feminisme als ‘strijd voor de bevrijding van vrouwen als groep’ is al helemaal als oudbollig en afgedaan bestempeld, tot een prop gefrommeld en in de prullenmand gegooid – ook door feministes. Het is tegenwoordig niet hip om over feminisme te spreken, laat staan in strijdbare termen. We mogen niet meer zeggen dat vrouwen onderdrukt zijn. Dat er nog een strijd te voeren is. Want ‘mannen zijn ook onderdrukt’. En ‘we mogen vandaag de dag toch veel, als vrouw’. ‘Vrouwen krijgen kansen genoeg, ze moeten ze gewoon grijpen’. Ziehier een pleidooi voor een herpolitisering van het feminisme, voor een stevige ruk naar links in deze tijden van individualisme.

‘Feminisme’ onder het stof geraakt

Door de strijd van de vrouwenbewegingen in de eerste en tweede golf hebben we vandaag allerlei verworvenheden: vrouwen hebben stemrecht, abortus is niet meer onwettelijk, we kunnen uit werken gaan, een bankrekening openen, er is kinderopvang (zij het te weinig), er bestaan vluchthuizen (zij het tegen betaling), de nieuwe man helpt af en toe met de strijk, en ga zo maar door. Al deze realisaties van het feminisme worden tegenwoordig als vanzelfsprekend beschouwd. Het zijn geen strijdpunten meer. Wie nog meer rechten wil voor vrouwen als groep, is al gauw een doordramster en wil teveel. Vrouwen verdienen minder? Er is een ongelijke jobverdeling op de arbeidsmarkt? Vrouwen zijn oververtegenwoordigd in de armoede? En ondervertegenwoordigd op beslissingsniveau en in de publieke sfeer? Er is te weinig kinderopvang? Je moet betalen voor een vluchthuis? Een verkrachter wordt zelden of nooit veroordeeld? … “Niet mijn probleem: mijn leven is geregeld/gaat vlot/ik heb geen zorgen” en “Wie echt wil, zich inzet, kansen grijpt, kan een probleemloos leven hebben” zijn vaak gehoorde dooddoeners, die de nood aan gezamenlijk sociaal verzet van tafel schuiven.

Doorgaan met het lezen van “Pleidooi voor een oncool feminisme”

Bedenkingen over geweld

De volgende vrouwendag op 11 november 2011 gaat over geweld. Ervaringen van mezelf en verhalen van partners en vrienden rond lastigvallerij, seksueel geweld en misbruik, hebben sterk bijgedragen tot mijn kijk op feminisme – het is onder andere daardoor dat ik mezelf nu als een linkse en radicale feministe zie.

Op de laatste vergadering van het Vrouwen Overleg Komitee, waar ik actief in ben, hadden we het erover. Maar er zijn veel aspecten van geweld. Ik ga er nu geen lang artikel over schrijven, maar er vielen me een aantal dingen op, waardoor ik heb zitten aandringen op de noodzaak van goede theorievorming rond geweld en een kritische kijk op recent verschenen cijfers.

Er zijn heel veel clichés en dooddoeners over geweld. Bijvoorbeeld als je als feministe een uitspraak doet over geweld op vrouwen, is de reactie vaak “ja maar, er is ook geweld op mannen”. Laat ik een paar analogieën bedenken om de sufheid van dat soort reacties te illustreren.

  • Oorlogsmisdaden in Afghanistan? Ja, maar die waren er in Koeweit en Irak ook.
  • Milieuramp door lekkende olieleidingen? Ja, maar er zijn ook tankers die zinken en milieurampen veroorzaken.
  • Geweld op mannen? Ja, maar er is ook geweld op dieren.
  • Arme asielzoekers? Jamaar, er zijn ook arme Belgen genoeg.

Doorgaan met het lezen van “Bedenkingen over geweld”

Finn Mackay over de invulling van het “f-woord”, de rol en de toekomst van de vrouwenbeweging, en de rol van mannen daarin

Finn Mackay is een radicale lesbische feministe die al meer dan vijftien jaar actief is in de vrouwenbeweging. Ze richtte in 2004 het London Feminist Network op, dat de Reclaim the Night-optocht in London weer in het leven riep. Ze is ook medeoprichtster van de Feminist Coalition Against Prostitution.

Ze sprak op de conferentie Feminism in London 2010 inspirerend en vol vuur over enkele hete hangijzers in de huidige vrouwenbeweging: de nood aan een andere invulling van het begrip “feminisme”, het belang van individuele keuzevrijheid, het herpolitiseren van de vrouwenbeweging, de rol van mannen, de legitimiteit van ruimtes voorbehouden voor vrouwen.

Hieronder zijn enkele stukken van haar krachtige slotspeech in vertaling opgenomen (met toestemming van Mackay; voor betere leesbaarheid van tussentitels voorzien).

Doorgaan met het lezen van “Finn Mackay over de invulling van het “f-woord”, de rol en de toekomst van de vrouwenbeweging, en de rol van mannen daarin”

De kleren van de keizerin – over stiletto’s en het schoonheidsideaal

Vrouwelijke kleding- en andere uiterlijke voorschriften zijn sinds tijden belemmerend, zowel letterlijk als figuurlijk: hoge hakken, smalle rokken, make-up, lichaamshaar dat getrimd, gewaxt, geëpileerd moet zijn. Het dragen van hoge hakken veroorzaakt bij één op de vijf dragers een chronische ontsteking van de ligamenten. Vrouwen zouden zo’n vijf dagen per jaar voor de spiegel doorbrengen. Zo’n veertig procent van de vrouwen durft zich niet op straat vertonen zonder make-up. Zestig procent van Britse zes- tot negenjarige meisjes maken zich zorgen over hun gewicht en lichaamsvorm. Het schoonheidsideaal bepaalt de vormen, maten en gewichten die tolereerbaar zijn. Wie zich niet kan of wil plooien naar dat ideaal, wordt afgestraft. Bevrijdend, of onderdrukkend? Duik mee onder in de spelonken van wat door medische wetenschap en kapitalisme het licht zag.

Toen ik vanmorgen in de stationshal vol ochtendlijke wemeling naar het perron wandelde, trok een droog, tikkend geluid mijn aandacht. Voor mij liep een vrouw met hoofddoek op stiletto’s. Daar neem ik aanstoot aan. Aan vrouwen op hoge hakken, welteverstaan. In reclamebeelden, boeken, tijdschriften, films, tv-shows en pornoboekjes voorgesteld als sexy, bevrijdend, sterk, empowerend, zijn hakken de moderne ketenen der vrouwenonderdrukking.

In de vijftig meter dat de vrouw voor me uit wandelde, werd het strakke ritme op de vloertegels twee keer onderbroken door een schrapende hapering. Hakken zijn namelijk niet zo comfortabel, ze doen zeer, ze durven wel eens omslaan, zomaar, of in putjes of voegen, occasioneel breken ze zelfs af. Ze leiden tot allerlei kwaaltjes en kwetsuren: één op de vijf dragers heeft daardoor een chronische ontsteking aan de ligamenten. Er is een risico op het pijnlijke lordosis (druk op de zenuwen in de onderrug), blaasontsteking, omslaan van de enkels. Daarnaast vormen ze ook létterlijk ketenen: ze beperken danig de fysieke bewegingsvrijheid, het is onmogelijk je snel uit de voeten te maken op van die onhandige gevallen. Vrouwen moeten er ook op léren lopen, op hoge hakken. Mannen krijg je niet zo gek om onpraktisch, pijnlijk, bewegingsbelemmerend schoeisel aan te trekken1. Groot gelijk hebben ze, maar waarom doen vrouwen het dan wel? Doorgaan met het lezen van “De kleren van de keizerin – over stiletto’s en het schoonheidsideaal”

Filmbespreking: “Too much pussy”, Emilie Jouvet (2010)

Too little feminism – sekspositivisme als wapen van het patriarchaat

Onder de schapenvacht van ‘a sex-positive feminist manifesto’ onthult zich een (expliciete) film die het label ‘feministisch’ onterecht claimt om aan de queer gebracht te worden. Seksuele bevrijding door het propageren van ordinariteit en stereotypen, niets nieuws onder de zon. De performsters, die zich ‘queer’ en ‘feministes’ noemen, wakkeren vrolijk het laaiende vreugdevuur der seksisme aan. Alhoewel, vrolijk… de één in de greep van de trieste troost van alcohol, de ander gebukt onder het gewicht van neerhalende maatschappelijke normen… De beschrijving van een handvol scènes uit de film spreekt voor zich. De schaarse momenten van diepgang en inzicht die de montage overleefden worden snel snel bedekt met de mantel der oppervlakkigheid – wellustig afgeworpen bij alweer een volgende plastic stripact. De film deed de drang ontstaan om “sekspositivisme is dodelijk” op een t-shirt te gaan sjabloneren.

Op het Queertopiafestival, waar ik deze film zag, werd ze als volgt aangekondigd (cf. de website van Jouvet ):

Doorgaan met het lezen van “Filmbespreking: “Too much pussy”, Emilie Jouvet (2010)”

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.

Omhoog ↑