Zoeken

De Tweede Sekse

Solidariteit werkt!

Categorie

Machtsmechanismen

“And now for some questions from the audience…” – A guide to making an actively safe space during debates

a contribution by FemaleGaze

“And now for some questions from the audience…”

A guide to making an actively safe space

during public debates and discussions.

This text is an exploration of what it means to have a “safe space” for the audience during public debates and discussions. The text includes case studies where the lack of a safe space policy made a debate less satisfying, and suggestions of how event organisers and audience members can facilitate an even discussion, and make it more likely for minority voices to be heard during audience questions or debate.

Continue reading ““And now for some questions from the audience…” – A guide to making an actively safe space during debates”

Advertenties

For women-only: waarom vrouwengroepen en vrouwenruimtes – feministisch organiseren deel 2

Dit is deel 2 van de rubriek feministisch organiseren. Deel 1 heet Weg met hiërarchieën! kan je hier lezen.

Sinds het begin van de feministische beweging hebben vrouwen zich apart georganiseerd. Ze hielden bijeenkomsten, startten organisaties en organiseerden activiteiten enkel voor vrouwen. Daarnaast waren er ook gemengde groepen, activiteiten en ruimtes. Ook vandaag bestaan beide nog. Maar meer dan ooit staan de feministische ruimtes, activiteiten en groepen enkel voor vrouwen onder druk. Deze tekst gaat over het hoe en waarom van vrouwenruimtes/groepen versus gemengde ruimtes/groepen.

netwerkfeministjes1

Gender en vrouwen

Wanneer we het over vrouwenruimtes en vrouwengroepen hebben, moet er eerst gekeken worden naar wat een vrouw is, wie een vrouw is en wie niet. Dit is een moeilijke en complexe kwestie en ik ben er zelf nog niet uit. Ik heb wel vanalles gelezen, op blogs, in zines en boeken, en gesprekken gehad met andere (trans)feministes, bijgeleerd over verschillende visies op genderidentiteit, veel theorieën en ervaringen gehoord die nuttig en interessant zijn (en helaas ook een heleboel haatdragende onzin gezien op bepaalde transfobische blogs).

Continue reading “For women-only: waarom vrouwengroepen en vrouwenruimtes – feministisch organiseren deel 2”

Tweede Sekse Blog Op Papier #2 in de maak!

tweedesekse2coverzwwebZoals je in onze oproep voor bijdragen al kon lezen, is er een nieuw blogzine in de maak! Aangezien we niet constant aan ons computerscherm gekluisterd willen zitten – maar wel willen informeren en geïnformeerd worden – publiceren we af en toe onze teksten in een zine, een zelfgemaakt low-budget boekje.

Het tweede nummer van De Tweede Sekse Blog Op Papier zal focussen op activisme en de feministische beweging. Je zal er tips in vinden voor feministische acties, we gaan na hoe en waarom je je op een basisdemocratische en feministische manier in groep kan organiseren, we kijken naar inspirerende voorbeelden van feministische acties en naar de zin en onzin van vrouwengroepen/vrouwenruimtes en we nemen tenslotte de huidige feministische beweging onder de loep. Zeker een handige publicatie als je zelf actief wil worden als feministe of een dosis verse inspiratie nodig hebt om je activisme verder te zetten!

Op zaterdag 12 april 2014 zal dit tweede nummer gepresenteerd worden op de Alternatieve Boekenbeurs in De Centrale in Gent op de stand van FEL. Kom gerust een kijkje nemen!

Wat te doen als pro-feministische man?

feminist_men
“whatever, dude”

Er werd eerder al over mannen en feminisme geschreven op deze blog. Deze tekst gaat meer specifiek over wat mannen binnen het feminisme wel en niet kunnen doen. Ben je een (cis)man en beschouw je jezelf als (pro-)feminist? Deze tekst is voor jou!

Wat kunnen mannen doen die geïnteresseerd zijn in feminisme en de feministische beweging willen steunen? Hoe kunnen ze nuttig en solidair zijn, feminisme ondersteunen, maar niet de beweging domineren? Wat hebben feministes nodig van mannelijke bondgenoten? Meer steun, minder stem!

Continue reading “Wat te doen als pro-feministische man?”

Feministisch organiseren, deel 1 – Weg met hiërarchieën!

Deze nieuwe rubriek gaat over organiseren op een feministische manier. Enkele onderwerpen die aan bod zullen komen, zijn:

Er staat al heel wat op deze blog dat te maken heeft met feministisch organiseren. Dus neem hier alvast een kijkje:

Dit eerste deel is een inleiding. De volgende vragen komen aan bod: Wat is feministisch organiseren? En waarom feministisch organiseren? Dat zullen we in dit deel ontdekken. Hoe je feministisch kan organiseren is voor de volgende delen.

Intro

Feministes organiseren zich beter in groep dan ieder in hun eentje het patriarchaat aan te vallen. In groep ben je sterker en je haalt er meer inspiratie, energie en motivatie uit. Individuele bewustwording en verandering is heel goed, maar niet genoeg. Samen kunnen we veel meer doen en veel meer bereiken. We hebben collectieve actie nodig, massale collectieve actie! Maar hoe organiseren we ons collectief?

Continue reading “Feministisch organiseren, deel 1 – Weg met hiërarchieën!”

Elitisme en uitsluiting in postmoderne feministische teksten

Hoe postmoderne queer/feministische theorie leidt tot uitsluiting, vervreemding en elitisme

Eerst en vooral wil ik duidelijk maken dat deze tekst niet bedoeld is om feminisme of queertheorie te veroordelen, maar om de taal en toegankelijkheid van een groot deel van de hedendaagse theoretische queerfeministische publicaties in vraag te stellen en te bekritiseren. Ik ben zelf een feministe en ik heb veel gehad aan zowel de theorie als de praktijk van het feminisme. De geweldige analyses in feministische en queer teksten en de manieren van samenwerken en actievoeren geven me kracht en inspiratie. Maar des te meer ben ik teleurgesteld door het elitisme van een groot deel van de huidige theoretische publicaties.

Omgaan met problemen van uitsluiting, elitair gedrag en machtsstructuren is altijd een belangrijk onderwerp geweest in de feministische beweging. Formele leidsterschapsposities waren not done in collectieven in de tweede golf omdat feministes de hiërarchieën en ongelijkheden van de door mannen gedomineerde maatschappij niet wilden overnemen, maar toch ontstonden er informele elites en door de media aangeduide woordvoersters [1]. Zowel in informele als in formeel gestructureerde organisaties hadden bepaalde (groepen van) vrouwen meer macht en ze hebben die macht gebruikt – bewust of niet, gewild of niet – om anderen uit te sluiten, te vervreemden of te domineren. Wie spreekt, wie publiceert, en wie representeren zij? Wie wordt tot stilte gebracht, wie wordt gemarginaliseerd, wie heeft niks te zeggen? (Zie ook: blogtekst over machtstechnieken) Doorheen de feministische geschiedenis kunnen we bepaalde groepen van vrouwen zien, bijvoorbeeld lesbiennes (“the lavender menace”), zwarte vrouwen, arme vrouwen of vrouwen van lagere klassen en transvrouwen die vochten voor inclusie. Ableisme – onderdrukking op basis van handicap – en ageisme – onderdrukking op basis van leeftijd – hebben geleid tot uitsluiting en ongelijke machtsrelaties in de feministische beweging, ook al waren feministes er in theorie tegen en wilden ze iedere vrouw verwelkomen en omarmen. (Zie ook: blogtekst over zelfkritiek en privileges)

Continue reading “Elitisme en uitsluiting in postmoderne feministische teksten”

Bedenkingen over geweld

De volgende vrouwendag op 11 november 2011 gaat over geweld. Ervaringen van mezelf en verhalen van partners en vrienden rond lastigvallerij, seksueel geweld en misbruik, hebben sterk bijgedragen tot mijn kijk op feminisme – het is onder andere daardoor dat ik mezelf nu als een linkse en radicale feministe zie.

Op de laatste vergadering van het Vrouwen Overleg Komitee, waar ik actief in ben, hadden we het erover. Maar er zijn veel aspecten van geweld. Ik ga er nu geen lang artikel over schrijven, maar er vielen me een aantal dingen op, waardoor ik heb zitten aandringen op de noodzaak van goede theorievorming rond geweld en een kritische kijk op recent verschenen cijfers.

Er zijn heel veel clichés en dooddoeners over geweld. Bijvoorbeeld als je als feministe een uitspraak doet over geweld op vrouwen, is de reactie vaak “ja maar, er is ook geweld op mannen”. Laat ik een paar analogieën bedenken om de sufheid van dat soort reacties te illustreren.

  • Oorlogsmisdaden in Afghanistan? Ja, maar die waren er in Koeweit en Irak ook.
  • Milieuramp door lekkende olieleidingen? Ja, maar er zijn ook tankers die zinken en milieurampen veroorzaken.
  • Geweld op mannen? Ja, maar er is ook geweld op dieren.
  • Arme asielzoekers? Jamaar, er zijn ook arme Belgen genoeg.

Continue reading “Bedenkingen over geweld”

De kleren van de keizerin – over stiletto’s en het schoonheidsideaal

Vrouwelijke kleding- en andere uiterlijke voorschriften zijn sinds tijden belemmerend, zowel letterlijk als figuurlijk: hoge hakken, smalle rokken, make-up, lichaamshaar dat getrimd, gewaxt, geëpileerd moet zijn. Het dragen van hoge hakken veroorzaakt bij één op de vijf dragers een chronische ontsteking van de ligamenten. Vrouwen zouden zo’n vijf dagen per jaar voor de spiegel doorbrengen. Zo’n veertig procent van de vrouwen durft zich niet op straat vertonen zonder make-up. Zestig procent van Britse zes- tot negenjarige meisjes maken zich zorgen over hun gewicht en lichaamsvorm. Het schoonheidsideaal bepaalt de vormen, maten en gewichten die tolereerbaar zijn. Wie zich niet kan of wil plooien naar dat ideaal, wordt afgestraft. Bevrijdend, of onderdrukkend? Duik mee onder in de spelonken van wat door medische wetenschap en kapitalisme het licht zag.

Toen ik vanmorgen in de stationshal vol ochtendlijke wemeling naar het perron wandelde, trok een droog, tikkend geluid mijn aandacht. Voor mij liep een vrouw met hoofddoek op stiletto’s. Daar neem ik aanstoot aan. Aan vrouwen op hoge hakken, welteverstaan. In reclamebeelden, boeken, tijdschriften, films, tv-shows en pornoboekjes voorgesteld als sexy, bevrijdend, sterk, empowerend, zijn hakken de moderne ketenen der vrouwenonderdrukking.

In de vijftig meter dat de vrouw voor me uit wandelde, werd het strakke ritme op de vloertegels twee keer onderbroken door een schrapende hapering. Hakken zijn namelijk niet zo comfortabel, ze doen zeer, ze durven wel eens omslaan, zomaar, of in putjes of voegen, occasioneel breken ze zelfs af. Ze leiden tot allerlei kwaaltjes en kwetsuren: één op de vijf dragers heeft daardoor een chronische ontsteking aan de ligamenten. Er is een risico op het pijnlijke lordosis (druk op de zenuwen in de onderrug), blaasontsteking, omslaan van de enkels. Daarnaast vormen ze ook létterlijk ketenen: ze beperken danig de fysieke bewegingsvrijheid, het is onmogelijk je snel uit de voeten te maken op van die onhandige gevallen. Vrouwen moeten er ook op léren lopen, op hoge hakken. Mannen krijg je niet zo gek om onpraktisch, pijnlijk, bewegingsbelemmerend schoeisel aan te trekken1. Groot gelijk hebben ze, maar waarom doen vrouwen het dan wel? Continue reading “De kleren van de keizerin – over stiletto’s en het schoonheidsideaal”

Queer: een vreemd en leuk speelbeest

Het vorige stuk ging over feminisme en queer-activisme, maar ging niet in op wat ‘queer’ precies is. Ik was even uit het oog verloren dat niet iedereen daar vertrouwd mee is! Hieronder daarom een korte introductie.

De oorspronkelijke betekenis van ‘queer’ is ‘vreemd, bizar’. Het was ook stigmatiserend tegenover homomannen, een scheldwoord zoals het Nederlandse ‘flikker’. Hier en daar wordt het nog in die zin gebruikt. In de jaren negentig is er echter een beweging ontstaan die het woord een nieuwe betekenis heeft gegeven. Een aantal academici heeft zich toegelegd op de ontwikkeling van een ‘queer theory’, en daarnaast is er wereldwijd een vrij ondergrondse queer scene onstaan, die enigszins gelinkt is aan het anarchisme, de punk-scene, en de beweging van trans’- en interseksmensen.

Binnen de queerbeweging vinden mensen elkaar terug die erkennen dat er onderdrukking schuilt in het opdelen van mensen in mannen en vrouwen, maar ook in hetero’s en holebi’s. Continue reading “Queer: een vreemd en leuk speelbeest”

Waarom feminisme en queer-activisme allebei bestaansrecht hebben en elkaar niet uitsluiten

~ to my dear queer friends… and all the others

M/V bestaat niet als je de mensheid van wat dichterbij gaat bekijken. Biologen betwisten een duidelijke tweedeling, constructivisten wijzen ons op een dagelijkse (re)productie van het strikte onderscheid door ons taalgebruik, onze opvoeding en socialisatie, aanpassen aan gedragsnormen, sociale routines, psycho-sociale-culturele actoren, reclame voor duizend-en-één producten enzovoort. M/V is niet minder dan een hegemonische ideologie over wie mannen en vrouwen zijn, waarbij mensen die duidelijk niet in één van beide hokjes te plaatsen zijn, niet als dusdanig (h)erkend worden, en zelfs uitgewist door operaties kort na de geboorte. Voor overheden, de medische sector en het overgrote deel van de bevolking bestaan niet-M/V-mensen eenvoudigweg niet. (Het is me wel ter ore gekomen dat het UZ-Genderteam in Gent onlangs eerste stapjes heeft gezet naar erkenning van tussen-man-en-vrouw-mensen, waar gaan we dat schrijven!)

M/V bestaat wél als je weet dat het in talloze landen op ieders identiteitskaart staat, en dat elk mens op talloze momenten expliciet in één van de twee categorieën wordt geplaatst. Continue reading “Waarom feminisme en queer-activisme allebei bestaansrecht hebben en elkaar niet uitsluiten”

“Vrouwen lokken verkrachting zelf een beetje uit”: NEE! Klaag seksisme aan!

Gisteren herbekeek ik een deel van het tv-programma ‘Koppen’ op het internet. Het centrale personage van de documentaire (in mei 2010 uitgezonden), is een Vlaamse vrouw die vertelt over haar moeilijke leven. Verder is ze m.i. alleen maar een onderwerp omdat ze gekozen heeft om haar leven te organiseren rond de islam. Ze is gesluierd, en daar kicken tegenwoordig een heleboel mensen op, weet u wel, zoals men kickt op eenieder die niet aan centrale normen voldoet: met een mengeling van afschuw en aantrekking.

Maar dit gezegd zijnde, ontviel de vrouw op een bepaald moment in de uitzending een seksistische uitspraak, die zodanig fout en tegelijkertijd evident in onze samenleving is, dat ik me voornam om dit soort uitlatingen voortaan systematisch aan te klagen.

Continue reading ““Vrouwen lokken verkrachting zelf een beetje uit”: NEE! Klaag seksisme aan!”

Dagboek van een genderqueer feminist 7: Hotel Jarretelle en de tirannieke klauw van de stoeipoes

In verschillende media, én elders, probeerde men mij ervan te overtuigen: “Dit is géén striptease!”
Nee, het is burlesque. Dat wil zeggen: het is meer, het is zeer cultureel verantwoord… In elk geval, het is not done om het te vergelijken met plat, ordinair ‘strippen’.

Goed. Ik luister immers (bijna) altijd naar mijn lieve medemens, en geef hemhaar steeds op zijn minst het voordeel van de twijfel.

Sta ik op een drukkend warme Gentse Feesten-avond in een afgesloten Vooruit-Kaffee, komt Vitalski op scène en vertelt die daar om te beginnen doodleuk: “Dames en heren, laat mij de grammatica van de avond voor u uiteenzetten. Er staat een tiental bloedmooie dames voor u klaar, die zich naargelang uw enthousiaste feedback meer en meer zullen uitkleden.”

Geef mij een betere definitie van ‘striptease’… En ja, het bleek nog waar te zijn ook. Ik heb de rit uitgezeten en ben er meer dan ooit van overtuigd: ‘Hotel Jarretelle’ is een striptease. Een tiental stripteases, eigenlijk. Continue reading “Dagboek van een genderqueer feminist 7: Hotel Jarretelle en de tirannieke klauw van de stoeipoes”

Machtstechnieken tegengaan – master suppression techniques

1 - Onzichtbaar maken

Ooit al iemands mening onderuit gehaald door ermee te lachen (en je achteraf schuldig gevoeld)? Of zelf uitgelachen geweest en je dom gevoeld? Ooit al vergeleken geweest met een dier (kip, domme geit, onnozel kalf, venijnige slang), ooit al ontdekt dat voor de vergadering eigenlijk alles al besloten was? Ooit te horen gekregen dat je een slechte moeder / werkster / vrouw was, gemerkt dat je kritiek kreeg wat je ook deed? Ooit je ongemakkelijk gevoeld in een groep zonder goed te weten waarom? Welkom in de wereld van de machtstechnieken.

Deze technieken zijn extreem schadelijk voor de goede werking van een groep, iedereen gebruikt ze en sommige mensen gebruiken ze zelfs doelbewust om anderen onderuit te halen en hun eigen grote gelijk te laten zegevieren. Het effect van deze technieken is het in stand houden van onderdrukking en minderheidsgroepen of sociaal minder sterke personen het zwijgen opleggen.

Het goede nieuws is dat dit aan te pakken valt – langzaam en met veel goeie wil van alle kanten. Nog goed nieuws is dat je ook anderen kan helpen voor hun mening op te komen. Slecht nieuws is dat deze gewoontes niet gemakkelijk af te leren zijn – van zodra je die machtstechnieken leert herkennen ga je wel herkennen dat je ze zelf regelmatig gebruikt – alvast een eerste stap naar verbetering…

Workshop master suppression techniques

2 - Belachelijk maken

Zelf heb ik voor het eerst een workshop over dit soort machtstechnieken gevolgd in Spanje in 2008, op een links jongerenkamp. De onderstaande tekst is dus met veel dank aan de Deense feministes die die workshop hebben gegeven en hun teksten beschikbaar hebben gesteld. De workshop is gebaseerd op onderzoek van Berit Ås, een Noorse feministe. De foto’s van de op het kamp gebruikte “papieren slides” zijn met dank aan Obscura.

De workshop draait rond het gebruik van macht in sociale interacties. Macht bestaat niet alleen officieel (titels zoals manager, directeur, etc) maar ook informeel in sociale structuren. Die macht is er altijd, het is dus nuttig om daarvan bewust te zijn. Als er pogingen zijn om die macht te misbruiken om anderen te onderdrukken, kunnen we die leren herkennen en daartegen reageren.

De onderdrukkingstechnieken die we gaan zien, worden op veel verschillende manieren gebruikt. Mannen gebruiken ze vaak op vrouwen, maar ook meer ervaren en/of oudere mensen op minder ervaren en/of jongere mensen, enzoverder (merk de analogie op met de lijnen van kruispuntdenken).

Het nut van deze technieken te leren herkennen is dus niet om een soort oorlog tegen mannen of ouderen of meer ervaren personen te ontketenen. Het nut is om ze te leren herkennen en tegengaan om zo te zorgen voor een meer democratische organisatie waar de bijdragen van iedereen kunnen gehoord en gewaardeerd worden.

Continue reading “Machtstechnieken tegengaan – master suppression techniques”

Een WordPress.com website.

Omhoog ↑