Zoeken

De Tweede Sekse blog

feminists of the world unite!

Categorie

Stromingen

Throwback Thursday – feministische stromingen

throwback thursdayVoor onze nieuwe reeks genaamd Throwback Thursday waarbij we oude artikels opnieuw onder de aandacht brengen, kozen we deze keer voor een tekst over feministische stromingen. Deze tekst toont de variatie in visies die bestaan in de feministische beweging.

Toch moeten we even opmerken dat hier slechts een greep uit de verschillende feministische stromingen wordt toegelicht. Elders op deze blog kan je ook over andere stromingen lezen en we zijn van plan over nog meer te schrijven over de ideeën die leven binnen het feminisme.

Veel leesplezier!

Feministische stromingen – een overzicht

Feminisme kan ongelofelijk interessant, mooi, bevrijdend zijn en geweldige nieuwe inzichten bijbrengen over jezelf, de maatschappij en hoe die te veranderen. Maar het niveau van kennis over feminisme is vaak erg laag – logisch gezien er weinig feministische informatie beschikbaar is en de mainstream sterk antifeministisch bezig is. Ik zie vaak nog heel wat verwarring over zaken zoals feministische stromingen. Daarom alvast dit eerste overzicht. Het gaat zeker niet lukken om alles perfect te plaatsen en beschrijven, maar hopelijk helpt het toch wat 🙂 Without further ado…

Continue reading “Throwback Thursday – feministische stromingen”

Advertenties

Elitisme en uitsluiting in postmoderne feministische teksten

Hoe postmoderne queer/feministische theorie leidt tot uitsluiting, vervreemding en elitisme

Eerst en vooral wil ik duidelijk maken dat deze tekst niet bedoeld is om feminisme of queertheorie te veroordelen, maar om de taal en toegankelijkheid van een groot deel van de hedendaagse theoretische queerfeministische publicaties in vraag te stellen en te bekritiseren. Ik ben zelf een feministe en ik heb veel gehad aan zowel de theorie als de praktijk van het feminisme. De geweldige analyses in feministische en queer teksten en de manieren van samenwerken en actievoeren geven me kracht en inspiratie. Maar des te meer ben ik teleurgesteld door het elitisme van een groot deel van de huidige theoretische publicaties.

Omgaan met problemen van uitsluiting, elitair gedrag en machtsstructuren is altijd een belangrijk onderwerp geweest in de feministische beweging. Formele leidsterschapsposities waren not done in collectieven in de tweede golf omdat feministes de hiërarchieën en ongelijkheden van de door mannen gedomineerde maatschappij niet wilden overnemen, maar toch ontstonden er informele elites en door de media aangeduide woordvoersters [1]. Zowel in informele als in formeel gestructureerde organisaties hadden bepaalde (groepen van) vrouwen meer macht en ze hebben die macht gebruikt – bewust of niet, gewild of niet – om anderen uit te sluiten, te vervreemden of te domineren. Wie spreekt, wie publiceert, en wie representeren zij? Wie wordt tot stilte gebracht, wie wordt gemarginaliseerd, wie heeft niks te zeggen? (Zie ook: blogtekst over machtstechnieken) Doorheen de feministische geschiedenis kunnen we bepaalde groepen van vrouwen zien, bijvoorbeeld lesbiennes (“the lavender menace”), zwarte vrouwen, arme vrouwen of vrouwen van lagere klassen en transvrouwen die vochten voor inclusie. Ableisme – onderdrukking op basis van handicap – en ageisme – onderdrukking op basis van leeftijd – hebben geleid tot uitsluiting en ongelijke machtsrelaties in de feministische beweging, ook al waren feministes er in theorie tegen en wilden ze iedere vrouw verwelkomen en omarmen. (Zie ook: blogtekst over zelfkritiek en privileges)

Continue reading “Elitisme en uitsluiting in postmoderne feministische teksten”

De dure eicel en de goedkope zaadcel – weg met darwinistisch feminisme, deel II

You find that people cooperate, you say, ‘Yeah, that contributes to their genes’ perpetuating.’ You find that they fight, you say, ‘Sure, that’s obvious, because it means that their genes perpetuate and not somebody else’s.’ In fact, just about anything you find, you can make up some story for it.
—Noam Chomsky

Evolutionary stories of human behavior make for a good narrative, but not good science.
—Massimo Pigliucci, evolutionary biologist, Stony Brook University

In de reeks “weg met darwinistisch feminisme”, probeer ik de leugens en schadelijke effecten van de nepwetenschappelijke stromingen evolutionaire psychologie en darwinistisch feminisme bloot te leggen. In deel 1 geef ik een algemene introductie, in dit deel ga ik in op een paar grappige drogredeneringen die deze stromingen kenmerken. Zie ook boeken over evolutionaire psychologie en het uitgebreide artikel Het is allemaal natuurlijk, genetisch, evolutionair.

Ik ga beginnen met een helaas waargebeurd verhaal. Enkele jaren geleden kreeg ik een cursus met een hoofdstuk over evolutionaire psychologie. De prof beweerde in de les het volgende: stel dat er een gebouw in brand vliegt. Je kan één persoon redden. Wie ga je redden? Degene waarmee je het meeste DNA gemeen hebt. Bijvoorbeeld, je zal eerder je kind redden (50% DNA gemeenschappelijk) dan je grootmoeder (25% DNA gemeenschappelijk). En dat was natuurlijk bewezen, met allerlei experimenten. Dus stelde ik de prof de volgende vraag “wat met geadopteerde kinderen?” En hij was zichtbaar verbaasd, had daar geen antwoord op, daar had hij nog niet aan gedacht. Voor een vol auditorium kon hij alleen maar wat mompelen als “ah ja, dat is interessant, als je daar eens onderzoek over wil komen doen…”

Ik vond dat echt ongelofelijk. Dat krijg je als mensen iets zonder kritisch denken zomaar aanvaarden als waar en alleen bewijzen gaan zoeken die hun hypotheses bevestigen. En dat is nu typisch evolutionaire psychologie, het is wetenschappelijk omdat het ergens in een boek staat geschreven door wetenschappers, maar dergelijke fouten worden voortdurend gemaakt. Het is alsof de wetenschappers niet meer buiten dat kader kunnen denken. En dat kader wordt onzichtbaar, zoals de lucht die we inademen. En ik zit daar dan, me af te vragen hoe het in hemelsnaam mogelijk is dat mensen zo kritiekloos zijn daarover en dat zoiets gewoon aan een universiteit verkondigd wordt.

Want denk daar nu nog eens over na: voor je staan enkele mensen die je graag ziet. Eén ervan is je partner, nog een ander je kind, nog een ander één van je ouders of grootouders. Stel dat er iets ergs met hen gebeurt. Eén van hen sterft. Dat is vreselijk. Nu een vraagje: waarom vind je dat idee vreselijk? Is dat omdat je denkt “miljaar, daar gaat mijn DNA?” Dacht ik al. Dat soort reductionisme is gewoon te belachelijk voor woorden. Toch kunnen mensen op dat soort onzin doctoreren, handleidingen psychologie schrijven, enzoverder.

Stel nu dat iemand je zou komen vertellen dat mannen minder tijd steken in verzorging en opvoeding van hun kinderen dan vrouwen. Dat klopt, onderzoek toont dat inderdaad aan en het is een aandachtspunt van veel feministes om die situatie beter in balans te brengen. Stel nu dat iemand je vertelt dat mannen minder tijd besteden aan hun kinderen, vrouwen selectiever zijn in hun partnerkeuze e.d. omdat zaadcellen goedkoper zijn, minder energie kosten om te produceren dan eicellen? Zetten we de lachband alvast op? Je zou zo’n mensen toch eerder op een talkshow verwachten of een fijn cabaret, misschien een mislukte Geert Hoste nieuwjaarsspeech of zoiets. Maar nee, je vind ze aan de fijne universiteiten van deze wereld waar ze veel onderzoeksgeld verkwisten aan dit soort rommel.

Continue reading “De dure eicel en de goedkope zaadcel – weg met darwinistisch feminisme, deel II”

Nu is het genoeg! Weg met darwinistisch feminisme, deel I

radical feminist logo

Het geringere belang dat vrouwen voor zichzelf hechten aan sociale status en sociale dominantie, bijvoorbeeld, is weinig veelbelovend als het gaat om hun gelijkwaardige vertegenwoordiging in de hoogste politieke regionen.

—Griet Vandermassen, Feminisme en evolutietheorie

Waarom snuffelen vrouwen liever aan een t-shirt van symmetrisch gebouwde mannen dan aan dat van asymmetrische exemplaren?

—Griet Vandermassen, De mens als vlees

I deny that anyone knows, or can know, the nature of the two sexes, as long as they have only been seen in their present relation to one another. If men had ever been found in society without women, or women without men, or if there had been a society of men and women in which the women were not under the control of the men, something might have been positively known about the mental and moral differences which may be inherent in the nature of each. What is now called the nature of women is an eminently artificial thing — the result of forced repression in some directions, unnatural stimulation in others.

—John Stuart Mill, On the Subjection of Women, 1869

Dit artikel wordt vervolgd in deel twee, over dure eicellen en goedkope zaadcellen. Zie ook boeken over evolutionaire psychologie en de boekbespreking van Darwin voor Dames. Voor degelijk wetenschappelijk weerwerk, lees zeker de brochure “T is allemaal natuurlijk” uit het feministisch startpakket van FEL.

Lang, heel lang heb ik mijn geduld proberen bewaren. Mijn huisgenoten weten het, dat ik nooit kalm kan blijven als er weer eens een opiniestuk van Griet Vandermassen (of andere evolutionair psychologen) in de krant is verschenen. En de inleiding van haar boek Darwin voor Dames alleen al is genoeg om telkens opnieuw woest het boek door de kamer te gooien. Pagina’s en pagina’s heb ik er al aan verspild, geschrapt, weer opgeborgen. Hele sloten No Stress thee gedronken. Gesport. Gedanst. Op mijn hoofd gestaan.

We moeten solidair zijn. Vrouwelijke wetenschappers steunen. Niet elkaar aanvallen want dat is een teken van vrouwenhaat en typisch geïnternaliseerd seksistisch afrekengedrag. Lang heb ik het volgehouden, te lang, maar nu is het genoeg geweest. Er is al teveel kwaad aangericht.

Griet Vandermassen had nooit ook maar één euro of regeltje in de krant mogen krijgen voor haar droevige nepwetenschap, haar meeheulen met de seksistische maatschappij waarin we helaas leven, haar poging om een wetenschappelijk tintje te geven aan de ideologie van de onderdrukking. Het feit dat ze wel serieus wordt genomen zegt veel over de toestand van de wereld waarin wij leven.

Ik ga niet in één artikel ineens komaf maken met de volkomen verkeerde ideeën van het Darwinistisch feminisme. Sommig kwaad moet je langzaam blootleggen, schil per schil, tot de gruwelijke binnenste laag zichtbaar wordt. Daarom ga ik hier in een  reeks teksten verschillende aspecten van de visie van Griet Vandermassen bespreken, aan de hand van haar artikels, haar opiniestukken en het boek Darwin voor Dames.

 

Barbara Kruger, "We won't play nature to your culture"

Continue reading “Nu is het genoeg! Weg met darwinistisch feminisme, deel I”

Radicaal feminisme – een inleiding

Eyes behind bars
Prison: swinging solo (c) Julia Rice

Dit is het tweede deel van een reeks op deze blog over verschillende soorten feminisme. De eerste in de reeks was anarcha-feminisme; er zullen nog vele andere stromingen aan bod komen. Dit artikel geeft een inleiding over radicaal feminisme.

If not now… then when?
If not now… what then?
We all must live our lives
Always feeling
Always thinking
The moment has arrived

—Tracy Chapman


Inhoud

1. Over het woord radicaal
2. De basis

  • vrouwen hebben een gemeenschappelijke sociale eigenschap
  • een sociale beweging en niet enkel individuele “empowerment”
  • het persoonlijke is politiek
  • verzet tegen de permanente seksuele beschikbaarheid

3. Wat kan radicaal feminisme nog betekenen?
4. Wat is ons ultieme doel?
5. Kritieken op radicaal feminisme

6. Wat betekent radicaal feminisme voor mij persoonlijk?

7. Besluit

Seksisme heeft een impact op alle mensen, ook op feministes. Het is al vaker opgemerkt o.a. in commentaar op deze blog bij de tekst over patriarchaat en de tekst over onderdrukking: seksisme wordt door iedereen in stand gehouden, ook vrouwen, ook feministes. We kunnen ons best doen maar we kunnen ons nooit volledig vrijmaken van dit onderdrukkende systeem. Seksisme wordt geïnternaliseerd: wij leren onszelf – onze kennis, onze lichamen – en andere vrouwen als minder waard zien, en dat is een van de redenen waarom vrouwen zo vaak onzeker zijn, eetstoornissen of depressies hebben, aan automutilatie doen…

radical feminist logo

Radicaal feminisme is een poging tot een feminisme dat niet verwaterd is [1], een feminisme dat zo min mogelijk verpest is door het systeem van seksisme waarin wij leven en zoveel mogelijk gebouwd is op de realiteit van vrouwen in deze wereld: onze ervaringen, onze levens, onze manier van kijken, het geweld dat wij moeten verduren.

Radicaal feministische theorie kan onze ervaringen helpen begrijpen, ons tot inzichten leiden en tot nieuwe manieren om ons te verzetten tegen seksisme. Theorie en praktijk beïnvloeden elkaar en die wisselwerking helpt ons om betere feministes te worden.

1. Over het woord radicaal

alternative stained glass image
"Mona Lisa #554?" (c) Julia Rice

Voor sommige mensen heeft het woord radicaal een negatieve connotatie. Dat  zie ik heel anders. De media gooien graag met woorden als radicaal en extreem om groepen te criminaliseren die niet passen in het nette mainstream plaatje van de heersende opinie en media.

Radicaal betekent eigenlijk een aantal dingen die heel positief kunnen zijn, het wil bijvoorbeeld zeggen: radicaal afwijken van de heersende mening. Wij willen namelijk seksisme bestrijden, daarvoor kijken we wat de echte problemen zijn, en dan zeggen we dat ook en proberen we daar iets aan te doen. We kijken niet eerst naar wat nog acceptabel is, hoe we het best op tv gaan komen, hoe we nog “populair en sexy en toch een beetje progressief” kunnen zijn. Omdat de wereld doordrongen is van seksisme, is elke mening die zelfs maar een beetje feministisch is direct erg afwijkend, erg radicaal.

Radicaal betekent ook: terug gaan naar de basis, naar de wortels (radix betekent wortel). Radicaal-feministes gaan kijken naar de wortels van seksisme en willen die wortels verwijderen. Wij willen de oorzaken aanpakken en niet slechts de gevolgen bestrijden. Dat is eigenlijk de basis van radicaal-feminisme en daarin verschillen we van bijvoorbeeld zogenaamd seks-radicale stromingen: die wijken misschien wel sterk af van de mainstream maar gaan niet op zoek naar de wortels van seksisme.

Continue reading “Radicaal feminisme – een inleiding”

Anarcha-feminisme: Waarom Anarcha + Feminisme?

anarchafemherstoryweb

Deze tekst over anarcha-feminisme is een eerste deel van een reeks over verschillende soorten feminisme op deze blog. Andere feminismes die aan bod zullen komen zijn onder andere radicaal feminisme, socialistisch feminisme, derde golf feminisme en transfeminisme.

Anarcha-feminisme kan eenvoudigweg omschreven worden als anarchistisch feminisme of feministisch anarchisme. Waarom die combinatie: anarcha + feminisme? Waarom is alleen anarchisme voor zelfverklaarde anarcha-feministes [1] niet genoeg? En waarom voldoet de term feminisme voor hen ook niet altijd? Dat zullen we dadelijk bekijken.

Zelf kwam ik eerst in contact met feminisme en later pas met anarchisme. Wat feminisme betekende was vanaf het begin al duidelijk voor me. Ik heb er nooit vooroordelen over gehad of negatieve connotaties aan verbonden. Natuurlijk is mijn kennis en affiniteit met feminisme ondertussen wel gegroeid, maar het is voor mij altijd heel logisch geweest om mezelf feministe te noemen en het feminisme als iets positiefs te zien. Bij anarchisme lag dat anders. Ik ging er van uit dat anarchisme en anarchie gelijk stond aan chaos en destructie. En daar zag ik niet echt het nut van in. Het was dan ook een beetje verwarrend toen ik zelfverklaarde anarchistes heel leuke projecten zag opstarten zoals volxkeukens, weggeefwinkels, DIY festivals en acties voor een betere wereld. Waarom noemden zij zich anarchist? In de geschiedenisles had ik immers heel andere verhalen gehoord over anarchie dan wat ik om me heen zag. Ik moest mijn ideeën over anarchisme dus heel wat bijschaven en begon me er steeds meer in te vinden.

Continue reading “Anarcha-feminisme: Waarom Anarcha + Feminisme?”

Een WordPress.com website.

Omhoog ↑