Zoeken

De Tweede Sekse

antiracistisch // radicaal // transinclusief

Categorie

Geschiedenis

Throwback Thursday: Van Golven tot een Overstroming – Introductie tot het Verleden en Heden van het Feminisme

Welkom bij Throwback Thursday, waarbij we op donderdagen telkens terugblikken naar oudere teksten op deze blog die nieuwe aandacht verdienen. Vandaag is het artikel “Van Golven naar een Overstroming” aan de beurt dat bijna exact 7 jaar geleden werd gepubliceerd. Deze tekst heeft niks te maken met de recente overstromingen in België, maar hoopt inspiratie en kracht te geven aan de huidige feministische beweging die sinds kort begonnen is aan haar vierde golf. Om te streven naar een mooie feministische toekomst is het nodig om eerst te kijken naar ons verleden en te leren van onze geschiedenis en daar hoopt dit artikel aan bij te dragen. De tekst is ondertussen een veelgelezen klassieker geworden – zowel op deze blog, als in het eerste nummer van het Tweede Sekse Op Papier zine en in Engelse versie in het Same Heartbeats zine – en we graven hem graag nog eens voor jullie op. Veel leesplezier:

 

Van Golven naar een Overstroming: een Introductie tot het Verleden en Heden van het Feminisme

dolleminaskleur1webOne step forward, five steps back.
We tell the truth they turn up the laugh track.
Feminists we’re calling you.
Please report to the front desk.

Le Tigre “F.Y.R.” [1]

Wanneer we het hebben over de evolutie van het westers feminisme doorheen de tijd wordt er vaak gesproken over “golven”. Deze golven zijn bepaalde periodes met een verhoogde feministische strijd [2], die meestal de vorm van een massabeweging aanneemt. Tussen en na de golven is er een terugval van (zichtbaar) massa-activisme en een terugkeer naar meer conservatieve en patriarchale waarden waarbij feministische ideeën als onnodig, extreem, voorbij, belachelijk en/of uncool worden afgeschilderd. Dit noemt men een “backlash”[3]. Toch is spreken in golven en cycli ook problematisch, beperkend en simplistisch omdat het suggereert dat er tussen de golven geen feministes [4] actief waren, wat uiteraard onjuist is. Het denken in feministische golven is dus eerder een constructie om de maatschappelijke tendensen wat betreft vrouwenstrijd makkelijker te kunnen vatten, maar de realiteit is complexer.[5] Ook geldt deze beschrijving van feministische geschiedenis bijna uitsluitend voor westerse landen en kan de strijd voor vrouwenbevrijding in andere gebieden volledig anders (en niet gelijktijdig) verlopen, wat vaak vergeten of genegeerd wordt.

Continue reading “Throwback Thursday: Van Golven tot een Overstroming – Introductie tot het Verleden en Heden van het Feminisme”

Advertenties

Throwback Thursday – feministische stromingen

throwback thursdayVoor onze nieuwe reeks genaamd Throwback Thursday waarbij we oude artikels opnieuw onder de aandacht brengen, kozen we deze keer voor een tekst over feministische stromingen. Deze tekst toont de variatie in visies die bestaan in de feministische beweging.

Toch moeten we even opmerken dat hier slechts een greep uit de verschillende feministische stromingen wordt toegelicht. Elders op deze blog kan je ook over andere stromingen lezen en we zijn van plan over nog meer te schrijven over de ideeën die leven binnen het feminisme.

Veel leesplezier!

Feministische stromingen – een overzicht

Feminisme kan ongelofelijk interessant, mooi, bevrijdend zijn en geweldige nieuwe inzichten bijbrengen over jezelf, de maatschappij en hoe die te veranderen. Maar het niveau van kennis over feminisme is vaak erg laag – logisch gezien er weinig feministische informatie beschikbaar is en de mainstream sterk antifeministisch bezig is. Ik zie vaak nog heel wat verwarring over zaken zoals feministische stromingen. Daarom alvast dit eerste overzicht. Het gaat zeker niet lukken om alles perfect te plaatsen en beschrijven, maar hopelijk helpt het toch wat 🙂 Without further ado…

Continue reading “Throwback Thursday – feministische stromingen”

Inspirerende feministische acties van vroeger en nu – deel 1

Wil je graag een feministische actie organiseren, maar ontbreekt het je aan ideeën? Hier enkele voorbeelden ter inspiratie om zelf iets op poten te zetten: 🙂

Pussy_Riot_at_Lobnoye_Mesto_on_Red_Square_in_Moscow_-_Denis_BochkarevPussy Riot ken je waarschijnlijk al, maar ze konden in dit lijstje niet ontbreken. Punkmuziek is hun actiemiddel, maar ze zien zichzelf eerder als activistes en kunstenaressen dan als muzikanten. Hun songteksten zijn heel politiek, feministisch en kritisch over het huidige regime in Rusland. Ze treden onaangekondigd en onaangevraagd op op publieke plaatsen en maken filmpjes van de optredens die ze op youtube plaatsen. Door hun kleurige jurkjes, kousen en bivakmutsen vallen ze op en trekken ze de aandacht. Die bivakmutsen dragen ook bij tot de anonimiteit van de leden van Pussy Riot. Niet alleen gaat de aandacht zo naar de groep en hun boodschap i.p.v. naar individuele leden, maar ook voor hun eigen veiligheid is dit noodzakelijk. Na de arrestaties, gevangenisstraf en nu gelukkig de vrijlating van 3 leden van Pussy Riot is duidelijk geworden waarom het zo belangrijk is/was om anoniem te blijven. De 3 zijn tot rebelse “sterren” van de westerse sensatiemedia gebombardeerd en riskeren verdere repressie in Rusland.

Continue reading “Inspirerende feministische acties van vroeger en nu – deel 1”

Als paddenstoelen uit de grond: overal feminisme!

Oproep: feministes gezocht!

De Tweede Sekse blog wil de mogelijkheid bieden om zoekertjes door te sturen voor de start of steun van feministische groepen en projecten. We zullen deze oproepjes op onze blog bundelen om feministische initiatieven en activistes te ondersteunen. Ben je op zoek naar een feministische organisatie waar je woont om je je bij aan te sluiten? Zoek je medefeministes om een nieuwe actiegroep of ander project op te richten? Mail ons je zoekertje!

Laat ons weten:

  • wat je zoekt (bv schrijfsters, actiegroep…)
  • wat je zou willen doen (feministische posters ontwerpen, straatacties organiseren, leesgroepje oprichten…)
  • waar (je gemeente/regio, zowel België als Nederland)
  • en wat je e-mailadres is (als je liever niet wil dat je e-mailadres hier gepubliceerd wordt, dan kunnen reacties naar de Tweede Sekse gemaild worden en sturen wij ze door naar jou)

Contacteer ons op tweedesekse@gmail.com of reageer onderaan op dit artikel.

Enkele bestaande actieve feministische autonome groepen en projecten:

Als je in de buurt woont van deze feministische groepen, contacteer hen, word actief en sluit je bij hen aan!

Continue reading “Als paddenstoelen uit de grond: overal feminisme!”

Leesvoer van en over Dolle Mina en Marie Mineur

Als je over feministes spreekt, denken veel mensen onmiddellijk aan Dolle Mina. Dolle Mina is waarschijnlijk de bekendste feministische groep die er aan de Nederlandstalige kant van België ooit heeft bestaan. In navolging van de Dolle Minagroepen in Nederland werden er begin jaren zeventig in verschillende steden in Vlaanderen en Brussel Dolle Minakernen opgericht (Antwerpen, Brussel, Oostende, Gent en Leuven). In Wallonië ontstonden er soortgelijke groepen, met de naam Marie Mineur, opgestart met hulp van de dolle mina’s. Dolle Mina is vooral gekend van hun ludieke, voor die tijd soms controversiële, acties. Maar ze publiceerden ook ledenbladen, brochures en een tijdschrift De Grote Kuis. Voor de eerste nationale Vrouwendag in 1972 schreven Marie Mineur, Dolle Mina en de Franstalige groep Front de la Libération de la Femme gezamenlijk aan het Rode Boekje van de Vrouw(en). Hierin werden theorie over vrouwenbevrijding en eisen rond vrouwenproblemen gemengd met persoonlijke verhalen van vrouwen. In de FRAGEN databank kan je Het Rode Boekje van de Vrouw(en) lezen en downloaden.

De meeste Dolle Minakernen hebben ondanks hun grote invloed en impact maar enkele jaren bestaan. Alleen Dolle Mina Gent is door blijven gaan tot in de jaren 1980. Ze sloten zich vanaf 1977 aan bij de Fem-socbeweging waar ook groepen zoals LeF (Links en Feministisch) en GROV (Groep Rooie Vrouwen) lid van waren. Dolle Mina Gent werkte ook mee aan het Fem-soc manifest. (Check de FRAGEN databank voor meer invloedrijke feministische publicaties uit België en andere landen.)

Continue reading “Leesvoer van en over Dolle Mina en Marie Mineur”

Feministisch zine: Shape & Situate

Zines kunnen als zelfgepubliceerde low-budget magazines gezien worden, maar ze zijn ook zo veel meer. Er is een ontzettend grote artistieke en inhoudelijke vrijheid aangezien de zinemakerster volledig zelf bepaalt waarover ze schrijft/tekent en hoe wat leidt tot creaties die zelfs bij alternatieve media of radicaal linkse magazines niet mogelijk zijn.  Meer over zines kan je hier op deze blog lezen en ongetwijfeld ga ik er binnenkort nog meer over schrijven. Eenmaal een zinefreak, altijd een zinefreak, en aangezien ik met het zinevirus besmet ben, is er geen ontkomen meer aan!

Wat ik bijvoorbeeld nog nooit bij een magazine heb gezien is een volledige publicatie vol pagina-grote posters. Er zijn wel boeken die gewijd worden aan posters, vooral luxueuze kunstboeken, maar die zijn dan gewoonlijk erg duur. Shape & Situate, een van de recente zines die in mijn postbus terecht kwamen, is dat niet. Dit zine is een bundeling van zwart-witte A5 posters – tekeningen, foto’s, met of zonder tekst – die goedkoop gekopieerd zijn. Het is met andere woorden een toegankelijke vorm van kunst. Ook toegankelijk is de deelname aan het creatieproces. Iedereen is sowieso in staat om haar eigen zine te maken (dringend eens een DIY handleiding schrijven voor deze blog…) en bijdragen in postervorm voor Shape & Situate #2 worden met open armen ontvangen.

Continue reading “Feministisch zine: Shape & Situate”

Gender en kunst 1: vergeten vrouwen in de kunstgeschiedenis

Zijn er geen Grote Kunstenaressen in de Westerse Geschiedenis? [1] Of worden ze verzwegen? Zijn de enige vrouwen die iets met kunst te maken hebben of hadden de naaktmodellen en muzen die afgebeeld zijn in de schilderijen en beelden? [2] Was kunst door vrouwen gemaakt per definitie “craft” [3], een als minderwaardig beschouwde ambacht, handwerk of decoratie? Hoe zit het met kunst gemaakt door zwarte vrouwen en migrantes en met niet-westerse kunst?

zelfportret - Rachel Baes

Sinds de tweede feministische golf begonnen verschillende feministische kunsthistorici, kunsttheoretici en onderzoeksters vrouwelijke kunstenaressen uit de voorbije eeuwen figuurlijk op te graven en te herontdekken. Want ja, vrouwen die kunst maken hebben wel degelijk bestaan. Sommigen waren zelfs heel succesvol in hun tijd, ondanks het feit dat vrouwen het in de maatschappij en in de kunstwereld veel moeilijker hadden en nauwelijks kansen kregen om kunst te maken en te tonen. Door de patriarchale geschiedschrijving zijn deze kunstenaressen ook nog eens uit het door mannen gedomineerde en geschreven canon verdwenen. Zo zijn ze uit onze collectieve geheugens gewist en vergeten. Daarom blijft het nodig om over deze kunstenaressen te leren en te lezen en vandaar deze blogtekst. Blanke mannen hebben steeds kunstgeschiedenis geschreven, van Vasari tot nu. Dit had tot gevolg dat enkel de blanke mannelijke blik gold en alleen de blanke mannelijke stem gehoord werd. Gelukkig begon dit wat te veranderen sinds de tweede feministische golf, maar een kritische feministische stem blijft noodzakelijk om genderevenwicht te eisen.

In de vorige eeuwen – en waarschijnlijk nu nog – worden kunstenaressen geacht de regels, stijl, concepten en stromingen van hun blanke mannelijke collega’s te volgen. Als ze niet in het hokje van door mannen bepaalde kunst passen, worden ze niet aanvaard. Veel succesvolle kunstenaressen in de voorbije eeuwen slaagden er dan ook goed in om “mannelijke” kunst te maken. Daarvoor werden ze geprezen, want ja, “mannelijke” kunst was “echte” kunst (en werd/wordt gewoon “kunst” genoemd). Dit leidde ook tot vergissingen van kunsthistorici die de werken van deze kunstenaressen later toeschreven aan mannelijke tijdgenoten (zoals bij Judith Leyster, van wie eerst gedacht werd dat bepaalde van haar schilderijen van de hand van Frans Hals waren, eveneens actief in de 17de eeuw in Nederland).

Continue reading “Gender en kunst 1: vergeten vrouwen in de kunstgeschiedenis”

archieven en informatie

Boeken en historische documenten komen goed van pas als je bijvoorbeeld onderzoek wil doen naar feministische groepen of over feministische theorie wil schrijven voor een blog zoals deze. Tikara en ik duiken graag in feministische archieven en bibliotheken. We zijn dol op boeken en oude documenten en leren graag bij over de feministische groepen en activistes die ons zijn voorgegaan. Enkele van de archieven en bibliotheken op mijn verlanglijstje heb ik al bezocht zoals RoSa, AVG-Carhif, Amazone en de infotheek in Gent en Leuven. Ook op internet is er veel informatie te vinden. Veel oude teksten en foto’s zijn ondertussen gedigitaliseerd.

Hieronder vind je een lijst van feministische archieven en bibliotheken, sommigen digitaal en anderen met een voordeur en boekenrekken. Als je dus iets wil lezen of schrijven i.v.m. feminisme, dan kan het zeker helpen om deze documentatiecentra en websites te raadplegen.

oude collectie van Women's Library in Glasgow

Archieven en bibliotheken

Aletta (vroeger IIAV): Instituut voor Vrouwengeschiedenis in Amsterdam, pas hernoemd naar Aletta Jacobs en met een gloednieuwe website.

Amazone: Gebouw in Brussel waarin veel feministische organisaties huizen. Amazone zelf heeft een eigen documentatiecentrum met eerder recent materiaal.

Continue reading “archieven en informatie”

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑