Zoeken

De Tweede Sekse Voorbij

Never again is now // Down with transphobia

Categorie

anti-racisme

Het deficit binnen links

Gastbijdrage door Ashley Vandekerckhove:

DISCLAIMER: Hetgeen hieronder wordt omschreven is niet enkel een probleem binnen links of de progressieve zijde, maar een probleem binnen onze ganse maatschappij. Ik focus me hier in dit artikel op de linkerzijde omdat deze naar mijn gevoel niet kritisch genoeg zijn naar bepaalde personen binnen de gelederen die thematieken als seksisme en racisme niet au sérieux nemen en hierdoor verdeeldheid zaaien.

 

Het deficit binnen links

 

De laatste paar jaar zien we een backlash verschijnen op het vlak van inclusie en diversiteit binnen de progressieve zijde van ons land. Bepaalde begrippen die ikzelf als onlosmakelijk vind om de strijd aan te gaan tegen machtsmisbruik en ons normerend denkkader, worden niet als vanzelfsprekend beschouwd bij te veel linkse rakkers. Dit is jammer genoeg geen nieuw fenomeen en is waarschijnlijk al honderden keren aangekaart door andere bezorgde burgers. Zelf probeer ik een duit in het zakje te doen en de algemene boodschap die Ikrame Kastit ons nog niet zo lang geleden heeft meegegeven, namelijk “zwijg niet over machtsverschillen”, is er één die ik graag in de praktijk uitoefen. In tegenstelling tot mevrouw Kastit hou ik het in dit artikel niet algemeen, hoewel deze tekst van toepassing is op iedere Belgische burger, maar benadruk ik graag het belang van een mentaliteitswijziging binnen de linker en/of progressieve zijde opdat we ons kunnen verenigen en kunnen strijden voor hetgeen echt belangrijk is, namelijk rechtvaardigheid. Jammer genoeg zal dit moeilijk gaan als concepten zoals safe space en mannelijk of wit privilege niet eens erkend worden binnen een heel luid roepend deel van de progressieve zijde.

Doorgaan met het lezen van “Het deficit binnen links”

Dagboek van een genderqueer feminist 5 – Racistische westerse mannen en queer oosterse vrouwen

Een relletje rond een nieuw lid van de Raad van Bestuur van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding trok deze week mijn aandacht. Fatima Zibouh draagt een hoofddoek, MR-senator Alain Destexhe vindt het nodig daar misbaar over te maken. Zibouhs sluier zou bijdragen tot de versterking van religieuze elementen in de publieke sfeer. Blijkbaar ontgaat het mijnheer Destexhe volledig dat zijn uitspraken bijdragen tot de versterking van racistische elementen in de publieke sfeer, zoals angst voor de islam.

Later die dag sprong extreem rechts op dezelfde kar. Filip Dewinter haalde in het Vlaams Parlement plotsklaps uit naar een gesluierde vrouw in de publiektribune. “Ik vind dat wanneer moslima’s plaatsnemen op de publieke tribunes, zij op zijn minst het respect zouden mogen hebben om hun hoofddoek af te doen”, aldus Dewinter. Zo? De vrouw moet blijkbaar ten eerste dankbaar op de knieën zinken omdat zij in de publiekstribune mag zitten, en ten tweede moet zij ‘uit respect’ haar hoofddoek afnemen? Dewinter toont echt wel veel geloof in en ondersteuning van de emancipatie van de vrouw! Aangezien de vrouw geen spreekrecht had, kon ze zich niet verdedigen tegen deze persoonlijke aanval. Een ware tegenstander van onderdrukking, die Filip.

Of hoe rechts en extreem rechts enkel nog verschillen in temperament. De grond voor beide incidenten is immers hetzelfde: het diaboliseren van islamitische tekenen in onze samenleving en de vrouwelijke dragers ervan. Rechtse mannen (en soms vrouwen) creëren al jaren voortdurend de illusie dat alle moslims intolerant en fundamentalistisch zijn. Door een negatief ‘zij’-blok te creëren ontstaat een positief ‘wij’-blok, een vaak beproefd recept in de (oorlogs)politiek. Beide blokken zijn illusies, maar de polarisering die ze teweeg brengen is maar al te reëel. De islamofobie wordt telkens weer aangewakkerd door incidenten, zoals deze week de zoveelste hoofddoekaanvallen van blanke, rechtse mannen. In realiteit gaan de minderheidsgroep in ons land en moslims wereldwijd echter op een heleboel verschillende manieren met cultuur en islam om.

Een bewijs daarvan vind ik terug in Zizo van februari 2010, in een interview met de Libanese vrouwenorganisatie Meem, een groep die opkomt voor lesbische, biseksuele, trans’- en andere vrouwen die niet in de aanvaarde gender- of heterohokjes passen. Meem bouwt vooral ondergronds een gemeenschap op waarin de vrouwen elkaar kunnen ondersteunen. Dit zijn vrouwen die zichzelf organiseren en op hun eigen manier zichtbaarheid geven aan Libanese LBTQ-vrouwen, bijvoorbeeld met de publicatie van een bundel verhalen van hun leden (zie onderaan deze tekst).

Doorgaan met het lezen van “Dagboek van een genderqueer feminist 5 – Racistische westerse mannen en queer oosterse vrouwen”

Een leeuw in een kooi – de grenzen van het multiculturele Vlaanderen

leeuw_in_kooiDe lijst van boeken die ik dringend moet lezen wordt ondertussen angstwekkend hoog, maar bovenaan de stapel ligt “Een leeuw in een kooi“, wat ik zou omschrijven als het feministische en antiracistische antwoord op de mediagekte rond de hoofddoek, de omringende “Vlaamsche cultuur” slag en het “integratie” / emancipatiedebat.

Er is hier al eerder geschreven over islamofobie en racisme, waarbij ik net zoals veel andere feministes (o.a. bij het Vrouwen Overleg Komitee) de politiek van Dirk Verhofstadt op de korrel heb genomen; sindsdien is de situatie nog erger geworden.

Effectief een hoofddoekenverbod, zware aanvallen op de groepen die voor het baas over eigen hoofd principe strijden, een verbod op betogingen… het is allemaal niet meer om te lachen.

Rebelsister en ik waren aanwezig op de voorstelling van het boek in de KVS te Brussel. Het was interessant en grappig. Verschillende van de auteurs kwamen aan het woord en er was ruimte voor humor, veel humor. Het is dan ook goed lachen met de meer extreme verdedigers van de Vlaamsche cultuur. Langs de andere kant is het ook serieus: de manier waarop het debat tegenwoordig gevoerd wordt is van een ranzig racistisch niveau dat politici en media onwaardig is.

Doorgaan met het lezen van “Een leeuw in een kooi – de grenzen van het multiculturele Vlaanderen”

Radicaal feminisme – een inleiding

Eyes behind bars
Prison: swinging solo (c) Julia Rice

Dit is het tweede deel van een reeks op deze blog over verschillende soorten feminisme. De eerste in de reeks was anarcha-feminisme; er zullen nog vele andere stromingen aan bod komen. Dit artikel geeft een inleiding over radicaal feminisme.

If not now… then when?
If not now… what then?
We all must live our lives
Always feeling
Always thinking
The moment has arrived

—Tracy Chapman


Inhoud

1. Over het woord radicaal
2. De basis

  • vrouwen hebben een gemeenschappelijke sociale eigenschap
  • een sociale beweging en niet enkel individuele “empowerment”
  • het persoonlijke is politiek
  • verzet tegen de permanente seksuele beschikbaarheid

3. Wat kan radicaal feminisme nog betekenen?
4. Wat is ons ultieme doel?
5. Kritieken op radicaal feminisme

6. Wat betekent radicaal feminisme voor mij persoonlijk?

7. Besluit

Seksisme heeft een impact op alle mensen, ook op feministes. Het is al vaker opgemerkt o.a. in commentaar op deze blog bij de tekst over patriarchaat en de tekst over onderdrukking: seksisme wordt door iedereen in stand gehouden, ook vrouwen, ook feministes. We kunnen ons best doen maar we kunnen ons nooit volledig vrijmaken van dit onderdrukkende systeem. Seksisme wordt geïnternaliseerd: wij leren onszelf – onze kennis, onze lichamen – en andere vrouwen als minder waard zien, en dat is een van de redenen waarom vrouwen zo vaak onzeker zijn, eetstoornissen of depressies hebben, aan automutilatie doen…

radical feminist logo

Radicaal feminisme is een poging tot een feminisme dat niet verwaterd is [1], een feminisme dat zo min mogelijk verpest is door het systeem van seksisme waarin wij leven en zoveel mogelijk gebouwd is op de realiteit van vrouwen in deze wereld: onze ervaringen, onze levens, onze manier van kijken, het geweld dat wij moeten verduren.

Radicaal feministische theorie kan onze ervaringen helpen begrijpen, ons tot inzichten leiden en tot nieuwe manieren om ons te verzetten tegen seksisme. Theorie en praktijk beïnvloeden elkaar en die wisselwerking helpt ons om betere feministes te worden.

1. Over het woord radicaal

alternative stained glass image
"Mona Lisa #554?" (c) Julia Rice

Voor sommige mensen heeft het woord radicaal een negatieve connotatie. Dat  zie ik heel anders. De media gooien graag met woorden als radicaal en extreem om groepen te criminaliseren die niet passen in het nette mainstream plaatje van de heersende opinie en media.

Radicaal betekent eigenlijk een aantal dingen die heel positief kunnen zijn, het wil bijvoorbeeld zeggen: radicaal afwijken van de heersende mening. Wij willen namelijk seksisme bestrijden, daarvoor kijken we wat de echte problemen zijn, en dan zeggen we dat ook en proberen we daar iets aan te doen. We kijken niet eerst naar wat nog acceptabel is, hoe we het best op tv gaan komen, hoe we nog “populair en sexy en toch een beetje progressief” kunnen zijn. Omdat de wereld doordrongen is van seksisme, is elke mening die zelfs maar een beetje feministisch is direct erg afwijkend, erg radicaal.

Radicaal betekent ook: terug gaan naar de basis, naar de wortels (radix betekent wortel). Radicaal-feministes gaan kijken naar de wortels van seksisme en willen die wortels verwijderen. Wij willen de oorzaken aanpakken en niet slechts de gevolgen bestrijden. Dat is eigenlijk de basis van radicaal-feminisme en daarin verschillen we van bijvoorbeeld zogenaamd seks-radicale stromingen: die wijken misschien wel sterk af van de mainstream maar gaan niet op zoek naar de wortels van seksisme.

Doorgaan met het lezen van “Radicaal feminisme – een inleiding”

Racisme en vrije meningsuiting – erkenning NSV

angela davis protesting racismOpdat het kwaad zou winnen is het enkel nodig dat de goede mensen niets doen.

Het maakt me droevig, het maakt me kwaad. Deze maandag is het NSV – een fascistische en racistische organisatie – erkend geworden (berichtgeving schamper, nieuwsblad, blog) aan de universiteit waar ik vroeger nog in een antiracistische studentengroep zat. Na jaren en jaren proberen is het hen dan uiteindelijk toch gelukt.

Terzijde even opmerken dat, moest ik nog geloven in onze mainstream pers – dat doe ik niet meer – ik dan nu wel op zou kijken. De Gentenaar / Het Nieuwsblad heeft bijvoorbeeld niemand aan het woord gelaten in het artikel behalve de mensen van het NSV zelf, altijd leuk voor de “objectieve” berichtgeving.

Een valse god – de vrije meningsuiting

“Vrije meningsuiting. Kijk, da’s nu toch iets waar wij nu allemaal – wij verlichte geesten – voor zijn, is het niet. Welja, en dus moeten we dan ook de mening van deze mensen erkennen en een plaats geven, anders zijn we niet democratisch! Oeioei, niet democratisch, nee dat kan niet, laten we iedereen maar een stem geven dan. En ja, in ruil gaan zij – de fascisten – zich dan vast ook democratisch gedragen… Ja, dat is het: we moeten ze mee in het bad trekken, ze mee laten regeren / beslissen…”

24 hours anti-racist zoneZo ongeveer lijkt me de interne redenering van een heleboel mensen over dit onderwerp te gaan. En de redenering klopt ook wel, gedeeltelijk toch. Als je blank bent. En niet al te arm. En lekker vrij van vervolging, voor de verwarming, met een glas in de hand zit te filosoferen. Helaas kan je de realiteit niet vangen met enkel abstracte regeltjes zoals “vrije meningsuiting”. Maar wat is er dan precies mis?

Wat is het effect van de daden en woorden van racisten op de reële omstandigheden van de groepen die ze viseren?

Als antiraciste was ik er vroeger al mee bezig en heb ik veel geleerd uit boeken van Jan Blommaert en anderen, maar de meest heldere redenering over deze racistische “meningen” heb ik eigenlijk nog maar recent gelezen in een dun boekje van Catharine MacKinnon, Only Words. Daarin analyseert ze racistische daden en spraak en maakt ze de analogie met seksisme.

Als je een persoon die zwart is fysiek aanvalt, dan is het racisme. Als je dat met woorden doet, is het dan geen racisme? Als je een witte kap opzet en een kruis in brand steekt in de tuin van een zwarte persoon, is dat dan geen racisme? Als je een megafoon neemt en begint te speechen dat bijvoorbeeld zwarte mensen inferieur zijn, is dat het vrij uiten van meningen? Zijn dat slechts woorden, only words?

Doorgaan met het lezen van “Racisme en vrije meningsuiting – erkenning NSV”

Privileges en zelfkritiek

Op deze blog is al eerder geschreven over onderdrukking en kruispuntdenken. Om samen te vatten: onderdrukking is niet enkel een gevoel maar ook een systeem dat ons naar beneden houdt, onze keuzemogelijkheden beperkt en onze realiteit kneedt naar het model van de onderdrukkers. Er zijn verschillende vormen van onderdrukking die elkaar versterken. Telkens bij een dergelijke relatie is er een onderdrukte groep (vrouwen, zwarten, transgenders, personen met een handicap, mensen uit lagere sociaal-economische groepen, ouderen) en een groep die profiteert van die onderdrukking: mannen, blanken, cisgendered[1] personen, mensen uit hogere klassen, enzoverder. De mensen die aan de bovenkant van onderdrukkingsrelaties staan hebben allerlei voordelen en privileges die de mensen aan de onderkant van die relaties niet hebben.

Dat wil zeggen dat bijna alle mensen op een aantal vlakken behoren tot geprivilegieerde posities, en op een aantal andere vlakken juist tot onderdrukte posities. Feminisme, zoals door sommigen zoals bell hooks gedefinieerd, is de beweging om een einde te maken aan alle vormen van dominantie: al die relaties van onderdrukker-onderdrukte moeten eraan om een werkelijk vrije, egalitaire wereld te creëren. Vrijheden en rechten moeten door iedereen gedeeld worden, anders zijn ze gewoon een vorm van privileges.

Door een dergelijke visie wordt een aantal zaken duidelijk: wat ons allemaal bindt is niet een gemeenschappelijke identiteit of seksualiteit of expressie, maar het feit dat we een gemeenschappelijke vijand hebben: die systemen van onderdrukking, waar we samen tegen kunnen vechten:

Doorgaan met het lezen van “Privileges en zelfkritiek”

Antifeminisme #2 – Islamofobie, racisme en de derde golf van Dirk Verhofstadt

In de reeks anti-feminisme gaan we een paar zogenaamd feministische visies op de maatschappij kritisch bekijken, visies die volgens ons eerder anti-feministisch zijn in plaats van het feminisme vooruithelpen.  In de eerste van de reeks keken we naar natuurlijk / biologisch denken, de tweede in de reeks is een vorm van nepfeminisme dat eigenlijk gewoon bestaat uit racisme, populisme en islamofobie. Een goed voorbeeld hiervan zijn allerlei uitingen van pakweg de VLD en het boek De derde feministische golf van Dirk Verhofstadt.

Islamofobie – de strijd om de stemmen

Om maar direct met het belangrijkste te beginnen: feminisme wordt vaak misbruikt door blanke carrièrejagende politici om te schieten op wat zij dan “de islam” noemen, daarmee proberend bij mensen een beeld op te roepen van een of andere mythische Achtergestelde Moslimfundamentalistische Schurkenstaat™ waarin alle vrouwen hoofddoeken dragen en alle mannen plannen smeden om Het Verlichte Westen™ te proberen binnenvallen (om een winstgevende handel in hoofddoeken op te zetten, wellicht).

Enkele jaren geleden werd het ook in België nog eens merkbaar: in de pers begonnen een hele hoop VLDers hun gal te spuien over “de islam”. Het was toch ongelofelijk dat er in deze tijden van verlichting nog zo’n achtergestelde landen bestonden, waar vrouwen onderdrukt werden door (blablabla). Hier in Het Verlichte Westen™ is dat natuurlijk allang niet meer, vrouwen mogen gewoon dragen wat ze willen (liefst een te kleine bikini), en meer van die flauwekul. Dit is eigenlijk een al vrij lang terugkerend thema, en sinds 11 september 2001 is het hek natuurlijk helemaal van de dam.

Intermezzo – het geheime meesterplan om goedkoop stemmen te halen

(1) Doe jezelf voor als een progressieve, geëmancipeerde politicus

(2) Speel op een anti-islam sentiment dat al heel lang geïnstalleerd is bij de bevolking

(3) Werp jezelf op als bevrijder der vrouwen, boegbeeld van het feminisme, stevige schouder onder de Westerse Verlichting, om op een zogenaamd progressieve manier een aanval te lanceren op Achtergestelde Moslimfundamentalistische Schurkenstaten™ – à la “ze mogen onze goeie democratische waarden hier nu niet komen verpesten, dat zien ze van hier!”

(4) scoor hiermee veel stemmen

(5) hoop dat niemand erachter komt dat je eigenlijk een droevig enggeestige racistische politicus bent die feminisme misbruikt om goedkoop te scoren

(6) achteraf kan je dan ook nog eens komen klagen dat “de burgers niet meer geloven in de politiek”, en dat kan je dan ook weer misbruiken (zoals in de irritante Burgermanifesten van Dirks iets bekendere broer Guy Verhofstadt).

Doorgaan met het lezen van “Antifeminisme #2 – Islamofobie, racisme en de derde golf van Dirk Verhofstadt”

Feminisme en antiracisme

Zijn feministes ook anti-racistisch? Tuurlijk wel. Of althans, dat zou toch moeten. Feminisme is niet zomaar “iets tegen seksisme doen”. Voor veel vrouwen is feminisme een veel groter perspectief, en vereist het stoppen van de onderdrukking van vrouwen dat we een eind maken aan alle vormen van onderdrukking.

gebroken_wit_logo

Racisme en seksisme gaan heel vaak hand in hand en versterken elkaar. Bovendien is het zo dat feministes soms te weinig ook een anti-racistisch perspectief hanteren, en het is ook vaak zo dat anti-racisten vergeten seksisme bij hun analyse te betrekken.

Seksisme, de onderdrukking van vrouwen, heeft nog een andere kant: door de onderdrukking van vrouwen als groep krijgen mannen als groep meer macht, meer vrijheid, meer privileges. Analoog met racisme: door racisme worden bepaalde groepen onderdrukt, ten voordele van de groep van “blanken”. Het is van fundamenteel belang als blanke feministe om niet alleen te strijden tegen seksisme, maar ook om eigen privileges in vraag te stellen. Gebroken wit is een Brusselse feministische groep die expliciet als agenda heeft het blootleggen en in vraag stellen van dergelijke privileges.

Een WordPress.com website.

Omhoog ↑