Yasmina ogen dicht
foto: mypunksnotdead

Als het op moed aankomt, dan is mijn tweelingzus altijd mijn grote voorbeeld geweest. Ikzelf ben een beetje een bangerik. Al van toen ik klein was, voelde de wereld overweldigend aan: er kwamen zoveel prikkels en indrukken binnen dat ik ze nog moeilijk kon filteren. Banale dingen zoals zwemmen, met andere kinderen praten en hoogtes trotseren, boezemden mij enorm veel angst in, terwijl zij er net in uitblonk.

Mijn tweelingzus was mijn beschermer: wanneer ik gepest werd, kwam zij ertussen. Ook wanneer leerkrachten die me te gevoelig en kwetsbaar vonden, me met de harde hand sterker trachtten te maken, was zij degene die het voor me opnam. Zij was tegelijk mijn meest veilige persoon op aarde, en diegene die mij hielp mijn grenzen te verleggen. Ik trok mij op aan haar durf en moed en trachtte die te imiteren. Zelfs als ik het niet écht durfde, kon ik het wel spelen, nog altijd: als iets me afschrikt, dan beeld ik me in dat het maar een film is waarin ik speel en dat ik steeds een tweede take kan doen als het niet goed gaat.

#Metoo

Als een Marokkaans-Belgische vrouw die op vrouwen valt, voel ik me vandaag onveilig op verschillende fronten. Om te beginnen als vrouw, want we kunnen niet zomaar onszelf zijn. We mogen niet te luid zijn, niet teveel ruimte innemen en moeten ons nederig en volgzaam opstellen. Ik heb zeker en vast onzekerheden, maar ik toon me zoveel mogelijk sterk en krachtig om tegen dat beeld in te gaan. Wanneer een man me de mond probeert te snoeren of mijn plaats probeert in te nemen, zal ik dat niet meer laten passeren. We gaan nooit zomaar ruimte krijgen, we moeten die zelf opeisen.

Vrouw zijn betekent kwetsbaarheid, want mijn fysieke integriteit wordt niet noodzakelijk beschermd. Nee zeggen wanneer iemand toenadering zoekt, betekent niet per se dat die nee gerespecteerd wordt. Ik ken bijna geen enkele vrouw die nog geen slachtoffer is geworden van ongewenste aanrakingen of erger. Bovendien is de kans groot dat wanneer mijn grenzen gebruuskeerd worden, ik hier als vrouw de schuld van krijg. ‘Wat deed ik daar zo laat, wat had ik dan ook aan, waarom heb ik vriendelijk met die persoon gepraat’. Allemaal vragen die de schuld bij mij leggen en vrouwen de illusie van controle geven.

Het voelt zeer pijnlijk aan dat slachtoffers de schuld krijgen en dat daders amper bestraft worden. Bescherming begint voor mij met erkenning van slachtofferschap: geloof de slachtoffers, en geef hen onder geen beding de schuld van wat hen overkomen is. Het zijn niet zij die zich moeten schamen of schuldig voelen, maar de daders.

Hipstermoslims

Als Marokkaanse dochter van een islamitische vader ben ik bang voor de toenemende angst en woede naar mijn vaders’ geloof en afkomst. Toen we jong waren, groeiden we op met alle voorbeelden van racisme die mijn vader had meegemaakt: docenten aan de universiteit die zijn punten niet geloofden, eigenaars van cafés of restaurants die hem de toegang ontzegden, zijn schoonvader die de sleutel van de auto meenam wanneer mijn vader in de auto wachtte op hem. En ook wij – zijn dochters – zijn geconfronteerd met ‘keer terug naar uw land’-slogans en jongeren die apengebaren maakten met hun handen.

foto: mypunksnotdead

Maar racisme is niet altijd zo in your face. Het zit ook in kleine, schijnbaar onschuldige dingen: mensen die me complimenteren met mijn Nederlands, alsof migratieachtergrond meteen gebrekkig spraakvermogen inhoudt. Het wordt belichaamd door mensen die er al van tevoren van uitgaan dat mijn vader niets in het huishouden doet, terwijl hij mantelzorger is en veruit de meeste taken op zich neemt. Stereotypen over couscous en muntthee blijven bevestigd worden, terwijl ik vegetariër ben en mijn vader gek is op zalm. Het zit vervat in uitspraken als “maar jij bent een goeie Marokkaanse”, alsof dat een wandelende paradox is en ik de uitzondering op de regel ben. Ik ontwaar het in het feit dat mensen er meteen van uitgaan dat ik geen contact meer heb met mijn vader omwille van mijn liefde voor vrouwen. Het zijn allemaal vooringenomen ideeën waartegen ik me al te vaak moet verdedigen. Ons vereenzelvigen met één stereotiep beeld werkt verengend, en ontkent onze verschillende verschijningsvormen. Voor elke traditionele moslim heb je een hipsterversie.

Jezelf zijn

Toen ik als 6 jarige bekende aan mijn zus dat ik verliefd was op een klasgenote en ze dit de volgende dag tegen de rest van de klas zei, riep het meisje in kwestie:  ‘Bah dat is vies, ik ben een meisje dat mag toch niet’.  Ik begon iets in vraag te stellen dat eigenlijk heel natuurlijk aanvoelde. Schaamte werd me door anderen aangepraat. Ook op televisie, in schoolboeken of in literatuur zag je weinig voorbeelden van vrouwenliefde. Toen ik Fucking ämal – een Zweedse coming of age film over twee meisjes die verliefd worden om mekaar in een klein dorp – zag, was ik helemaal ondersteboven. Eindelijk twee gewone meisjes – niet de cliché lesbische vrouw – waar ik me mee kon identificeren!

Ik heb een tijdje geprobeerd om mee te gaan in het beeld van hoe een meisje zich moet kleden: jurkje, hakken,.. Dit voelde echter nooit helemaal aan als Yasmina. Nu draag ik enkel nog wat ik zelf leuk vind: bretellen, strikjes, dassen. Het leven is te kort om iemand anders te zijn. Ik hoor vaak dat ik er niet lesbisch uitzie, alsof dat dan een compliment is. Wat betekent dit dan, er gay uitzien? Tegen jongeren of volwassenen die zich niet in de clichés herkennen, wil ik graag zeggen dat er zoveel meer is dan de stereotypen. Soms is het moeilijk om jezelf te zijn, maar doe het toch maar, het is zo belangrijk.

Gelinkte onderdrukking

Maar eigenlijk is het nonsens dat ik al die vormen van onderdrukking apart bespreek… Al die vormen van onderdrukking versterken elkaar, en werken op elkaar in. Je kan mijn positie als vrouw niet los zien van mijn migratieachtergrond.

Als Marokkaanse vrouw gaan mensen er al van tevoren van uit dat ik onderdrukt word. Zo nemen ze mijn stem, mijn woorden en mijn kracht weg. Werkelijk strijden voor vrouwenrechten betekent dat je niet alleen voor witte heterovrouwen vecht, maar ook voor gekleurde, lesbische vrouwen die aan het einde van de maand moeilijk kunnen rondkomen. Het is niet mijn feminisme wanneer ik een deel van mezelf moet ontkennen. Vechten voor discriminatie op de werkvloer op basis van geslacht, maar verder geen woord reppen over het feit dat mijn achternaam al voor een extra drempel zorgt, is eenzijdig en helpt maar een zeer beperkt deel van de bevolking, een groep die vaak al meer voorsprong heeft.

foto queer space, plek

Slam en muziek als uitlaatklep

Mijn strategie om de wereld voor mezelf hanteerbaarder en veiliger te maken is positie innemen: me uitspreken tegen onrecht en op zoek gaan naar bondgenoten die mee willen zorgen voor een wereld waarin we opkomen voor mekaar. Waar ik vroeger zou zwijgen en intern in verdediging zou gaan als mij onrecht werd aangedaan, merk ik een verschuiving op: ik laat het niet meer passeren.

Meestal toch. Want ik zoek nog altijd ergens naar een evenwicht. Als je al zoveel energie moet steken in gewoon jezelf kunnen zijn, is het belangrijk te kiezen wanneer je de strijd wel en niet aangaat. Daarin probeer ik nu meer rust te vinden. Soms is het ook goed om gewoon te zwijgen en te luisteren.

Maar als ik op het podium sta dan doe ik dat dus niet. Dan wil ik mensen een geweten schoppen en hen overtuigen van hun verantwoordelijkheid. Mijn muziek en slam geven me enorm veel identiteit en rust in een soms woelige wereld. Ze helpen me om mijn frustraties te delen, er woorden aan te geven en me ertegen te verzetten. Het zijn mijn instrumenten om de wereld rondom mij te sensibiliseren. Via mijn teksten wijs ik mensen op hun gedeelde verantwoordelijkheid. Want we moeten allemaal voor elkaar opkomen.

Zusterschap

Soms wil ik gewoon als een leeg canvas gezien worden.  Vooraleer je je eigen referentiekader op me aflaat, vooraleer je allerlei dingen aanneemt: Luister, stel vragen, laat me gewoon praten zonder dat je een oordeel velt. Ook ik ben een volwaardig mens.

foto: mypunksnotdead

Ik mis soms bondgenootschap, niet in het minst onder vrouwen. Wanneer mijn vriendinnen worden lastig gevallen, dan kom ik tussen, maar ik grijp eveneens in wanneer iemand onbekend op een grensoverschrijdende manier wordt behandeld. Ik zou me zoveel veiliger voelen als iedereen dit voor elkaar zou doen, met of zonder band of connectie. We moeten niet bezig zijn met ons gedrag of kledij aanpassen, maar met het opvoeden van onze broers, zonen, vrienden: we moeten hen leren dat ongeacht hoe iemand zich kleedt, wederzijdse toestemming absoluut is. Daar wil ik liever niet meer over discussiëren en ik zou het zo fijn vinden om meer zusterschap en bondgenootschap te ervaren tussen vrouwen onderling. Mijn boodschap aan de vele mannen die het goed menen: aarzel niet om in te grijpen bij vrouwonvriendelijke uitspraken of gedragingen, zo kan je echt het verschil maken.

Verder wens ik de wereld mijn tweelingzus in veelvoud toe: iemand die je beschermt en voor je opkomt wanneer jij dat niet kan en naar wie je kan opkijken tot je zelf de kracht en de moed hebt. Ik kan ondertussen zelf mijn vrouwtje staan, maar dat belet niet dat zusterschap en steun van anderen nog steeds onontbeerlijk zijn. We zouden allemaal warmer en meer beschermend voor mekaar moeten zijn, dat zou de wereld voor mij alvast veel veiliger maken.

Yasmina

eerder verschenen op Merhaba

foto’s van mypunksnotdead