Elementary – een moderne Sherlock Holmes interpretatie – breekt met een heleboel afspraken van het genre om meer vrijheid te hebben om verhalen te vertellen. Watson is eindelijk eens een vrouw, gespeeld door de fantastische Lucy Liu. Het typische racisme is weg, vervangen door de realistische diversiteit van hedendaags New York. Holmes en Watson zijn veel menselijker en interessanter. Holmes is in deze interpretatie een kwetsbaar, menselijk karakter. De relaties en vriendschappen zijn mooier, de verstandhouding tussen Watson en Holmes is veel minder cliché en evolueert sterk doorheen de serie. De andere karakters zijn ook goed uitgewerkt en evolueren heel mooi… meer dan genoeg redenen om eens een kijkje te nemen.

Sherlock Holmes

Iedereen kent de archetypische detective en zijn sidekick Watson vast wel. De oude boeken van Arthur Conan Doyle en de reeks daarop geïnspireerde films en tv-series. Het grootste deel van Conan Doyle’s werk zijn verhalenbundels met kortverhalen, en die zijn nog altijd heel leesbaar. Er zijn ook enkele langere verhalen maar met uitzondering van The Hound of the Baskervilles zijn die absoluut walgelijk, van een negentiende-eeuws extreem racisme.

Hoewel de oude tv-series wel heel goed waren – Jeremy Brett is een heerlijke Sherlock – zijn ze duidelijk producten van hun tijd. Het gaat over mannen, die doen ertoe, de vrouwen zijn er om te koken of geholpen te worden of zijn de bron van conflicten in de vriendschap van de karakters.

Er zijn nog recente interpretaties van Sherlock, bijvoorbeeld de BBC heeft een traag lopende reeks met Benedict Cumberbatch en Martin Freeman. Elementary vindt dan weer plaats in New York, met Jonny Lee Miller als Sherlock Holmes en Lucy Liu als Joan Watson. En ondanks dat de BBC-reeks meer flashy is, indrukwekkender, is Elementary volgens mij een serie met veel meer hart en veel meer interessants voor feministen.

Iconoclast

vlcsnap-2015-05-09-22h59m40s159

Elementary is een klassieke serial: net als de jaren 1980 series met Jeremy Brett, zijn dit telkens seizoenen met een twintigtal afleveringen. Die zijn korter en wisselend van kwaliteit, maar voor mij voelt dat wel juist. De verhalen van Conan Doyle, laten we eerlijk zijn, zijn een beetje te hard op een voetstuk geplaatst, teveel “het is oud en van een man dus belangrijk” snobisme. Nee, het waren gewoon leuke, populaire verhalen. Niks “hoogs” aan en dat hoeft ook niet, we moeten niet per sé de dingen verheffen die we graag lezen of kijken. Daarom voelt Elementary meer dan bijvoorbeeld de BBC-serie aan alsof ze de geest van de verhalen gesnapt hebben en ze niet teveel willen overgieten met een snobistisch sausje.

Het beste aan Elementary zijn de karakters. Lucy Liu speelt Joan Watson. Dat verandert fundamenteel de dynamiek tussen Sherlock en Watson en dat had heel problematisch kunnen zijn. Watson is typisch een ondergeschikte rol aan Holmes, als je daar dan ook nog een vrouw van maakt, krijg je dan geen plat seksisme?

elementary-2-invading-my-privacy-roflbot

 

De eerste afleveringen draaien dan ook expliciet rond het grensoverschrijdend gedrag van Holmes en hoe Watson daarmee omgaat. Watson laat Holmes niet staan als “hij is een genie dus ik moet hem accepteren zoals hij is,” nee. Ze gaat de confrontatie aan en wijst Holmes op zijn zwakheden en zijn grensoverschrijdend gedrag. Ze wil dat hij verandert en ze blijft hem daarover aanspreken. Kijk, deze Watson is nu eens een karakter met agency, om dat gruwelwoord dan toch es te gebruiken.

Gaandeweg evolueert de relatie tussen beide en wordt die meer en meer eentje van gelijkheid en wederzijds respect. De rol van Watson blijft evolueren doorheen de serie. Watson is een echte mens in deze interpretatie, geen bordkartonnen achtergrond voor het genie van Holmes, en iemand die haar eigen hobby’s, interesses, en detectivewerk ontwikkelt.

vlcsnap-2016-01-01-17h30m05s784

De diversiteit in de serie is indrukwekkend. Marcus Bell, de detective waarmee ze vaak samenwerken, is een zwarte man – en niet de enige in de serie – een heel competente detective en opnieuw geen sukkel om het genie van Holmes te etaleren. Op dat vlak geeft de serie heel erg een “echt in New York” indruk, in tegenstelling tot series die soms heel NY tot een superwitte plaats omtoveren.

Holmes zelf is ook anders en dat maakt de serie dan weer mooi. Prachtig, droevig, mooi. Holmes is een ex-verslaafde en initieel – dat verandert langzaam – is Watson zijn sober companion, die in hetzelfde huis intrekt en hem helpt om niet te hervallen.

Holmes is in deze interpretatie een mooier karakter omdat hij worstelt met zijn zwakheden, zijn verslavingen. Dit is een mens, geen denkrobot, en dat maakt de serie oneindig mooier. Holmes gaat naar bijeenkomsten van een narcotics anonymous zelfhulpgroep en vindt een sponsor die hem helpt, Alfredo Llamosa.

vlcsnap-2015-12-28-11h46m05s973

Miller speelt Holmes – na de evolutie in de eerste afleveringen – met een prachtige ingetogen kwetsbaarheid. De vriendschappen die ontwikkelen tussen Watson en Holmes, detective Bell en kapitein Gregson en anderen zijn prachtig. Daarna wou ik niet meer kijken naar de recente BBC serie: die was toen te cliché en onmenselijk geworden in verhouding. Tijd om te stoppen met de aanbidding en fetisjisering van kille, enge “geniale” mannen.

vlcsnap-2015-12-30-22h54m40s005

Holmes en Watson hebben geen seksuele spanning, hebben nooit seks en worden geen koppel. Dat is leuk, want het zou natuurlijk wel heel cliché geweest zijn moest, nu Watson een vrouw is, dat dan wel gebeuren na enkele seizoenen will-they-or-wont-they. De acteurs zijn geweldig, zowel Liu als Miller zijn heel sterk en ze spelen naar elkaar toe zonder énige seksuele spanning, wat eigenlijk best indrukwekkend is – misschien omdat je het niet zo vaak ziet op tv.

Het is verder wel eerder een heteroserie, dat is mijn voornaamste punt van kritiek. Op dat vlak is het klassiek. Watson en Holmes hebben beiden soms partners of losse seks. Holmes heeft iets te vaak iets met prostituees, een minpunt in de serie en ook iets dat nergens toe bijdraagt. Miss Hudson, de kokkin / poetshulp / landlord van andere interpretaties, is hier een trans vrouw, maar dat wordt jammer genoeg niet verder uitgewerkt.

Moriarty is nog een sterk punt van de serie. Jamie Moriarty wordt briljant gespeeld door Nathalie Dormer (Margaery Tyrell van Game of Thrones). Moriarty was vaak een minpunt in andere series, een vijand die als geniaal wordt gespeeld maar toch weinig aanwezig is, weinig indruk maakt en ondanks alles incompetent overkomt. Hier zorgt het voor heel interessant vuurwerk – het enige nadeel is dat Moriarty verdwijnt na enkele seizoenen, misschien door conflicten met de serie Game of Thrones. In sommige seizoenen ontbreekt dan weer een spanningsboog die de aparte afleveringen met elkaar verbindt.

Er is heel wat goeie humor in de tv-serie. De anti-adel van de oude Holmes wordt hier vertaald in een intelligente en grappige kritiek op kapitalisme, rijken, pesticiden en milieuverwoestende multinationals. In één van de latere afleveringen houden ze een “incel” tegen, één van die zieke mannenrechtenactivisten die een sportschool vol vrouwen wou afschieten. “Ik ben gebeten door een radioactieve detective,” antwoordt Holmes tegen een wannabe-superheld die hem afvraagt waarom hij zo goed is in detectivewerk. Watson en Holmes delen de zorg voor Clyde, een schattige landschildpad die ze soms een gebreide haaienvin opzetten.

Besluit

De vele aanpassingen zijn positief en zorgen voor een boeiende, best feministische en menselijke show. De karakters en hun relaties vormen het hart van deze enorm genietbare interpretatie, die over kwetsbaarheid, vriendschappen en uitdagingen heen een mooie warmte oplevert.

Niet elk seizoen is even goed, maar de puristen die niet willen kijken omdat Watson een vrouw is, hebben ongelijk. Voor de geïnteresseerden: het laatste seizoen (zes) is weer erg goed en er is nog een zevende gepland ook. Veel plezier ermee.

They say that genius is an infinite capacity for taking pains.

Advertenties