Op donderdag 8 juni bezocht Gloria Steinem Brussel ter gelegenheid van het evenement “Loud & United” van the European Women’s Lobby. Ze was de keynote spreekster op het congres en sprak daarna ook de menigte toe op de manifestatie.

Steinem is ondertussen 83, maar nog steeds even fel en geëngageerd. Ze was al actief in linkse initiatieven voor de tweede golf doorbrak in Amerika in de late jaren 60. Sindsdien heeft ze 8 boeken geschreven en was ze mede-oprichtster van het tijdschrift Ms en van the Women’s Media Center. Kortom, een inspirerende vrouw om naar te gaan luisteren.

Steinem sprak maar een kwartiertje op het congres en iets korter op het podium tijdens de manifestatie, maar in die beperkte tijd probeerde ze toch duidelijk haar boodschap over te brengen. Ze pleitte voor een intersectioneel feminisme, haalde trans personen aan, en excuseerde zich voor Trump.

Verder beweerde ze dat het de baarmoeder is die vrouwen onderdrukt houdt omdat mannen er jaloers op zijn. Ook al was dit half grappend bedoeld, toch deed deze uitspraak wat wenkbrauwen fronsen, omdat het essentialistisch klinkt en trans mensen negeert. Haar redenering hield misschien nog steek tot een halve eeuw geleden toen de vrouwenrol nog meer biologisch bepaald was, maar tegenwoordig is seksisme (nog) veel complexer. Dit soort grapjes lijkt een overblijfsel van jaren late ’70 / begin jaren ’80 “cultural feminism” dat een eerder biologisch verschilfeminisme verdedigde en waaruit vast nog interessante dingen kunnen gehaald worden (zie ook Steinem’s essay “If Men Could Menstruate”), maar waaruit ook het TERF-gedachtengoed is ontstaan. Dus best oppassen hiermee. Ongetwijfeld kunnen zwangerschap en moederschap tot heel wat discriminatie leiden, maar niet elke vrouw maakt in haar leven gebruik van haar baarmoeder, en niet elke vrouw heeft zelfs een baarmoeder en er zijn ook mannen en mensen met een andere genderidentiteit met een baarmoeder. Kortom, zo eenvoudig is het (huidige) patriarchaat niet te verklaren en meer inzicht in de noodzakelijke verbinding van feminisme en transbevrijding is dringend nodig.

Ik was eigenlijk wel benieuwd naar Steinem’s ideeën over samenwerking en solidariteit van feministes/n en trans activistes/n (omdat ze het zelf aanhaalde in haar speech en dus duidelijk belangrijk vond). Helaas was er weinig gelegenheid om een babbeltje met haar te hebben. Toch kon ik nog net mijn exemplaar van haar boek Outrageous Acts and Everyday Rebellions laten signeren (dat een afgrijselijk transfobische tekst bevat waarvoor ze zich gelukkig later heeft geëxcuseerd – zou ik die pagina’s eruit scheuren en er black-out poetry van maken of ze bewaren als herinnering aan fouten uit het feministisch verleden?) en gaf ik haar een van mijn zines.

Op het congres waren ook andere spreeksters die me zeker zullen bijblijven. Een van de panelgesprekken ging over de getuigenissen van overlevers die vertelden over het geweld dat ze hebben meegemaakt. Een oprichtster van Femmes survivantes vertelde over het psychologische partnergeweld dat zijn doorstaan heeft, een jonge Britse vrouw getuigde over hoe ze als jonge tiener online gegroomd werd en de oprichtster van Build a Girl Project deelde haar jarenlange ervaringen van seksueel geweld als prostituée (ik heb hier bewust hun namen niet gedeeld). Het publiek was duidelijk onder de indruk en tranen konden niet meer bedwongen worden. Zo moedig van deze vrouwen om deze harde verhalen te vertellen. Het toont hoe hard het nodig is om te blijven strijden tegen geweld op vrouwen en trans personen. Het toont – als dat nog niet duidelijk was – hoe hard een kritisch en radicaal feminisme nog altijd nodig is.

Advertenties