door Hanna

De gedachte dat trans vrouwen geen “echte” vrouwen zijn, is er al sinds trans vrouwen als groep zichtbaar zijn geworden. Soms zijn we geneigd om te denken dat die gedachte binnen het feminisme tegenwoordig alleen nog bij de TERF’s (een extreme haatgroep) te vinden is, maar de afgelopen weken hebben we weer een paar voorbeelden gezien van salonfähige cisgender feministes die openlijk uiting gaven aan hun overtuiging dat ze natuurlijk niet transfoob zijn, maar…

Eerst zagen we Jenni Murray van het BBC-programma Woman’s Hour al verklaren dat ze voor LHBT-rechten is en dat ze zeker niet transfoob is, maar dat trans vrouwen zich toch niet als “echte vrouwen” moeten beschouwen. Nog nauwelijks bijgekomen van deze pijnlijke verrassing, kregen we een week later van Chimamanda Ngozi Adichie, een gevierde schrijfster en sinds kort ook voor veel mensen een feministisch boegbeeld, opnieuw te horen dat “trans women are trans women”.

Het interessante aan de positie van deze feministes is dat ze zich presenteren als voorstander van transgender rechten, terwijl ze trans vrouwen het predicaat “vrouw” willen onthouden. Het is een soort zachte transfobie, die zichzelf als zodanig probeert te verhullen. Maar hoe transfoob het is om het vrouw zijn van trans vrouwen te ontkennen wordt duidelijk als je naar de consequenties van die opvatting kijkt.

Wat betekent het eigenlijk om trans vrouwen niet als vrouwen te beschouwen? Het meest praktische gevolg van deze uitsluiting is dat trans vrouwen niet tot de vrouwen als sociale groep behoren. Maar hoe zit het dan met identiteitspapieren? Mag daar dan nog wel een “F” of een “V” op staan? Dat is toch een duidelijk teken van het behoren tot de sociale categorie “vrouw”. En aanspreekvormen en voornaamwoorden? Mogen we nog als “mevrouw” aangesproken worden? En mogen trans vrouwen naar het damestoilet? Of worden we verplicht om het genderneutrale toilet te gebruiken? En hoe zit het met vrouwenkleedkamers, vrouwengevangenissen, opvangvoorzieningen? Wil de opvatting dat trans vrouwen geen vrouwen zijn ook maar een greintje betekenis hebben dan zal ze in de sociale realiteit vroeg of laat nare gevolgen hebben.

Die opvatting wordt nog bedenkelijker als we haar plaatsen tegenover de concrete ervaring van trans vrouwen. De meeste trans vrouwen hebben een diepe overtuiging dat ze vrouw zijn. Het is niet nodig om allerlei speculatieve theorieën over gender erbij te halen om die overtuiging kracht bij te zetten. Het bestaan van die overtuiging is voldoende. De pijn van trans mensen – zowel van voor de transitie als erna – is uitgebreid gedocumenteerd. Leven in overeenstemming met wie ze zijn heeft voor trans mensen vaak een hoge prijs en het vrouw zijn van een trans vrouw blijkt niet zelden te zwaar om te dragen. Om de vrouwelijkheid van deze mensen “onecht” of “nep” te noemen is simpelweg wreed. Ik vraag me af of je dan de menselijkheid van deze mensen wel erkent.

Ontkennen dat trans vrouwen vrouwen zijn, draagt bij aan een klimaat waarin geweld tegen trans vrouwen begrijpelijk wordt gevonden

In het verlengde van die gedachte van de “onechtheid” van trans vrouwen, ligt de opvatting dat trans vrouwen bedriegsters zijn. We “doen alsof” we vrouwen zijn, we misleiden onze romantische en seksuele partners. Dit idee borduurt niet alleen voort op oude misogyne clichés, het wordt ook gebruikt om geweld tegen trans vrouwen te legitimeren. Zelfs in de zeldzame gevallen waarin een moord op een trans vrouw in de VS tot een rechtszaak leidt, wordt ter verdediging aangevoerd dat de dader in paniek raakte toen hij ontdekte met een trans vrouw te maken te hebben (de trans panic defense). Dit idee zit ook diep in de populaire cultuur ingebakken, met een lange rij van mainstream films waarin trans vrouwen de argeloze mannelijke held om de tuin leiden. Ontkennen dat trans vrouwen vrouwen zijn is geen oproep tot geweld, maar draagt wel bij aan een klimaat waarin geweld tegen trans vrouwen begrijpelijk wordt gevonden.

Kortom, ontkennen dat trans vrouwen vrouwen zijn is echt keiharde transfobie, een rechtvaardiging van discriminatie en een eerste stap op weg naar ontmenselijking en geweld. Niet voor niets is het een belangrijk wapen in het TERF-arsenaal. Het is niet zomaar een kwestie van respect. Als we op dit punt toegeven, wordt de onderdrukking van trans vrouwen verdedigbaar. Erkennen dat trans vrouwen vrouwen zijn is dus wel het minste dat we van cis feministes mogen verwachten. Dat dit minimum voor zo veel mensen al niet op te brengen is, is teleurstellend. Er is nog veel werk te doen.

oorspronkelijk gepubliceerd op Why so feminist?

Advertisements