“A woman must have money and a room of her own if she is to write fiction.” ― Virginia Woolf, A Room of One’s Own

“Feminists, women and transpeople must have rooms of their own if they are to start a revolution.” ― rebelsister, De Tweede Sekse Blog

foto van bezettingsactie van Sisters Uncut in Londen
bezettingsactie van Sisters Uncut in Londen

Een ruimte voor onszelf is o zo belangrijk. Virginia Woolf wist het al toen ze in haar boek A Room Of One’s Own schreef over het belang voor vrouwen om een eigen afgesloten werkkamer te hebben om zich te kunnen terug trekken en te kunnen denken, schrijven, creatief zijn… Maar zo’n ruimte is niet enkel nodig voor individuele vrouwen binnenshuis, maar ook collectief in de publieke ruimte: een eigen afgesloten feministische plek om ons terug te trekken met andere feministes, om vrij te kunnen denken en schrijven en acties voor te bereiden. Zulke ruimtes zijn ook nodig en nuttig om elkaar te ontmoeten en te weten dat we bestaan, andere feministes, activistes, outsiders, …

 

Ik ben lange tijd – en nog steeds – erg gefascineerd geweest door kraakpanden, en dan vooral die panden die gebruikt worden voor sociale, culturele en politieke doelen en activiteiten. Het stadje waar ik vroeger woonde, kende een enorme heropleving aan activisme dankzij een gekraakt gebouw dat dienst deed als ontmoetingsruimte, volxkeuken, concertzaal, bibliotheekje, atelier en nog zo veel meer. Kraakpanden en soortgelijke ruimtes zijn broeihaarden voor veel sociale bewegingen. Bij hun opkomst nemen we meer acties en activistes waar en bij hun ontruiming of sluiting wordt helaas ook een vruchtbare voedingsbodem voor huidig en toekomstig activisme weggenomen. Kraakpanden zijn vrij beschikbaar, worden autonoom en niet-hiërarchisch gerund en zijn gratis. Alleen is die dreiging van ontruiming altijd nabij, wat natuurlijk een groot nadeel is…

IMG_1486-740x740Enkele vriend-inn-en en ik zijn momenteel aan het brainstormen over het organiseren van avonden met feministische stand-up, rap, spoken word, zine readings en akoestische muziek in Gent. Maar om dit te realiseren hebben we een locatie nodig, en liefst een die een beetje feministisch-gezind is of waar we tenminste geen last hebben van Vervelende Venten ™. Zo’n plekken zijn nogal zeldzaam… (Ideeën welkom!). En dat deed mij weer terugdenken aan mijn vroegere thuisstadje en aan Virginia’s wijsheden.

Om een feministische beweging uit te bouwen en ons te organiseren, elkaar te ontmoeten, activiteiten op poten te zetten en informatie te verspreiden, hebben we concrete ruimtes nodig. We kunnen hier niet onderuit. Onze beweging kan niet enkel in de virtuele wereld bestaan of afhankelijk zijn van onze privé woonkamertjes of betaalde kantoorruimtes die enkel beschikbaar zijn voor de officiële/gesubsidieerde feministische groepen. We hebben collectieve en autonome ruimtes nodig als feministische beweging.

Voorbeelden van zo’n ruimtes die al bestaan, zijn onder andere:

  • Bibliotheken met feministische informatie en activiteiten bv. het documentatiecentrum RoSa in Brussel of La Barricade in Luik
  • Cafeetjes die ook culturele ontmoetingscentra met ruimte voor activisme en maatschappijkritiek zijn bv. Le Space in Brussel en De Trafiek in Gent
  • Gemeenschapshuizen zoals er enkele waren/zijn in het Gentse waar zowel vrouwen wonen als feministische activiteiten georganiseerd worden
  • Holebicentra: de regenbooghuizen in elke provincie

IMG_9458Tijdelijke ruimtes kunnen de functie van permanente ruimtes deels vervullen als die laatste niet beschikbaar zijn. In radicaal linkse kringen worden die temporary autonomous zone of TAZ genoemd. Zo kan een feministisch festival zoals Ladyfest een cultureel centrum of ander zaaltje omtoveren tot een tijdelijk feministisch paradijs. Ook take back the night en reclaim the streets acties die publieke ruimtes – tijdelijk – opeisen en bevrijden, kunnen zo als tijdelijke feministische ruimtes gezien worden. Ik denk dat beide nodig zijn: de tijdelijke bezetting van publieke ruimtes en permanente feministische hoofdkwartieren.

12247059_987436891316896_6403623459352383388_nVan zodra we een ruimte ter beschikking hebben is het ook cruciaal te kijken naar hoe we die invullen, naar toegankelijkheid en naar de voorwaarden voor het creëren van een safe space. Soms lijken deze dingen vanzelfsprekend en veronderstellen we dat alles automatisch goed zal verlopen. Maar in deze patriarchale maatschappij moeten we ook ons eigen onderdrukkend gedrag onder de loep nemen en afleren. Opdat onze feministische ruimtes, echt feministisch zullen zijn. Gaan we ervoor?