drowningEr was eens een discussie. Nu ja, het was een facebookdiscussie dus de oefening leek vooral “hoe begrijpen we elkaar zo verkeerd mogelijk”. Meng daarin van die sociale-media verontwaardiging en het wordt helemaal irritant. Maar goed, een discussie dus.

Men vroeg mij met argumenten te komen, maar omdat ik gek word van die Facebookvenstertjes doe ik het dan maar op de blog. Bovendien probeerde ik daar te discussiëren en kreeg dan “emotioneel gekrijs” als verwijt. Dat blijft een van de beste goedkope trucs om vrouwen het zwijgen op te leggen maar goed. Ahem, een doodgewoon debat dus.

Ik noem hier geen namen trouwens, dat vind ik niet fatsoenlijk en dit is een breder platform dan Facebook. Sowieso doen de namen er niet toe. De discussie is – toch een lichtpuntje – algemeen bruikbaar om het er eens over te hebben, er zit nogal wat racisme in dat blijkbaar niet direct voor iedereen zichtbaar was – of mensen zien het maar willen het niet zien, dat kan ook.

“Op den duur lijkt het alsof je als blanke Europeaan alleen maar beschaamd mag of moet zijn.”

Laten we zeggen een linkse man die ik wel een toffe pee vond, die plots begon te klagen dat het altijd alleen maar ging over racistische Europeanen, het mocht ook wel eens gaan over al die andere – de goeie die zoveel doen. Want, “Op den duur lijkt het alsof je als blanke Europeaan alleen maar beschaamd mag of moet zijn.” en “Waarom hebben we het zo weinig over de bijzonder grote veerkracht van veel stedelingen in hun omgang met onafgebroken migratie.” In de verdere discussie ging het – natuurlijk – over dat het maar eens gedaan moest zijn met al dat politiek correct denken, dan kan je nooit meer zeggen waar het op staat enz.

Wat zijn mijn bedenkingen hierbij? Voor de duidelijkheid: het is mijn mening dat uitspraken als bovenstaande plat racistisch zijn van een niveau dat ik werkelijk niet verwacht had in dit links deelmilieutje. Maar ik ben een beetje naïef, dat is zo. Ik dacht eigenlijk dat t voor “iedereen” triviaal duidelijk ging zijn dat dat Vlaams Blok-praat was. Ik moest echter uitleggen wat ik daar racistisch aan vond, ik moest “met argumenten komen”. U vraagt wij draaien, dan duiken we een niveau dieper.

Wat is de context?

theofranckenDe context is een hernieuwd debat rond migratie, naar aanleiding van een aantal gebeurtenissen. Eigenlijk naar aanleiding van herhaaldelijke berichten over migranten die gestorven zijn in een poging Europa te bereiken. Er is veel verontwaardiging maar de media-aandacht is niet altijd even goed – mijn collega schreef al over Theo “ze zijn bijna allemaal gered dus wat klagen jullie” Francken.

Theo Francken vond ook dat we te emotioneel reageerden. Stel je voor, er sterven mensen, reageer daar nu eens niet emotioneel op…

Ik kom uit de vluchtelingenactiebeweging. Niemand van ons kon daar goed mee om, met de doden, de uitwijzingen, de gesloten centra… Op acties tegen gesloten centra of om uitwijzingen te verhinderen begonnen heel veel mensen ofwel te wenen ofwel te proberen vruchteloos de hekken te slopen. Perfect gezonde reacties op gruwelijke feiten vind ik dat. Maar ik dwaal af.

Ik ga hier de krantenartikels niet linken, je moet niet veel rondzoeken en ik neem aan dat iedereen die vaag iets van nieuws volgt op de hoogte is. Onze rechtse regeringen proberen de schuld op de slachtoffers zelf te steken. De racisten – die echt niet enkel bij het Vlaams Belang en de N-VA zitten – proberen je dit wijs te maken: het is de schuld van de vluchtelingen zelf, ze hadden maar moeten blijven waar ze waren, etc. We kunnen niet iedereen opvangen, vloedgolf van migranten papati papata.

Dat is onzin en daarin ontbreekt elke geopolitieke analyse of context: waarom vluchten mensen, hoe komt Europa zo rijk, hoe zit migratie precies in elkaar etc. De reactie van een aantal mensen daarop is vrij logisch: proberen witte Europeanen een andere kijk op de feiten aan te bieden. Bijvoorbeeld over het nut van migratie, de historische oorsprong van Europa… in de hoop om weerwerk aan te bieden tegen de racistische en onmenselijke propaganda van de regeringen en andere racisten en om migratie in een ander licht te plaatsen. Een dergelijke tekst is bijvoorbeeld Migranten zijn de toekomst van Bleri Lleshi.

Wat is de reactie?

Je zou kunnen praten over de manier waarop mensen in Europa omgaan met de realiteit van de doden. Je zou kunnen praten over Fort Europa, wat dat betekent, wie er wordt buitengesloten, waarom er migratie is, hoe die precies verloopt. Waarom de ene mens een ex-pat is en de andere een migrant.

Het is geen groot geheim dat veel van de problemen in de landen die mensen proberen ontvluchtten, veroorzaakt zijn door Europese politiek (en de politiek van de VS). Kolonisaties, inmenging in lokale politiek, het aan de macht brengen van stromannen voor een goede doorlevering van olie en gas, platbombarderen van landen die niet aan de eisen voldoen…

Er zijn ook mensen die dan over iets anders beginnen. Zoals bijvoorbeeld dat het allemaal ook wel eens wat positiever mag zijn, dat er wel eens gepraat mag worden over de goeie Europeanen. Als er mensen sterven in hun pogingen armoede en oorlog te ontvluchten en Europa te bereiken, dan vind ik het best walgelijk om dan daarnaast te staan praten over of de “goeie” witte Europeanen wel genoeg schouderklopjes krijgen. Het comfort of de goede gevoelens van witte Europeanen lijken dan de overhand te krijgen boven de realiteit van Fort Europa.

De optelsom van individuen

We kunnen niet uitrekenen of Europa “goed” of “slecht” is – een simplisme ik weet het – als optelsom van hoeveel goeie mensen, daarvan de slechte aftrekken, als dat getal positief is, dan is Europa al bij al toch zo slecht nog niet. Zo werkt het niet.

Er kunnen dan nog 90% “goeie” mensen in België wonen bijvoorbeeld, maar toch zitten we met een ultrarechtse regering. De liberalen, sociaaldemocraten, groenen en nationalisten hebben samen de sociale afbraak op de rails gezet en doorgevoerd, alle onzin over verzet ten spijt. België is en blijft een land dat voortdurend kritiek krijgt van internationale mensenrechtenorganisaties – en terecht. Vluchtelingen worden hier niet menselijk behandeld, laat staan dat ze verwend zouden worden ten koste van andere inwoners – wat het Vlaams Belang ons ook heeft wijsgemaakt. Racisme is hier een structureel, niet ophoudend probleem. Ja jammer he… Ik wou ook dat het anders was. Maar daarom is het nog niet zo.

Er is hoop, begrijp me niet verkeerd, maar dan moeten we eerst realistisch de problemen erkennen. België heeft zelfs nog totaal niet afgerekend met zijn koloniale verleden. Een vriendin van me die in Zweden woonde, vertelde dat ze daar flauwvielen als ze hoorden dat wij hier nog koekendozen hebben met Leopold II op – die ze daar terecht zagen als een soort Belgische Hitler.

Ik zou zeggen vergeet dat verleden, kijk naar de hedendaagse realiteit, dat is eenvoudiger… maar het feit is dat ons heden gebaseerd is op dat verleden: België, dat miljoenen mensen heeft vermoord in de kolonies, België, dat vluchtelingen laat creperen in gevangenissen of ze laat vermoorden tijdens uitwijzingen, België waar mijn hele familie een bende racisten is die non-stop emmeren over luie migranten die jobs afpakken. België, dat rijk is geworden door andere landen te plunderen.

De realiteit vandaag is: vluchtelingen worden niet als mensen gezien.

Schuld of politiek?

Ik heb een probleem met begrippen als schuld in dit soort politieke debatten. Je schuldig voelen enzo… Dat kan zeker zo zijn, dat is een vrij typisch menselijk fenomeen maar op zich lost het weinig op. De verschillende boeken, visies, praktijken rond antiracisme hebben voor zover ik kan zien nooit de bedoeling gehad om de focus te leggen op witte mensen die zich dan schuldig moeten voelen, dat is eigenlijk naast de kwestie. De bedoeling was altijd politiek: racisme bestrijden. En een deel daarvan is witte mensen confronteren met hun privileges, hun plaats in de wereld, het effect dat witte mensen als groep hebben.

Leuk is misschien anders, maar het is ook wel heel naïef om te denken dat we de wereld kunnen verbeteren zonder dat soort begrip bij te brengen. Maar dat houdt allerlei zaken in. Nee leuk is dat misschien niet nee, om als witte persoon daar allemaal mee geconfronteerd te worden. Je groeit op en dan leer je bij en niemand heeft je op school uitgelegd dat Columbus eigenlijk een massamoordenaar is en de rijkdom van Europa gebaseerd is op uitbuiting van de rest van de wereld, eerst door kolonisatie daarna door smerige economische trucs en oorlog… En dat we die kolonisatie dan ook nog es elk jaar vieren door een witte man met zwarte knechtjes die cadeautjes rondbrengt… Jah, we lachen wat af hier zeg.

Er zijn dan twee manieren om daarmee om te gaan, en op het gevaar af te beginnen zwetsen: ik denk dat dat weinig met theorie te maken heeft en meer met een egoworsteling. Je kan als witte Europeaan proberen je plaats in de geschiedenis te verdoezelen, of je gaat ervoor om het wel te beseffen om dan een steentje bij te dragen om het anders te maken. Daar dus de egoworsteling: witte mensen zijn niet het verlichte centrum van de wereld. Het zonlicht schijnt niet uit ons gat. Dat is net het misplaatste, opgeklopte “trots op onszelf” egoprobleem… een ballon die dan pijnlijk doorprikt wordt.

Een aantal mensen kan daar niet mee om, die vinden dan dat we terug trots op onszelf moeten leren zijn… maar dat is totaal de verkeerde manier om met de problemen om te gaan. Het is wel gemakkelijk ja, we kunnen vrolijk meedoen met het koor van de trots “wij zijn niet schuldig aan” nee, historische context. De structuur van racisme. De ideologie van de haat en de onderdrukking. Je persoonlijke alledaagse rol in die structuren. Wat we tegenwoordig “microagressies” noemen. Allemaal begrippen waarvan ik verwacht dat die simpelweg gekend zijn door linkse intellectuelen en activisten.

Ze bedoelen vast een ander soort witte trots!
Ze bedoelen vast een ander soort witte trots!

Dat gedeukte witte ego is ook gemakkelijk te misbruiken: zo triomferen racistische organisaties en bewegingen. Het is geen toeval dat de neonazi beweging de White Pride is – dat is precies dat: aan werkloze en arme witte mensen gaan vertellen dat het de schuld is van migranten, in plaats van verder te durven kijken.

Vlaams Belang  jargon

Ik ben allang vergeten in welke tekst het stond😉 maar goed. Het Vlaams Belang heeft een hele generatie Belgen doen nadenken over migratie in termen van vloedgolven, europa versus de rest van de wereld, witte trots, cultuur en verworvenheden… Met dergelijke woorden kan je niet anders dan racistisch zijn.

De realiteit is natuurlijk het belangrijkst maar die woorden verdraaien de werkelijkheid en dat is heel gevaarlijk. Dit is niet onschuldig en linkse mensen moeten niet zomaar aannemen dat ze daar wel doorheen kijken… De discussie die gevoerd werd toonde dat nog maar eens aan: het was een checklist van dat jargon: vloedgolf, witte trots, europese verworvenheden, goede en slechte asielzoekers… Ja, nu schaam ik me wel ja. Goddammit ik denk elk jaar dat het betert en dan gebeurt zoiets, serieus mensen.

Besluit

De zoektocht naar “trots voor witte Europeanen” is misplaatst, leidt naar racisme en is in de context van de vluchtelingen die naar Europa komen en omkomen bijzonder pijnlijk en onmenselijk. Racisme is het probleem en dat moeten we aanpakken. Wat de precieze gevoelens van schaamte, schuld… zijn van witte mensen doet er in deze context eigenlijk niet veel toe.

Het Vlaams Belang heeft een hele generatie Belgen vergiftigd en doen nadenken over migratie in termen van “vloedgolven”, “overlast” en “tolerantie”. Geen van die begrippen is nuttig voor het uitbouwen van een goeie toekomst.

Verder denk ik dat we moeten toegeven, als er iemand veerkracht heeft, dan zijn het mensen die continenten oversteken om dan uiteindelijk als ze het halen uitgescholden te worden, in gevangenissen gestoken, als misdadiger behandeld, en dan ook nog eens proberen een leven uit te bouwen. Chapeau, dat is wel ongelofelijke veerkracht ja. En die zou niet nodig mogen zijn.

geenmensisillegaaldoor Evie Embrechts