inkscape
De Skellie & Pom strip wordt met vrije software gemaakt

Vrije software – of open source – is software die niet alleen gratis is maar ook vrij aanpasbaar en vrij om verder te verspreiden.

De vrije software beweging bouwt aan alternatieven voor commerciële software en de laatste jaren is dat een enorm succes.

Vrije software is voor iedereen, je hoeft er niet zelf voor te programmeren. De voordelen zijn legio: gratis, aanpasbaar, veiliger, en heel goede communities die elkaar helpen. Stel dat je een carriëre wilt als schrijfster, striptekenaar… wil je een zine maken, een tijdschrift layouten, muziek mixen… het kan professioneel en goedkoop!

Wat zijn de voordelen?

Prijs

Vrije software is meestal gratis. Je kan dus zonder kosten zaken downloaden zoals OpenOffice – een perfect alternatief voor MS Office – en honderden euro’s uitsparen. Photoshop? Gimp. Illustrator? Inkscape. Indesign? Scribus. Internet Explorer? Firefox. Die software werkt allemaal prima op Windows, maar voor de durvers: je kan ook Windows buiten gooien en vervangen door Linux, een alternatief besturingssysteem dat stabieler, robuuster en veiliger is. Wat ik vroeger vaak deed voor een nieuwe Linuxversie – toen internet nog wat duurder en trager was – was gewoon een Linux magazine kopen, meestal zat daar een DVD bij met een volledige versie van een nieuw Linux besturingssysteem. Je kan ook alles downloaden.

Veiligheid

Virussen? Linux-gebruikers lachen daar eens mee. Bij Linux ben je ook zeker dat er geen achterpoortjes zijn ingebouwd door veiligheidsdiensten of dat alles wat je doet rechtstreeks naar de FBI of wie dan ook wordt doorgestuurd. Dat geldt voor de meeste vrije software: alle broncode voor de software is openbaar en eender wie kan die dus nalezen en proberen verbeteren. Er is op die manier weinig ruimte voor geheime poortjes.

Beveiligingslekken in software zijn een groot probleem op Windows. Er duiken voortdurend problemen op en die moeten dan snelsnel opgelost worden door de makers van de software. Dit is een vrij vervelend en onbevredigend systeem, waarbij softwaremakers en gebruikers voortdurend een nooit eindigende reeks fouten en oplossingen jagen in een poging het merendeel van de virussen voor te zijn. Windows is echter structureel niet erg veilig, vandaar de problemen.

De makers van open source software hebben een verdiend goede reputatie op dit vlak, security updates zijn er meestal bijzonder snel.

Opbouw van een gemeenschap

Grote commerciële software makers – kleine doe-het-zelf ontwikkelaars is weer een ander verhaal – kan het niet veel schelen wat er gebeurt, als de dollars maar binnenvliegen. Achter vrije software zit vaak een hele gemeenschap van mensen die samenwerken, sommige programmeren, anderen vertalen, nog andere helpen nieuwe gebruikers met problemen… zo’n gemeenschap is leuk om deel van uit te maken en je wordt snel geholpen met vragen.

Op zijn best zien we hier de mooie praktijken van een nieuwe toekomst: een solidaire groep van mensen die samenwerkt om iedereen te voorzien van alle software die we nodig hebben. Het is goed werkend communisme of anarchisme in de praktijk, net zoals bibliotheken🙂

Enkele alternatieven

Er zijn duizenden vrije softwareprogramma’s. We bekijken er enkele.

OpenOffice

oooHet alternatief voor MS Office is stabieler en biedt alle mogelijkheden die je bij MS Office ook hebt. Je kan je teksten, spreadsheets e.d opslaan in het OpenOffice formaat, of converteren naar Microsoft formaten zodat die bestanden gemakkelijk geopend kunnen worden door collega’s die de overstap nog niet gemaakt hebben. Ook beschikbaar voor MacOS X.

Firefox

1_firefox-logo-oct-08Hoewel Microsoft Internet Explorer gratis is en bij je Windows PC zit – net als Safari bij Macintosh of Google Chrome bij Android – verkiezen meer en meer mensen de vrije browser Firefox.

Onder andere omdat die vlotter werkt en een aantal webstandaarden beter ondersteunt, maar ook omdat die een stuk veiliger is.

Inkscape

inkscapeInkscape is een professioneel softwarepakket dat een goede vervanging is voor Illustrator. Ik ben zelf maar een prutser op grafisch vlak – teksten zijn meer mijn ding – en ik vind dit programma best gebruiksvriendelijk. Maar ook professionele illustrators gebruiken het soms.

GIMP en Krita

krita_28GIMP is een Photoshop alternatief. Ik gebruik het bijna dagelijks en ben er enorm tevreden van. Er zijn vast nog enkele puntjes waarin Photoshop beter is maar die zul je enkel nodig hebben als je een heel duur betaalde professional bent. GIMP is ook een van de best ontwikkelde vrije softwareprogramma’s. Jaren geleden was GIMP rampzalig qua gebruiksvriendelijkheid maar nu is dat heel anders. Er worden voortdurend bugfixes aan toegevoegd, de interface wordt verbeterd en er komen nieuwe mogelijkheden bij. Nuttig, stabiel en prachtig.

Krita is dan weer een alternatief voor Painter. Hoewel je echt wel beide kan doen in beide pakketten, is GIMP iets beter voor het bewerken van foto’s, en Krita voor het maken en bewerken van tekeningen en schilderijen. En gezien je ze allebei gratis kan proberen en kijken wat je zelf het beste vindt…

Scribus

scribus01Dit is pagina-opmaaksoftware zoals Adobe Indesign, Quark XPress en het vroegere PageMaker.

Het heeft de mogelijkheden die je zoekt voor professionele opmaak, zoals color separation, kerning, ICC kleurbeheer…

Videolan

De beste videospeler, zonder uitzondering. Speelt zonder problemen en zonder verborgen kosten DVDs en alle formaten van video die je maar mogelijks zou kunnen bedenken en downloaden. Ondersteunt ook ondertitels bij video’s en muziek. De mensen achter Videolan werken ook aan een video editor, VLMC, maar die staat momenteel nog in de kinderschoenen.

Blender

Ook voor het maken van 3D tekeningen en animaties heb je geen dure software meer nodig. Blender werkt prima. 3D tekenen is wel wat ingewikkelder dan 2D zoals Inkscape en GIMP, maar er zijn heel wat handleiding en en tutorials die je op weg helpen.

Verder nog

Feminisme?

Mijn collega redactielid heeft me op straffe van straf laten beloven dat ik dit aan feminisme moest koppelen voor deze blog. Aan jullie of ik geslaagd ben🙂

Ten eerste de genderverdeling in vrije software ontwikkelingsmilieus. Die is eigenlijk niet zo goed. Er zijn minder vrouwen actief in die ontwikkeling en er is heel wat macho gedrag van de mannelijke programmeurs. Heel de informaticasector is een beetje zo’n gefrustreerde nepmacho’s sfeertje, hoewel je soms geluk kan hebben.

Er is echter wel verbetering in zicht. Er zijn verschillende initiatieven om vrouwen aan het programmeren te krijgen, zowel het maken van vrije software als het maken van eigen kleine indy (onafhankelijke) games. Ongelofelijk nuttig en interessant en ook een goede manier om echt meer vrouwen warm te krijgen voor wetenschap, in tegenstelling tot het meer “roze” maken van wiskunde, informatica e.d.

Als je nieuwe dingen wil leren, als je altijd al hebt willen schrijven of tekenen of schilderen of kleine tijdschriften of zines maken, of flyers, posters, muziek, video’s… kan je dat dus allemaal gratis. Je hebt een PC nodig, inderdaad, maar alle kosten van software kun je vermijden en dat kan duizenden euro’s schelen. Kortom, niet slecht, zeker als je tot één van die groepen in de samenleving behoort die echt geen geld op overschot hebben.

Je kan al die duizenden vrije software pakketten gratis uitproberen. Als er eentje je niet bevalt geen probleem dan probeer je een ander. Veel plezier en veel creativiteit gewenst!

Meer informatie