mrr_368_cvr-300x390Vroeger schreef ik een klein riot grrrl zine met de naam Flapper Gathering. Ik amuseerde me toen met stukjes te schrijven over de feministische punkscene. Dit was een gewoonte in punkzines: bijvoorbeeld in het Amerikaanse zine Maximumrocknroll verschenen scene reports met wat er te beleven viel in de lokale punkgemeenschappen in verschillende landen, de bands die er waren, de zines die er geschreven werden, de distros en platenlabels, de collectieven die optredens organiseerden, de zaaltjes… Maar in Maximumrocknroll ging de aandacht vooral naar mannengroepen terwijl ik onvermoeibaar zocht naar de zeldzame vrouwenbands of feministische zines die bestonden in dit belgenlandje. Ik ontdekte dat ik niet de enige was die bezig was met punk en feminisme, hoewel dat vaak zo leek.

flapper%20gathering%201%20coverVia riot grrrl en feministische punk ben ik in de feministische beweging beland en begon ik daarin actiever te worden. Nu vind ik het nog steeds leuk om de (autonome) feministische beweging in kaart te brengen. Daarom leek het me een goed plan om daar een stukje over te schrijven op deze blog. In een eerdere tekst over strategie bedacht ik dat een soort databank met feministische projecten in België erg nuttig zou kunnen zijn. Dit “scene report” kan dan een begin zijn. Ik volg hierin voor een stuk de indeling van diezelfde tekst over wat er nodig is om een beweging op te bouwen en een revolutie te starten.

Aanvullingen en opmerkingen zijn steeds welkom! (Er bestaat vast nog vanalles waar ik nog niks over weet). Het is natuurlijk de bedoeling dat de “scene” groeit en evolueert, dus dit tekstje is slechts een momentopname. Later kan ze nog aangepast en geüpdatet worden, en wie weet omgezet in een echte databank / feministische homepage (er zijn al plannen voor…).

Actiegroepen en collectieven

Er bestaan op dit moment best wel wat autonome feministische groepen en collectieven in België: BOEH (actiegroep voor vrije keuze bij het dragen van een hoofddoek), FEL (feministische actie- en infogroep), Genres Pluriels (organisatie voor de rechten van transgender- en interseksepersonen) en Plasactie (actiegroep voor gratis publieke toiletten voor vrouwen) bestaan al verschillende jaren.

Recenter zijn Cercle Féministe de l’ULB (feministische studentenvereniging aan de ULB), Fat Positivity Belgium (meertalige actiegroep en consciousness-raisinggroep die werkt rond dikheid, lichamen en tegen schoonheidsidealen), FightBack (Brusselse actiegroep die strijdt tegen verkrachting en de gebrekkige aanpak van verkrachtingszaken door justitie), GenderFlux (transgender/interseksegroep uit Antwerpen), Hollaback!Brussels en Hollaback!Gent (actiegroepen tegen straatintimidatie) en het platform/charter My Choice Not Yours (voor vrije keuze bij het dragen van een hoofddoek). Een Belgische versie van Osez le Féminisme is nog in opstart en er zijn ook geruchten over een radicaal-feministische groep die FRAC of FRAQ heet.

Ruimtes en ontmoetingsplaatsen

Vaste ontmoetingsruimtes voor feministes zijn schaars. Er bestaan nog enkele vrouwenhuizen in Roeselare en Schaarbeek en verder zijn er ook provinciale regenbooghuizen waarbij ook lesbienne- en queergroepen zijn aangesloten. In Brussel is er het gebouw van Amazone waar verschillende vrouwenorganisaties hun kantoor hebben, waar congressen georganiseerd worden en waar een lunchrestaurant gevestigd is, en het Gelijkekansenhuis waar het documentatiecentrum RoSa (zie vorming en kennis), ella vzw (kenniscentrum gender en etniciteit) en GRIP vzw (gelijke rechten voor personen met een handicap) gevestigd zijn.

 

Media

Media is natuurlijk erg ruim: het kan gedrukte media zijn, internetmedia, radio, bewegend beeld… Vooral wat betreft die eerste twee zijn er heel wat projecten te vinden in België.

Laten we beginnen met de internetmedia. Er is natuurlijk de Tweede Sekse Blog die je nu bent aan het lezen. Dit is een collectieve feministische blog die nu al verschillende jaren bestaat en ook af en toe een gedrukt zine met een verzameling van de blogteksten publiceert. Andere feministische blogs zijn: Links Feminisme (een samenwerking tussen twee schrijfsters-activistes), Begijnhovenqueeste, Wie is er bang van Virginia Woolf, Wendykroy, …

Op de website van the Feminist Poster Project kan je feministische posters, postkaarten en stickers downloaden en dan printen. Het is een kruising tussen digitale en papieren media.

Ik ben zelf vooral geïnteresseerd in gedrukte media: magazines, zines, nieuwsbrieven, boeken, brochures, etc. Helaas bestaat er op dat vlak niet veel meer buiten enkele blaadjes van meer gevestigde vrouwenorganisaties. Tot vrij recent was er Scumgrrrls, een drietalig radicaal feministisch/lesbisch magazine. Dit magazine is nog altijd te krijgen, maar voorlopig worden er geen nieuwe nummers meer gemaakt. Het DIY project Echo publiceert wel nog steeds het feministische zine Same Heartbeats (het 7de nummer is in de maak) en af en toe ook nog wat andere zines. Ook FEL brengt regelmatig zines, brochures en natuurlijk het Feministisch Startpakket uit. Een ander feministisch zine is Not Asking For It van Marie Marmushka. Het tweede nummer kan je hier online lezen. Het platform Doorbreek de Stilte dat een ontmoetingsdag met workshops rond geweld op vrouwen organiseerde op 9 maart 2014 publiceerde ook een zine met dezelfde naam.

Niet veel feministisch te merken op de radiogolven helaas… Een uitzondering is de radioshow Kool Strings van de studentenzender 48 fm in Luik die in de rubriek “Allez les Filles!” feministisch nieuws brengt en ook openstaat voor riot grrrl muziek. Maar zou een anarcha-feministische piratenzender niet cool zijn?

Evenementen en activiteiten

Verschillende van de bovengenoemde groepen en organisaties organiseren op regelmatige basis activiteiten en evenementen. Hollaback organiseert bijvoorbeeld workshops en chalk walks, FEL filmavondjes, stickeracties en sofagesprekken, Genres Pluriels een jaarlijks festival rond transgenderthema’s en workshops, GenderFlux maandelijkse bijeenkomsten in het Roze Huis in Antwerpen, Fat Positivity regelmatige bijeenkomsten in het Regenbooghuis in Brussel, Fightback af en toe straatacties…

fatposbannerkleur1web

Verder vinden er in België ieder jaar enkele feministische filmfestivals plaats: Pink Screens (focus op queer films) en Elles Tournent (films gemaakt door vrouwen) en ook soms muziekfestivals zoals Ladyfest en optredens met vrouwenbands georganiseerd door Pullet Rocks. Deze vinden allen in Brussel plaats.

L-Salon is recent weer opgestart met haar activiteiten in Gent. Hun missie is het op poten zetten van diverse activiteiten voor lesbiennes, vrouwen, feministes en transpersonen zoals lezingen, films, muziekoptredens, etc.

Ik had het eerder al over Doorbreek de Stilte. Dit is een samenwerkingsverband tussen verschillende collectieven en individuen. Er werd ter ere van de internationale vrouwendag een ontmoetingsdag georganiseerd in Gent met workshops en lezingen over thema’s rond geweld op vrouwen. Aangezien de dag een succes was en de samenwerking vlot verliep, worden er plannen gesmeed voor een tweede editie.

Eigenlijk is er qua feministische activiteiten (door autonome collectieven) best wel veel te beleven op dit moment. We kunnen niet echt klagen.

Vorming en kennis

Als feministische activiste of gewoon als iemand die nieuwsgierig is naar feministische thema’s kan je voor al je informatie beroep doen op enkele bibliotheken, archieven en documentatiecentra: De bibliotheek RoSa in Brussel heeft een grote en interessante collectie boeken, tijdschriften en thesissen. Hun website bevat ook handige informatie zoals tijdlijnen, beknopte info over verschillende thema’s, artikels uit hun tijdschrift Uitgelezen, etc. Amazone heeft een klein documentatiecentrum volgepropt met vooral publicaties van de vrouwenbeweging en van de overheid (gelijke kansen) en AVG-Carhif die ook in het gebouw van Amazone zitten, is een tweetalig archief voor de vrouwenbeweging en vrouwengeschiedenis. Aan Franstalige kant is er de bibliotheek Léonie La Fontaine en L’Université des Femmes, beiden ook in het gebouw van Amazone. Verder is er nog de kleine bibliotheek van FEL, gelegen in Gent en het holebiarchief Fonds Suzan Daniel (geen vast locatie).

Feministische of vrouwenboekhandels bestaan helaas niet meer in België, maar holebiboekhandel Het Verschil komt daar wel heel dicht bij. Ze verkopen tweedehands boeken van oude vrouwenuitgeverijen, de publicaties van FEL, het Scumgrrrls magazine en films met lesbisch-feministische thematieken.

Volgend schooljaar zou er weer een volwaardige masteropleiding in genderstudies komen in België. Dit dankzij Sophia, een vzw die vrouwenstudies coördineert en promoot in België en zelf ook congressen en lezingen organiseert. Maar nog interessanter vind ik om zelf als autonome feministische beweging congressen, debatten, workshops, cursussen en zomerscholen te organiseren. Enkele feministes lijken gemotiveerd om het plan van een feministische zomerschool ook te gaan uitvoeren. Doe je mee?

Wat nu al bestaat op vlak van (radicaal / DIY) feministische vorming is heel divers. Verschillende organisaties bieden workshops en presentaties rond feministische thema’s aan. Hollaback!Gent bijvoorbeeld over straatintimidatie, feminisme & zelfvertrouwen en omgaan met slachtoffers van geweld. Ook interessant zijn de feministische zelfverdedigingsworkshops van Garance vzw. FEL heeft een speciaal project opgericht met feministische vormingen over allerlei thema’s, gaande van pornocultuur tot feministische geschiedenis.

Daarnaast bestaan er ook enkele leesgroepen in België. Feministische leesgroepen kunnen op een gelijkaardige manier werken als de consciousness-raising groups uit de jaren 1970. Er wordt niet alleen kennis doorgegeven en opgedaan maar ook kennis geproduceerd door samen te denken en discussiëren. De leesgroep van FEL in Gent bestaat al een 6-tal jaar, de facebookdiscussiegroep Niet in mijn Pretpark organiseert af en toe een “offline” leesgroepbijeenkomst, er bestaat een leesgroep rond feminisme en religie en in het Franslatige landsgedeelte vinden we Witches on Barricades, een Engelstalige feministische discussiegroep die iedere vrijdag samenkomt in het autonoom cultureel centrum La Barricade in Luik. In La Barricade vinden ook regelmatig feministische cafés plaats, ontmoetingen en debatten met als doel permanente vorming.

Plezier en creativiteit

1656226_218733418329666_1269399772_nAls feministes hebben we natuurlijk ook graag veel ontspanning en plezier. Dat is onder andere te vinden in bovenstaande film/muziekfestivals die een fantastische, vriendelijke, ondersteunende, inspirerende en strijdbare sfeer creëren die ik op andere festivals nog niet ben tegengekomen.

En nog meer muziek en kunst: er bestaan ook bands die je feministisch kan noemen zoals Baby Fire, Hands Up Boys, Perte Noire en Vagina Dentata. Andere feministische performers zijn: The Drag Kings of Brussels oftewel DKB (een project van Genres Pluriels), Famba (lesbisch-feministische percussiegroep), en verschillende feministische theatermaaksters en kunstenaressen die de podia onveilig maken zoals Lize Blauw en Maya Wuytack. Enkele feministes maken ook gebruik van beeldende en audiovisuele kunst : strips, street-art, videokunst, sculpturen, mail-art, handwerk/craftivisme… de mogelijkheden zijn eindeloos.

En wat ontbreekt er nog?

Als je zo alles op een rijtje ziet, lijkt er best wel veel interessants gaande in België op feministisch vlak. En er is vast nog veel dat ik vergeten ben of waarvan ik het bestaan niet weet. Maar toch is het nog net niet genoeg voor die noodzakelijke revolutie.

Dus wat hebben we nog nodig? Om te beginnen: meer van alles!🙂 Meer actiegroepen vooral, want zij kunnen druk uitoefenen, oplossingen en alternatieven voorstellen/aanbieden en verandering teweeg brengen. Maar niet alleen actie is nodig, ook theorie, vorming en discussie: om te weten wat er mis is, waar we naartoe willen en hoe we onze doelen kunnen bereiken. Dit kan door samen te komen, leesgroepen en workshops te organiseren en allerlei feministische media te produceren (zines, boeken, radio, meer bijdragen op deze blog🙂 …). We hebben ook nood aan (tijdelijke en vooral permanente) ontmoetingsplaatsen, autonome feministische zones, eigen plekjes waar we activiteiten kunnen organiseren en ons veilig en op ons gemak voelen.

Wat nog ontbreekt in de huidige feministische scene zijn feministische boekenwinkels (waar zijn de Dulle Griet en Artemys van nu?), feministische (piraten)radio, feministische uitgeverijen en drukkerijen, een Nederlandstalig feministisch tijdschrift, een kunstenaressencollectief…

En verder: meer netwerken, meer samenwerken, lokale groepen in iedere stad/regio die op geregelde tijdstippen kunnen kennismaken met elkaar en ideeën uitwisselen. (Het initiatief Doorbreek de Stilte is daar al een voorbeeld van.)

Laat gerust weten als je mee wil doen, zelf een project op poten wil zetten of op de een of andere manier wil bijdragen in de feministische beweging! We hebben ook jou nodig!

MEER LEZEN?