brugge generiek
Lekker toeristisch doen in Brugge

Recent was ik met een vriendin in Brugge, bij het wandelen kwamen we bij de vismijn een tango-demonstratie tegen. Eerst een demonstratie, gevolg door een open dansvloer. Ondertussen kreeg ik van haar heel wat verhalen te horen. De Argentijnse tango had volgens haar een bijzonder seksistische en macho sfeer, maar het dansen was leuk. Dat probleem hebben we met wel meer activiteiten in deze seksistische wereld. Maar hier leek het allemaal wat meer openlijk.

In die dansclub is het de bedoeling dat de vrouwen, netjes opgemaakt, wachten op een man. Die komt hen dan – als ze geluk hebben en proberen voldoen aan patriarchale schoonheidsidealen – halen om te dansen. Of niet. Je kan als vrouw niet zelf iemand uitnodigen om te dansen, dus als je pech hebt zit je daar uren te wachten. En als je dan toch moet wachten, kan je toch gezellig babbelen en/of een goed boek lezen? Maar nee, dat mocht niet, want dan ben je je aan het afsluiten. Stil zitten en geduldig kijken, dat is de boodschap.

Maar het was de moeite waard zei ze, het dansen zelf was geweldig, ook al waren de meesten macho types en moest je een tijd braaf wachten. En omdat je wel wou dansen, deed je extra je best met makeup en dergelijke. Toen ik haar eigen woorden herhaalde, zei ze dat het plots nog erger begon te klinken. Want even serieus, vrouwen die in competitie moeten gaan en netjes ondergeschikt wachten tot een man hen komt redden en hen dan met zachte dwang in de juiste passen leidt? Het leek een beetje alsof ik weer eens in een teletijdmachine was gestapt.

Nee, vrolijk werd ik er niet van. Een tijdje daarvoor hadden we met een bende gek zitten dansen op het boombal op de Gentse Feesten – bijvoorbeeld Accordzéâm is een geweldige groep – en dat gaf een totaal andere sfeer. Niet dat folk echt mijn ding is, maar het was gezellig en het dansen voelde een stuk minder als een metafoor voor de meer enge aspecten van het patriarchaat. Er is wel nog steeds een strakke genderopdeling (“mannen links, vrouwen rechts – mannen, applaudisseer voor de vrouwen!”) , maar als goeie lesbo’s wisselen we de vrouwen- en mannenrollen gewoon af😉 (Ik denk dat het nog beter moet kunnen dan dat, maar een dansexpert ben ik dan weer niet) En op sommige ladyfests is er queer tango, dat is misschien ook leuker.

Maar goed. Tijdens het kijken – ik dans nog geen tango – begon ik me al snel te vervelen en begon mijn geest weg te dwalen. Hoe komt het toch dat dat patriarchaat zo onzichtbaar is, of is het dan eigenlijk wel? Is het bijvoorbeeld een systeem dat zo alomtegenwoordig is dat het onzichtbaar is geworden, zoals de lucht die we inademen? Of beseffen heel wat vrouwen wel dat het systeem er is, maar kiezen ze er noodgedwongen voor om erin mee te doen? Je krijgt op korte  termijn wel heel wat voor mee te lopen: erkenning “als vrouw”, bevestiging, positieve aandacht… Afwijking daarentegen wordt afgestraft.

Een vriendin van me zegt zelf bijvoorbeeld openlijk dat ze vroeger feministe was, en eerder links. Maar ze zag geen uitweg, ze zag bijvoorbeeld niet hoe we effectief de maatschappij zouden kunnen veranderen, en dacht niet dat dat ging gebeuren. Op dat moment sterft de hoop, het is een probleem waar meer wereldverbeteraars hun tanden op stukbijten.

Typisch is een groot deel van activisme gericht op bewustmaking. Mensen zien nog niet wat het probleem is, dus wij activisten moeten het hen duidelijk maken met teksten, shocktactieken, betogingen en dergelijke meer. Maar dat is niet het hele verhaal. Er zijn ook heel wat mensen die de problemen wel zien, maar welk alternatief kunnen we hen voorschotelen? Meegaan met het systeem geeft wel wat voordelen. Je krijgt een beetje bevestiging, veel minder ruzies en discussies, het is gemakkelijker om partners te vinden, je hebt een duidelijke plaats in de maatschappij… Dat is een probleem waar we ook rekening mee moeten houden.

In de linkerzijde zie je dat probleem ook. Heel wat mensen moeten toekijken terwijl hun lonen inkrimpen terwijl de inflatie stijgt, er wordt aan de index gemorreld, de ziekteverzekering en pensioenen worden aangepakt… Het wordt steeds onmenselijker. Maar wat te doen?

Je verenigen en samen actie voeren, vind ik als goeie linkse natuurlijk. Maar als iemand vraagt wat precies ons alternatief is, dat wordt wat moeilijker. Het helpt ook niet dat er daar absoluut geen eenstemmigheid in lijkt te bestaan, behalve over een paar algemene principes. Maar toch moeten we die kant uit: feminisme & socialisme, of barbarij😉

Maar in feminisme denk ik wel dat er nog een belangrijke rol is weggelegd voor bewustmaking. Maar in de tweede feministische golf (rond 1968-1985) verliep die vaker in groep. En dat lijkt me een belangrijk aspect. In de feministische groepen waar ik actief in ben, zie ik dat elke dag: mensen die eigenlijk heel onzeker zijn, die vooral van zichzelf vinden dat ze niet veel weten, die dan langzaam leren dat ze niet alleen zijn, dat hun problemen als echt erkend worden, leren beter hun eigen mening vormen gewoon doordat er ruimte is waar die mening kan ontwikkeld worden… Mooi om te zien.

Seksisme ervaren is soms grappig maar vaak keihard, en daarvoor helpt het ook al om met een groep te zijn. Samen sta je echt wel sterker. Als we ons blijven verenigen komt de volgende feministische golf! Volgens mij is die nu trouwens al wat aan het beginnen, er lijken toch steeds meer feministische groepen en acties door te breken.