Geweld tegen vrouwen is één van de focuspunten van mijn feminisme. Ik ben er al jaren mee bezig en het is een heel frustrerend veld, omdat er zo weinig vooruitgang lijkt gemaakt te worden. En het is emotioneel moeilijk, omdat er zoveel gruwelijke verhalen zijn.

Er zijn wel wat cijfers beschikbaar. Voldoende cijfers, eigenlijk. We weten dat geweld tegen vrouwen een enorm probleem is, dat sterk ondergerapporteerd is. Klacht indienen is een moeilijke zaak en een proces is vaak nutteloos, tijdrovend en vooral emotioneel slopend. Geweld tegen vrouwen gebeurt vaak, wordt niet serieus genomen door onze samenleving en het neemt ook niet af. Er is nu meer geweld op vrouwen dan 30 jaar geleden in België.

Maar wat is de oplossing?

(Dit is een sterk provocerend opiniestuk, trigger warning voor seksueel geweld.)

Een oplossing? Daar zijn we dan nog niet uit. Heel wat mensen hebben voorstellen voor oplossingen, die nooit getest worden. Vanuit politieke hoek is er weinig of geen bereidheid iets te veranderen, behalve af en toe een symbolische aanpassing – enkele uitzonderingen daargelaten.

Tezelfdertijd blijft er enorme druk op vrouwen om toch niet “overdreven” te regeren. Wat is overdreven reageren als je geconfronteerd wordt met seksueel geweld? Meestal hebben mensen geen flauw idee wat ze bedoelen, zolang vrouwen maar netjes en beschaafd blijven. Netjes en beschaafd blijven terwijl mensen ons uitschelden, als domme objecten behandelen, bepotelen, verkrachten, in elkaar slaan. Want geweld is niet de oplossing. Laten we de andere wang toekeren en ons met de glimlach nog wat laten lastig vallen. Vrouwen die geweld gebruiken zijn zo… vervelend. Jukkie bah. Geen échte vrouwen.  Bovendien zijn er wetten genoeg, al wat je moet doen is klacht indienen. Van elke 100 klachten leiden er 3 a 5% tot iets van een veroordeling. Heel wat daders gaan daarna gewoon door, en waarom niet? Ze worden toch niet gestraft. Ook sociaal is daar weinig stigma op. Daders blijven welkom in hun favoriete café, hun vrienden zeggen dat de vrouw wel overdreven zal hebben, wat een bitch…

Stel je voor zeg, hoe gewelddadig zou de wereld wel worden moesten vrouwen efficiënt (“overdreven”) reageren op dat geweld. Zo erg zou dat zijn!

Laten we ons dat eens voorstellen.

Stel, vanaf nu spreken we met alle vrouwen af om solidair te zijn met elkaar. Echte solidariteit, niet op papier maar in de praktijk. Bijvoorbeeld: als een vrouw verkracht is, en ze laat dat weten, dan zoeken we samen de dader. We zoeken die op met een tiental vrouwen en slaan die in elkaar.* Of we helpen die vrouw op een andere manier, we trainen elkaar in zelfverdediging, en we gaan er effectief voor. Niet honderd keer iemands arm wegduwen en nee zeggen, dat werkt niet.

Dat werkt niet, alle campagnes ten spijt, voor een simpele reden: misbruikers weten prima dat je niet wilt. Nee zeggen is niet de clue. Dat weten ze al lang, ze doe gewoon verder omdat ze de macht hebben om dit te doen. Ze kunnen het, niemand houdt hen tegen, én ze worden niet gestraft. Dus we pakken dat aan. Zolang – twee voorwaarden – er geen effectief opvoedingssysteem is dat mannen leert dat vrouwen mensen zijn en dus niet misbruikt mogen worden. En zolang er geen effectieve straffen zijn voor daders. Tot zo lang gaan we er dan voor, sisters.

Dus als mannen dan toch tot verkrachting overgaan, hebben vrouwen die dat meemaken het volste recht om eender wat te doen als zelfverdediging, als straf en als afschrikkingsmiddel. Vaak zullen ze dat niet op hun eentje kunnen, daarom kunnen we solidariteit betonen en elkaar helpen. Mensen gaan natuurlijk direct steigeren en zeggen dat dit misdadig is. Maar een misdaad voorkomen met nodig geweld is geen misdaad maar een plicht. Het is je plicht als mens om een misdaad te voorkomen als je kan. Het is je plicht zelf iets te doen als de staat onwillig is en misdaden laat begaan.

Ook sociale uitsluiting kan helpen. Ik heb het zelf meegemaakt: ik kon terug naar een anarchistisch café waar ik vaak kwam omdat de mensen daar collectief beslisten de dader te weren. Dat was effectief, dat werkte, daardoor kon ik wat ademhalen. Het proces deed niet veel, zoals gewoonlijk. Een andere vrouw die verkracht werd, kon eindelijk terug rustig rondlopen toen de cafébaas die haar verkracht had, door een boycott moest verhuizen. Dat werkte. Slachtoffers zitten er heel hun leven mee, waarom zouden zij ook nog eens extra moeten lijden doordat de daders gewoon verder kunnen gaan en hun sociale dominantie niet aangepakt zien? Nog een vrouw die verkracht werd, moest jarenlang op haar hoede zijn en zich soms sociaal isoleren, de dader was een dj de gewoon verder gevraagd werd om muziek te draaien.

Wat zou het effect zijn van echte solidariteit? Er zijn heel wat mogelijkheden. Maar laten we er eentje niet vergeten: het is mogelijk dat dit helpt. Dat er minder geweld gaat zijn. Omdat vrouwen die solidair zijn een grote groep vormen met heel wat macht. Macht die we nog nooit hebben durven gebruiken, en daarom worden we misbruikt.

Andere groepen in de geschiedenis hebben ook geen rechten gekregen door het goed hart van de onderdrukkers. Het verzet van slaven werd georganiseerd. De black power beweging keerde ook niet de andere wang toe. Binnenvallende legers zijn ook niet weggejaagd door een kopje thee en een openhartig gesprek. In de tweede wereldoorlog zaten de pacifisten in het verzet, omdat dat de weg naar vrede was. Alleen al voor stemrecht te krijgen hebben heel wat vrouwen hun leven gegeven, omdat een deel van de samenleving hen mishandelde, in elkaar klopte, zijn zij ook radicaler geworden. En dat werkte. Onderdrukte groepen krijgen geen rechten zonder dat er af en toe eens een ruit sneuvelt.

Dus, wat doen we concreet?

  • We luisteren naar de slachtoffers, zij beslissen uiteindelijk. We helpen hen de macht en het beslissingsrecht terug te nemen die de dader hen ontnomen heeft.
  • Indien gewenst gaan we over tot sociale uitsluiting: wij als groep maken gemeenschappen, cafés, … duidelijk dat verkrachters niet gewenst zijn. Plaatsen die weigeren worden geboycott. En/of we slaan hun ruiten in**.
  • Alle vrouwen hebben vanaf nu het recht om met gepast geweld* te reageren op geweld. Verbaal geweld, seksueel geweld, fysiek geweld: de dader opent het geweld en dus mogen vrouwen zich met heel wat kracht verdedigen. Enkele bloedneuzen of gebroken vingers zullen hen misschien leren hun handen thuis te houden.
  • Als  de vrouwen zelf niet kunnen, wat voor allerlei redenen het geval kan zijn, dan helpen we: solidariteit in de praktijk. Zijn er gesprekken nodig, zorgen we voor sociale uitsluiting, moeten we de verkrachter opzoeken*… we zijn er voor elkaar.

Met gepaste kracht reageren als zelfverdediging is al iets wettelijks, nu moeten we er nog voor zorgen dat het sociaal aanvaard wordt. Zelfverdediging moet de norm worden: de arm van iemand breken die je lastigvalt wil zeggen dat de dader dat maar niet had moeten doen.

Misschien, heel misschien helpt het wel een beetje.

Graag discussie, andere voorstellen, praktische werkmethoden…

* Disclaimer: ik roep hier absoluut niet op tot zinloos geweld, het is maar een opiniestuk. Tevens raad ik aan om zelfverdedigingscursussen te volgen en enkel met gepaste kracht te reageren zoals wettelijk is. Verder wil ik iedereen nog wijzen op hun plicht als burger om misdaden te voorkomen, ook als daarvoor kleinere misdaden nodig zijn. Niet iedereen kan effectieve zelfverdediging leren, dus dat kan geen structurele oplossing zijn.

** Dat van die ruiten inslaan is maar een graptje.