Amalgamated Clothing Workers strike, 1915

Een opmerking die je regelmatig hoort is dat staken zo vervelend is. Moeten die vakbonden nu per se zo lastig doen, kunnen ze niets anders bedenken? Je hoort dat het de schuld is van de vakbonden dat bedrijven failliet gaan, staken kost geld, vakbonden zijn corrupt…

Wie is er corrupt? Waar gaat het geld naartoe?

Het is noodzakelijk om een goede kijk op het economische systeem te hebben om de problemen goed te begrijpen. Geld “verdwijnt” niet zomaar, waardoor we dan “allemaal” een beetje moeten inleveren. En nog een beetje, en nog een beetje… langzaam – en steeds sneller tegenwoordig – verdwijnen onze verworvenheden waar vorige generaties zo hard voor gevochten hebben.

Dat geld gaat ergens naartoe. Waar naartoe? Tip: het gaat alvast gaat niet naar de armsten in onze samenleving en de mensen die het het meest nodig hebben. Honderden miljarden gaan naar het redden van banken, fiscale fraude, gekibbel over Brussel-Halle-Vilvoorde, winsten op speculatie en grote vermogens, financiële transacties, ontslagbonussen voor managers. Moesten we al dat geld kunnen gebruiken voor werkgelegenheid, zorg, sociale zekerheid, cultuur en huisvesting dan was er geen crisis.

Een voorbeeldje: Bekaert (of Enron of Microsoft of …). Ze hebben miljoenen euro’s winst gemaakt, maar hebben geen euro belasting betaald. Ze gaan meer dan 600 mensen ontslaan. Ondertussen geeft hun CEO Bert De Graeve zichzelf een bonus van 1,18 miljoen euro. De riante bonussen en ontslagbonussen van managers zijn al een tijd lang een doorn in het oog van heel wat mensen, maar alle pogingen om daar een beperking op te zetten of alle looncijfers publiek te maken stuiten natuurlijk op hevig verzet. En nu komt het belangrijkste: dit is geen uitzondering. Het is de regel. De meeste bedrijven frauderen, logisch ook want ze hebben maar één doel: zoveel mogelijk winst maken. Er zijn een heleboel bedrijven die zo creatief zijn dat ze enorme winsten kunnen binnenslepen en toch aangeven dat ze niets verdienen. Sommige bedrijven gaan creatief over kop, dat kan ook een hoop geld schelen.

Dus de managers krijgen miljoenenbonussen, meer en meer gezinnen kunnen hun water of elektriciteit of gasrekening niet meer betalen, de uitkeringen gaan omlaag, de bedrijven betalen geen belasting, de kloof tussen de rijken en de armen wordt steeds groter. Er is iets mis met dat plaatje. Hoe gaan we dat oplossen?

Laten we een zondebok zoeken

It is well enough that people of the nation do not understand our banking and monetary system, for if they did, I believe there would be a revolution before tomorrow morning. – Henry Ford

Dus de échte situatie is dat de “1%” miljardenwinsten opstrijken op de kap van de 99%. Maar moest iedereen dat voldoende beseffen dan zou er direct revolutie zijn. Dus moet de aandacht afgeleid worden. Hoe gebeurt dat?

Laten we enkele zondebokken zoeken. De jeugd die niet wil werken. De pensioenen die teveel geld kosten. De “werkloze profiteurs”. Die “migranten die met hun dikke bmw hun uitkering komen ophalen”. De vakbonden. De Islam. Over dat werken: is het iedereen al opgevallen dat er veel minder jobs zijn dan werklozen, dus hoe dan ook zullen er werklozen blijven in dit systeem?

Laten we al die groepen tegen elkaar opzetten. Werkenden versus werklozen. Oud versus jong. “Autochtoon” versus “allochtoon”. Mannen versus vrouwen. Vakbonden versus de mensen die niet aangesloten zijn.

Laten we het echte conflict verdoezelen  Nu er toch al conflict is tussen al die andere groepen, kunnen we het echte conflict, dat van de 1% tegenover de 99%, vergeten. Dat bestaat niet. Iedereen wil/moet hard werken, iedereen moet inleveren, de politici en bedrijfsleiders hebben het beste met ons voor, we moeten allemaal samenwerken en er moet overleg zijn. Die anderen zijn het probleem. Wij horen bij jullie. Kijk, we zijn allemaal tegen de islam bijvoorbeeld, wij hier in het westen zijn allemaal verlichte geesten die rechten voor vrouwen willen (hoewel armoede vrouwelijk is hier en de besparingen vrouwen zeer hard zullen treffen, maar dat negeren we dan even).

Laten we iedereen wijsmaken dat ze kapitalist zijn. Dit is een heel vervelende, het gaat erover hoeveel besef mensen hebben van de toestand en hun positie in de samenleving. Iedereen wordt wijsgemaakt dat ze het gaan maken als ze maar hard genoeg werken (zie trouwens de lezing van Paul Verhaeghe hierover). Wij gaan het allemaal maken, iedereen gaat bovenaan de piramide staan plots, en ik het meest vanboven, het is een rat race en als er toch iemand naar beneden valt liever iemand anders dan ikzelf. Wij zijn allemaal kapitalisten en dus zijn die vakbonden en die linksen smeerlappen die er voor willen zorgen dat ik niet zomaar rijk kan worden, dan ga ik het plots moeten afgeven, vergeet het maar, mij gaan ze niet hebben liggen.

Dat is wat de echte rijken ons hebben doen denken en het heeft niets met de waarheid te maken. Die rijken liggen plat van het lachen dat ze erin geslaagd zijn dat elke sukkelaar die vijf aandelen heeft en een minibedrijfje met zichzelf als werknemer, zich als kapitalist ziet en dus ook mee protesteert tegen allerlei maatregelen die haar of hem ook zouden helpen.

Consensus versus conflict

Ze hebben de staten afgebouwd, ze hebben ons geld en via allerlei omwegen komt er een crisis. De staten redden de banken, daardoor hebben ze geldtekort en moeten lenen van… de banken. Er is dus geldtekort bij de staten, dus… gaan ze de werkenden en werklozen daarvoor laten opdraaien. Tijd voor “overleg” dus. Dat wil zeggen dat de regering ons komt vertellen dat we moeten inleveren. Via dat overleg vinden we zogezegd een consensus/compromis over hoe we moeten besparen. Kortom: de besparingen worden niet in vraag gesteld, het echte conflict wordt bedekt, de rijken en echte verantwoordelijken voor de crisis blijven buiten schot. “De bevolking” (niet de rijken) moet opdraaien voor de crisis, zo is het altijd geweest, zo zal het altijd zijn. Of toch niet?

Staken is een noodzaak

Vroeger was er geen ziekte-uitkering. Geen werkloosheidsuitkering. Geen pensioenen. Moesten mensen veel langer werken in veel slechtere omstandigheden. Dat is allemaal veranderd, en dat is niet zomaar gebeurd, daar is heel lang sociale strijd voor gevoerd. De 99% zijn het conflict aangegaan met de 1% en hebben op sommige vlakken “gewonnen”, of toch wat meer gedaan kunnen krijgen dan daarvoor het geval was. (Ik stel alles natuurlijk wat simpel voor om deze blogtekst niet te laten ontsporen qua lengte.)

Er is een reden waarom we staken. Het zou beter zijn moesten de bedrijfsleiders en politici toegeven dat de problemen bij hen zitten. Dat ons geld niet zomaar “verdwijnt” waardoor we moeten besparen, maar dat het ergens naartoe gaat. Bijvoorbeeld naar de banken, die ons geld beheren en daarmee winsten maken, en gered moeten worden als ze verlies maken – daar gaat bijvoorbeeld ons geld naartoe. En niet een klein beetje. Naar de winsten van de beursspeculanten. Naar de belachelijk hoge ontslagvergoedingen. De loonkloof, het verschil in inkomen, wordt steeds groter.

De bedrijfsleiders en politici willen natuurlijk niet naar zichzelf wijzen. Dus op één of andere manier “verdwijnt” er geld, en dus moeten “wij allemaal” inleveren – voor de crisissen die de 1% veroorzaakt hebben en hun winsten. Waarom zouden we? Als we nu eens het geld terug gaan halen waar het zit in plaats van nog meer te moeten inleveren voor hun winsten veilig te stellen.

Als we niet staken, zijn we bij voorbaat verloren. Dat wil zeggen dat we zwijgen en bij de pakken blijven neerzitten terwijl de politici en bedrijfsleiders allerlei besparingen op onze kap doorvoeren. Dat wil zeggen dat we langzaam maar zeker in slechtere omstandigheden moeten werken, langer, minder geld krijgen voor uitkeringen en pensioenen en ziekte en allerlei sociale en culturele voorzieningen. Als we niets doen, verliezen we steeds meer.

Dat staken lastig is, is precies de bedoeling. De bedoeling is om de werkgevers te dwingen tot overleg, te laten zien dat we macht hebben. Staken is een wapen in een strijd. Stakers beseffen dat er een strijd is, dat we betere omstandigheden moeten afdwingen van de 1%, uit zichzelf zullen ze het ons niet geven. Staken zegt: er is een grens, hier gaan we niet over, als je te hard pusht leggen we het land plat en dan verlies je geld. Elke staking kost de bedrijfsleiders geld, en dat is precies de bedoeling.

Staken is een deel van de strijd

We geraken er niet met enkel overleg. Dat zou geweldig zijn maar helaas lukt dat niet. De belangen van de 1% zijn fundamenteel en onoplosbaar tegengesteld aan de belangen van de 99%, daarom is er dus sowieso conflict. Maar de meeste mensen weten dat niet, een toestand die de 1% graag zo houden. Zolang de meeste mensen niet weten dat er een oorlog is of ze denken verkeerdelijk dat ze bij de andere kant horen, dan zullen wij verliezen en de rijken winnen. Daarom is bewustmaking een belangrijk onderdeel van de strijd: mensen duidelijk maken in welke positie ze zitten, welke belangen er spelen, waar de problemen écht vandaan komen. Daarom doen feministes bijvoorbeeld aan consciousness raising, daarom bestaat er een marxistisch begrip van klassenbewustzijn.

Die vreemde cirkels.

Bedrijven die miljoenenwinsten maken, aangeven dat ze geen winsten hebben, werknemers ontslaan en de managers bonussen uitkeren. Ergens klopt er iets niet.

De banken, die al het geld van de werkers en de managers en de regeringen beheren en leningen verstrekken en speculeren, raken in moeilijkheden en daardoor moeten de regeringen hen miljarden toestoppen om hen te redden, waardoor er een enorm tekort ontstaat en de staten geld moeten lenen en dus moeten besparen en dus de werkenden en werklozen nog harder aanpakken “omdat het crisis is”. Ergens klopt er iets niet.

De lonen en uitkeringen van de werkenden en werklozen gaan omlaag, maar er moet wel geconsumeerd worden want anders maken de bedrijven geen winst. Dus groeien de leningen, mensen lenen meer en meer voor hun huis, allerlei goederen… Op die manier wordt het probleem alleen maar verschoven. We zien hier ook een eenvoudige contradictie: elk individueel bedrijf wil zoveel mogelijk winst maken, dus zo weinig mogelijk loon uitbetalen. Maar die producten moeten wel gekocht worden. Maar als alle bedrijven hun lonen verminderen is er minder koopkracht, tenzij er met krediet (nepgeld) gewerkt wordt, na een tijd haalt de realiteit dat nepsysteem in en is er een zware crash

De contradicties

Image (c) Julia Rice, used with permission

Crisissen ontstaan niet zomaar, ze zijn eigen aan het kapitalistische systeem waarin we moeten leven. Die crisissen zijn geen uitzondering, ze zullen blijven voorkomen zolang dit systeem blijft voortbestaan. Dit is niet de eerste crisis, het zal ook niet de laatste zijn. Een leuk animatiefilmpje met uitleg over de crisis vind je hier. Er zijn een groot aantal problemen en tegenstellingen in het kapitalisme die ervoor zorgen dat er regelmatig nieuwe crisissen opduiken (zie animatiefilmpje, link2, link3).

Besluit

Je zou voor minder op straat komen! Als we nu niets doen is het te laat, de maatregelen en besparingen die ze nu aan het doorvoeren zijn, zijn onmenselijk. Kortom, we moeten reageren, snel, heftig, goedgeïnformeerd en krachtig. Staak mee, doe mee, sluit je aan, lees bij, tot op een actie!

Wordt vervolgd!

Zie ook

Meer lees & kijkvoer

Advertenties