Persoonlijke bekentenis: toen ik voor het eerst zines leerde kennen snapte ik er niets van. Goedkoop gekopieerd en vaak slecht gelayout dacht ik, niet zo mooi als brochures, niet zo uitgebreid als een goed boek en vast niet zo interessant… Ik had kortom last van die zelfingenomen vooroordelen die linkse mensen wel eens overvallen. Sindsdien heb ik onder andere door de zines van Echo en vele andere die ik vond op de alternatieve boekenbeurs in Gent een heel andere wereld leren kennen. Er zijn heel veel zines in allerlei formaten. Ze zijn veel betaalbaarder dan boeken – laten we eerlijk zijn, zelfs in linkse milieus begint de prijs van de boeken er serieus over te gaan. Massabeweging, iemand? Zines kunnen door eender wie op eender welk moment gemaakt worden zonder dat er een censuurcomité rond hangt of een mainstream editor de “te radicale” ideeën schrapt of bijstuurt. Er zijn veel, heel veel zines over feminisme en die zijn stuk voor stuk interessant. Doordat er zoveel zines zijn die zo goedkoop zijn (of zelfs vrij om te verspreiden) kan je vaak snel een heleboel bijleren en heel veel verschillende standpunten leren kennen.

De zinedistributie Echo bestaat nu tien jaar, en om dat te vieren heeft Nina, de kunstenares achter het project, een nieuwe zine uitgebracht: Echotopia, met een selectie uit haar zines van de laatste tien jaar. De zine telt veertig pagina’s met strips, tekeningen en teksten over vriendschap, zelfpublicatie, maandstonden, gendertheorie, punk en nog veel meer feministisch leesvoer.

Zoals de beste zines is dit een heel mooie combinatie van het persoonlijke en het politieke. De gebundelde ervaringen van tien jaar zines vormen samen een venster dat een blik geeft op de persoonlijke reis van de maakster en haar feministische ideeën. Mijn favoriete strips van vorige zines zitten er ook in: over lastigvallerij en zusterschap (the ladies’ room), over kraakpanden (squatta occupata) en over menstruatie (blood & fears).

Verder vind ik dat de feministische beweging veel te soft is geworden en ik ben dan ook blij te zien dat ze zich daar in Echo niets van  aantrekken – er wordt bijvoorbeeld wel geschreven over schoonheidsidealen en ontharen, wat ik erg belangrijk vind. En dit is typisch een thema dat feministes vaak niet eens meer durven aanraken uit angst voor een verpletterende terugslag, commentaar van de omgeving, etcetera. Ik denk niet dat we als feministische beweging daar een pasklaar antwoord over kunnen hebben maar als we stoppen met erover nadenken laten we dat hele domein over aan de schoonheidsindustrie en die is, alle leugens ten spijt, niet bezig met het welzijn of de bevrijding van vrouwen maar alleen maar met economische uitbuiting hand in hand met seksisme – kortom als we die industrie zomaar laten doen is dat ten koste van al onze levens.

De feministische beweging in West-Europa (daar heb ik dan nog een klein beetje zicht op, de rest van de wereld ken ik niet goed) is dan wel kleiner geworden maar langs de andere kant bloeit er verzet. Er is altijd verzet. En Ladyfests, zines, kleinere feministische groepen, Riotgrrrls, en wat we dan ook nog proberen maakt deel uit van dat verzet en zal uiteindelijk de basis vormen voor een nieuwe beweging. En dan hebben we natuurlijk ook een kritisch oog nodig voor allerlei fenomenen: dure boeken, onleesbaar postmodern gewauwel, liberaal nepfeminisme en dergelijke meer. Deze zines zijn een verfrissing te midden van vervelende tijden.

Met een aantal nieuwe projecten op touw en een mooie bespreking van de vorige zine (Same Heartbeats #4) in het tijdschrift Maximum Rock N Roll lijkt de weg alvast goed ingeslagen naar de volgende tien jaar. Maar genoeg geschreven nu, tijd om te lezen!

Meer lezen / eens kijken op de site van Echo – DIY feminist publishing

Advertisements