Finn Mackay is een radicale lesbische feministe die al meer dan vijftien jaar actief is in de vrouwenbeweging. Ze richtte in 2004 het London Feminist Network op, dat de Reclaim the Night-optocht in London weer in het leven riep. Ze is ook medeoprichtster van de Feminist Coalition Against Prostitution.

Ze sprak op de conferentie Feminism in London 2010 inspirerend en vol vuur over enkele hete hangijzers in de huidige vrouwenbeweging: de nood aan een andere invulling van het begrip “feminisme”, het belang van individuele keuzevrijheid, het herpolitiseren van de vrouwenbeweging, de rol van mannen, de legitimiteit van ruimtes voorbehouden voor vrouwen.

Hieronder zijn enkele stukken van haar krachtige slotspeech in vertaling opgenomen (met toestemming van Mackay; voor betere leesbaarheid van tussentitels voorzien).

Feminisme” in donkere tijden

Vandaag hebben jullie deelgenomen aan de grootste vrouwenconferentie die in Engeland is doorgegaan sinds meer dan tien jaar. Onze beweging is terug aan het groeien in ons land, in deze hoofdstad, en verder. En naarmate ze groeit, is het geen verrassing dat we het debat zien toenemen over haar rol en vorm. Het voorbije jaar heb ik veel discussies gehoord over of we het feminisme al dan niet moeten “rebranden1”. Alsof een beweging die ons alle verwezenlijkingen heeft gegeven die we vandaag als zo vanzelfsprekend beschouwen, iets is om beschaamd over te moeten zijn. Dat we in vele uiteenlopende bedrijfstakken kunnen werken, dat we toegang hebben tot onderwijs, dat huiselijk geweld als een misdaad beschouwd wordt, dat we onze eigen bankrekening kunnen openen. Alsof een opgebouwd netwerk van bijstand en steun, crisiscentra, vluchthuizen, kinderopvangplaatsen, vrouwencentra, hulplijnen en wettelijke voorzieningen die vrouwen, kinderen en mannen tot op vandaag blijven ondersteunen, iets zijn om het schaamrood van op de wangen te krijgen. Feminisme heeft geen nood aan rebranding, maar wel aan reclaiming2, en dat is iets wat we allemaal kunnen doen.

Dat wil niet zeggen dat dit eenvoudig is, in een cultuur van backlash3 tegenover feminisme.

Waar deze term als een vies woord beschouwd wordt, waar misogynie en homofobie vrouwen beperken in het voor zichzelf opeisen van deze beweging. En omdat misogynie en homofobie vooroordelen zijn die we aan de kaak moeten stellen, moeten we ons afvragen waarom vrouwen zich niet identificeren met feminisme, in plaats van de leugens en stereotypen die verteld worden over feminisme en feministes zomaar aan te nemen en te versterken.

Niet iedereen die kiest, is feminist

Feminisme is een wereldwijde politieke beweging om de ondergeschiktheid van de vrouw aan de man aan de kaak te stellen en te veranderen. Maar steeds opnieuw horen we mensen zeggen dat feminisme gaat over vrouwen die hun eigen keuzes maken, ongeacht wát die keuzes zijn, of in welk oneffen, pokdalig speelveld ze die keuzes ook maken. We horen zeggen dat zowat elke vrouw die ’s morgens wakker wordt en een beslissing maakt, feministe is, net als vrouwen die een job hebben, of geld. Hoewel het inderdaad waar is dat elke vrouw een feministe kan zijn, moet feminisme iets betekenen, anders wordt het inhoudsloos.

Yes, it’s fucking political

We moeten mensen eraan herinneren dat onze beweging een politieke beweging is, het is ernstig. Het gaat niet over een uitstapje naar het welnesscentrum, een flatterend broekpak of een cursus paaldansen. Onze politiek gaat letterlijk over leven of dood. Wekelijks worden twee vrouwen in ons land vermoord door een gewelddadige mannelijke partner, die hiervoor gemiddeld ongeveer vier jaar de cel ingaat. Eén vrouw op vier wordt in de loop van haar leven verkracht, terwijl slechts één op elke twintig aangegeven verkrachtingen tot een veroordeling leidt. Omdat we feministes zijn, geloven we niet dat negentien van de twintig vrouwen die een verkrachting aangeven liegen. Omdat we feministes zijn, geloven we niet dat de crisistoestand op vlak van verkrachtingen in ons land zijn oorsprong vindt in valse aangiften en klachten, omdat we feministes zijn geloven we vrouwen en komen we samen in onze beweging om gerechtigheid te eisen.

Het doel van het aanvechten van mannelijke overheersing, die we het patriarchaat noemen, vereist samenwerking met veel andere strijden, en in tegenstelling tot de leugens die de ronde doen over de geschiedenis van onze beweging, is dit iets dat we altijd hebben gedaan. Omdat vrouwen de armsten onder de armen zijn in elk land ter wereld, ook in het onze, weten we waarvoor het kapitalisme verantwoordelijk is. En feminisme heeft veel bij te dragen, politiek, theoretisch en activistisch, aan de wereldwijde strijd voor alternatieven voor het kapitalisme, en zeker nu, voor het verdedigen van onze bijstands- en publieke diensten, waarvan disproportioneel veel vrouwen en kinderen afhankelijk zijn.

De meesten onder ons, feministes, velen van jullie die hier vandaag zijn, zijn al betrokken in deze strijden en vele andere – tegen racisme, voor vrede en het leefmilieu. Velen onder ons staan naast mannen in deze bewegingen, ook in de onze, samenwerkend in solidariteit. De rol van mannen in onze beweging is een ander punt waarover veel werd gediscussieerd het afgelopen jaar.

En wat met de mannen?

Het spreekt voor zich, alle mannen hebben een rol te spelen in de strijd voor vrouwenbevrijding. Bijvoorbeeld: ze kunnen verkrachting stoppen, door geen vrouwen te verkrachten. Ze kunnen de seksindustrie op haar knieën krijgen door geen vrouwen in prostitutie te kopen of door niet naar porno te kijken. Ze kunnen hun patriarchale geld onthouden aan de instellingen die ons onderdrukken en hen neerhalen, en hun machtsoverwicht erkennen en herstellen.

Onze pro-feministische broeders kunnen dit doel nog meer nastreven door andere mannen uit te dagen en bewust te maken. Door blokkades te houden voor stripclubs en soortgelijke etablissementen, door zichzelf in het gedrang te brengen, zich aan risico bloot te stellen, net zoals vrouwen dat moeten doen, elke dag, in die clubs en daarbuiten – op straat, op de werkvloer, in onze huizen.

Maar hoezeer mannen ook betrokken zijn in onze beweging, toch geef ik aan dat er één plaats is waar ze het zeker en vast niet zijn: de leiding. Omdat ik geloof dat vrouwen de vrouwenbeweging moeten leiden en richting geven. En dit is een politiek standpunt, één dat al te vaak herleid wordt tot zogezegde “mannenhaat” door zij die geen oog hebben voor de enorme vrouwenhaat die in onze maatschappij op dagelijkse basis zonder commentaar en weerwerk rondgespuid wordt.

Zoals wijlen Andrea Dworkin al betoogde, zijn we geen feministes omdat we mannen haten, we zijn feministes omdat we geloven in de menselijkheid van mannen, tegen alle bewijs van het tegendeel in.

Vrouwenruimtes, een recht en een must

Het beschermen van ruimtes alleen voor vrouwen is slechts een andere strijd die we noodgedwongen moeten aangaan, want deze levensbelangrijke plaatsen voor organisatie, verzet en herstel worden nog steeds onder aanval genomen, en verdwijnen snel. Elke onderdrukte groep moet het recht hebben op politieke zelforganisatie, en de onze zou geen uitzondering daarop mogen zijn. We zouden niet gedwongen moeten worden ons te verantwoorden of te verontschuldigen voor vrouwenruimtes; één van onze meest dynamische tactieken voor verandering die we in de voorbije tientallen jaren opgebouwd hebben en waarop onze beweging is gebouwd.

Zo. Ik hoop dat jullie vandaag groepen en doelen gevonden hebben die jullie interesse wekten en waarvoor jullie actief willen worden. Ik hoop dat jullie vandaag gezien hebben dat jullie niet alleen zijn, en dat jullie nooit betwijfelen dat wat jullie doen een verschil maakt, want dat doet het.

Samen kunnen we het

Elke keer je je stem verheft in verzet, versterk je de stemmen van talloze anderen, en je maakt die zo van tel. De vrouwen die hier niet kunnen zijn, de vrouwen die nee zeiden en genegeerd werden, de vrouwen die het niet overleefden. Ik weet dat er vrouwen in deze ruimte zijn die vreselijk geweld meemaakten, één keer, twee keer, vele keren. Je dapperheid mag nooit je schaamte zijn, en elk van ons zou een luide “nee” moeten roepen tegen een maatschappij die haar eigen schaamte voor de misdrijven die ze gedoogt en veroorzaakt op vrouwen afwentelt, en die fel tegenspreken en uitdagen. En of we nu zo’n misdaden meegemaakt hebben of niet, we proberen allemaal te overleven, we proberen ons te ontplooien en te bloeien, doorheen die leugen dat we minder waard zijn dan een man. En de reden waarom zoveel krachten gebundeld worden tegen ons, waarom we het zwijgen opgelegd worden, waarom spot en bedreigingen gebruikt worden om ons te onderdrukken, is de vrees dat de slapende draak, die onze 52% meerderheid die we zijn is, haar ogen opent en eindelijk haar macht zal terugnemen.

Mannelijke overheersing is in feite redelijk zwak en onbeduidend; een groot pak ervan moet verzekerd worden door de uitoefening van geweld, ook het geweld van armoede en uitsluiting. Ze wordt ook gehandhaafd met ideologische middelen, door seksuele objectificatie, door de verstikkende beperkingen van ‘vrouwelijkheid’ en dwingende heteroseksualiteit. Het is niet minder dan revolutionair om te suggereren dat deze oeroude machtsverhouding ontmanteld kan worden, maar daarom zijn we hier. Omdat we weten dat mannelijke overheersing net zo min natuurlijk als onvermijdelijk is, omdat het moet, kan en zal veranderen, en wij zullen dat doen.

Ik zie jullie op Reclaim The Night.

De originele tekst van de speech vind je hier.

Voetnoten:

1“rebranden: een andere naam/invulling geven, anders positioneren – feminisme is vandaag de dag haast een vies woord geworden.

2“reclaimen”: terug opeisen van de term feminisme

3‘”backlash”: betekent ‘terugslag’: feminisme wordt onnodig en zelfs onwenselijk geacht, en de felbevochten verworvenheden worden in vraag gesteld. Denk maar aan abortus, seksuele bevrijding die is doorgeslagen naar een porno– en schoonheidscultuur.