~ to my dear queer friends… and all the others

M/V bestaat niet als je de mensheid van wat dichterbij gaat bekijken. Biologen betwisten een duidelijke tweedeling, constructivisten wijzen ons op een dagelijkse (re)productie van het strikte onderscheid door ons taalgebruik, onze opvoeding en socialisatie, aanpassen aan gedragsnormen, sociale routines, psycho-sociale-culturele actoren, reclame voor duizend-en-één producten enzovoort. M/V is niet minder dan een hegemonische ideologie over wie mannen en vrouwen zijn, waarbij mensen die duidelijk niet in één van beide hokjes te plaatsen zijn, niet als dusdanig (h)erkend worden, en zelfs uitgewist door operaties kort na de geboorte. Voor overheden, de medische sector en het overgrote deel van de bevolking bestaan niet-M/V-mensen eenvoudigweg niet. (Het is me wel ter ore gekomen dat het UZ-Genderteam in Gent onlangs eerste stapjes heeft gezet naar erkenning van tussen-man-en-vrouw-mensen, waar gaan we dat schrijven!)

M/V bestaat wél als je weet dat het in talloze landen op ieders identiteitskaart staat, en dat elk mens op talloze momenten expliciet in één van de twee categorieën wordt geplaatst. Bijvoorbeeld bij het invullen van officiële documenten, of minder officiële invulformulieren (waar het er vaak helemaal niet toe doet), wanneer je kleren zoekt in de mannen- óf de vrouwenafdeling van de klerenwinkel, als je naar een openbaar toilet gaat, … Veel vaker nog plaatsen wij onszelf en anderen, vaak zonder ons daar bewust van te zijn, in één van de hokjes. Toen ik me als jonge twintiger kleedde zoals een jonge blanke vrouw hier wordt gestimuleerd zich te kleden – rok, schoenen met hoge hakken, nauw aansluitend truitje, jasje of bloesje – had ik het gevoel voortdurend en vooral door de blikken van mannen als vrouw te worden gezien, en zelfs gemaakt. Deze ervaring loopt waarschijnlijk gelijk met hoe een jonge getaande man zichzelf in de blikken van vele blanken als ‘gevaarlijke allochtoon’ moet gereflecteerd zien. Eigenlijk gebeurt de gender-indeling op elk moment dat je je met anderen in de publieke ruimte bevindt. Zelfs vandaag nog, als redelijk androgyn wezen dat geen V wil zijn, word ik soms geconfronteerd met uitspraken van mannen en vrouwen die me tot vrouw maken. Gisteren nog vroeg iemand een jongen om kledingadvies, waarop die jongen antwoordde dat zij het beter aan mij, “een vrouw”, zou vragen. Plotsklaps was ik dus 1. een vrouw en 2. een fashion-specialist. Twee dingen die ik nooit bij mezelf heb ervaren.

Dus… Hoe paradoxaal het ook mag lijken, M/V bestaat duidelijk niet, en M/V bestaat duidelijk wel.

Als feminist bestrijd ik de vele manieren en momenten waarop in deze wereld alle mensen die als V zijn gebrandmerkt, worden onderdrukt en achtergesteld.

Dat weerhoudt me er niet van om de krakkemikkige basis van die onderdrukking in de schijnwerpers te zetten. M/V is een politieke constructie, dagelijks sociaal gereproduceerd, net om te verdelen, te ordenen, om te onderdrukken. Eén groep, de mannen, wordt ermee in een bevoorrechte positie gezet, en een andere groep, de vrouwen, wordt in een benadeelde positie gedrukt.

Feministen zijn voor mij dan zij die dit politiek en sociaal geconstrueerd onevenwicht erkennen, op verschillende plekken en momenten herkennen, en proberen te bestrijden.

Daarbij kunnen ze zich richten op de fictie van de M/V-identiteiten, die het basisgereedschap van de onderdrukking is, of niet. Feministen kunnen en mogen zich bezighouden met een hele reeks van thema’s, want de mannelijke overheersing komt vrijwel overal tot uiting.

De grondvesten van de M/V-identiteitspolitiek mogen (zeer graag) afgebroken worden. Maar we moeten ook blijven zien hoe die basis er vandaag nog stevig staat en de grond is voor een heleboel vooroordelen en discriminaties, zoals het idee dat vrouwen toch emotioneler zijn, neerhalende stereotypen die her en der worden bevestigd, onevenwichtig verdeeld huishoudelijk werk, onevenwichtige vertegenwoordiging in allerlei machtscentra, meer fysiek geweld tegen vrouwen, en nog veel meer onrechtvaardigheid. Of we het nu willen of niet, we zitten in het systeem.

Als vele queers dat voor het kapitalistische systeem durven zien (om zich er vervolgens tegen te verzetten), waarom dan niet voor het seksistisch systeem? Misschien omdat we nog te weinig praktische alternatieven en actiemogelijkheden hebben uitgewerkt?

Ik beloof jullie, mooie queers, dat ik me daar in de toekomst mee zal bezighouden. (Waarom moet een mens toch een ‘echte’ job hebben ook…)

Noem jezelf dan ook eens feminist!

Advertenties