Mannen.

Hoe zit het nu met die mannen, wat moeten feministes daar eigenlijk mee? Ze allemaal in de soep draaien, of verwelkomen als bondgenoten? Zijn het Trojaanse paarden in de beweging, slapen we met de vijand als we hetero zijn, zijn feministes mannenhaatsters, moeten we voorbij gender kijken, en naar wat dan wel? Is het een slecht teken dat mannen de opnamestudio’s van M!LF nog niet in brand hebben gestoken omwille van misdaden tegen de mensheid?

En, even serieus nu: wat is de rol van mannen in de feministische beweging? Wat zou die kunnen zijn? Wat is de kijk van feministes op mannen als mensen, als groep, als mogelijke bondgenoten?

1. Inleiding
2. Wat is feminisme
3. Mannen verwelkomen in de beweging

4. Wat kunnen mannen doen – hoe kan je als man een nuttige bondgenoot zijn?
5. Misbruik van feminisme
6. Enkele praktische problemen met mannen in de beweging
7.
Enkele nuttige organisaties, websites, teksten

Met dank aan rebelsister voor de vele suggesties.

1. Inleiding

As I watched guys trying to prove their fantasy of manhood–by doing dirt to women, making fun of queers, putting down people of other religions and races–I realized they were doing something really negative to me too, because their fear and hatred of everything “nonmanly” was killing off something in me that I valued.

That’s why I feel a connection to feminism. I want a humanity that is not measured against the cult of masculinity. I want a selfhood that does not reject fine parts of myself just because they are not “manly.” I want courage to confront the things men have done in the world that are damaging to women and that are also leaving no safe space for the self I hope to be.

—John Stoltenberg, Why I Stopped Trying to be a Real Man

In deze tekst ga ik wat nadenken / vaststellen / filosoferen over mannen en feminisme. Ik denk dat het voor iedereen duidelijk is dat mannen vandaag de dag niet zo’n grote rol spelen in de feministische beweging. Alle mensen hebben een rol te spelen voor onze bevrijding uit seksistische onderdrukking maar ik ga ook dieper ingaan op enkele belangrijke misvattingen omtrent mannen en feminisme die volgens mij een goed begrip van het probleem tegengaan. Aan alle mannen die serieus werk willen verrichten tegen seksisme: jullie zijn welkom – kijk zeker ook eens achteraan dit artikel voor enkele nuttige websites, organisaties en tips.

Ik ga in deze tekst niet op alle aspecten in, ik pretendeer geen volledigheid, ik voel wel al een deel twee aankomen🙂. Bijvoorbeeld over gender, essentialisme, vrouwenruimtes, transgender personen en feminisme en mijn persoonlijke ervaringen met mannen en feminisme ga ik later nog schrijven. In deze tekst geef ik tips en een mogelijk feministisch pad om te bewandelen voor mannen – alle suggesties zijn welkom om dit aan te vullen.

Voor een inleiding over seksisme / patriarchaat / genderrollen, klik hier (kan nodig zijn om onderstaande tekst goed te kunnen volgen). Ik beschouw seksisme als een systeem van onderdrukking, dat wil zeggen o.a. dat mannen als groep daar privileges uit halen die vrouwen als groep niet hebben, maar eveneens dat alle mensen minder zijn onder dat systeem dan we zouden kunnen zijn. En de praktijk is nog wat complexer: mensen zijn op vele manieren bevoordeeld / benadeeld in deze wereld, vandaar ook het nut van kruispuntdenken. Feminisme is dan ruwweg de beweging tegen die seksistische onderdrukking (maar klik hier voor meer…)

De meeste mensen – en ik reken mezelf erbij – zouden wel deugd hebben van wat meer kritische zelfanalyse / zelfkritiek / introspectie / hoejehetooknoemt, bijvoorbeeld over de privileges die we bezitten of de machtstechnieken die we gebruiken. Hoe je je ook voelt, of je het nu ontkent of niet, als je man bent of blank of rijk of hetero of able-bodied of cisgendered of een combinatie van deze, dan heb je privileges ten opzichte van bepaalde andere groepen. Willen of niet, het is nu eenmaal zo, accepteren is de eerste stap naar een juister wereldbeeld.

Volgens mij is een deel van de mechanismen die onderdrukking in stand houden, het feit dat mensen in machtsposities niet geneigd zijn daar kritisch over na te denken – dat is op de korte termijn namelijk nogal nadelig, verwarrend, pijnlijk… Je moet een beetje stevig in je schoenen staan om daar mee om te kunnen gaan, het is nogal confronterend: je steunt iets van Palestina, je bent lid van een facebookgroep tegen vrouwenbesnijdenis, je stemt iets minder rechts dan de doorsnee inboorling,  je bent keihard tegen fascisme, kortom je vind jezelf lekker progressief – en dan krijg je te horen dan je door je positie in deze wereld andere mensen onderdrukt, seksistisch bent of racistisch bent, of je dat nu wilt of niet. Pijnlijk. Een simpele manier om daarmee om te gaan is dit te negeren: het is er niet, het is niet zo, ik ben een goed individu, ik bedoel het goed en ik doe niets fout, sommige van mijn beste vrienden zijn vrouwen, zwarten, homo’s en lesbiennes, in mijn klas zit een transgender persoon en we waarderen die heel erg. Zoiets.

Hoewel er veel andere vormen van onderdrukking zijn, ga ik me in deze tekst voornamelijk concentreren op seksisme en hoe mannen in dat systeem in de wereld staan en wat ze kunnen doen om die situatie te verbeteren.

Mannen zijn binnen dit systeem meestal niet geneigd om hun eigen positie en hun privileges kritisch te analyseren – dat is te pijnlijk, te schadelijk voor hun zelfbeeld en brengt hen op de korte termijn weinig voordelen. Maar wel op de lange termijn, daar ben ik zeker van. Hoe dan ook, het brengt heel wat problemen met zich mee als mannen zonder hun privileges onder de loep te nemen lid worden van feministische groepen of op hun eentje onnadenkend initiatieven tegen seksisme beginnen te nemen.

2. Wat is feminisme?

“Feminism is a belief that although women and men are inherently of equal worth, most societies privilege men as a group. As a result, social movements are necessary to achieve political equality between women and men, with the understanding that gender always intersects with other social hierarchies.” –Estelle Freedman

Oorspronkelijk had ik hier een stuk over wat feminisme eigenlijk is, omdat dat nogal eens misbegrepen wordt – met wat creatief onbegrip kan feminisme helemaal het tegengestelde worden van wat het eigenlijk is, en dat helpt onze strijd niet vooruit. Ik heb het stuk over wat is feminisme ondertussen in een aparte tekst ondergebracht.

3. Mannen verwelkomen in de beweging

Through her I learned of the Principle of Intentions versus Effects: what gives my actions their moral value is not necessarily my intentions, but rather their effects on others – specifically, those people who are disenfranchised by my privilege, those marginalized by my sense of entitlement. But Kathleen did not stop there. She went on to say that they, rather than I, were the ones to name those effects. What’s more, they got to say what I needed to do to redress the damage. (…)

Despite my liberal bent, these ideas caught me completely unawares. In that moment, my privilege was rendered visible to me in a way that was undeniable. With that epiphany came my first inkling of why my privilege remains largely invisible to me. So extreme and so complete was my privilege that to question it literally never entered my mind. My sense of entitlement insulated and isolated me from threats of any kind. I had no reason to be aware of my privilege.

– Red Crowley, The Lie of Entitlement

Mensen klagen wel eens dat feministes niet genoeg doen om mannen te verwelkomen in de feministische beweging. Maar dat is een verkeerd uitgangspunt: wij moeten het jullie niet “welkom” maken (“welkom, blanken!”), mannen moeten simpelweg meedoen met de feministische strijd omdat dat een noodzaak is, ook als we niet direct stoppen om een taart te bakken.

Mannen die wachten om mee te doen met feminisme tot “de feministes daar voldoende voor openstaan”, liegen tegen zichzelf – ze zoeken slechts een excuus om niets te hoeven doen. Als je iemand ziet liggen, bloedend op straat, ga je dan wachten tot je een mooie uitnodiging krijgt? Die Palestijnen hé, die hebben mij nu nog nooit een fijn feestje of applaus gegeven omdat ik voor Palestina ben. Ik doe niet aan antiracisme want ik vind dat zwarte mensen me niet voldoende bevestiging geven. Ik ben wel tegen seksueel geweld, maar ja zijn feministes niet allemaal mannenhaatsters? Wees eerlijk tegen jezelf, kom uit je stoel, en ga iets nuttigs doen in plaats van  irritante excuses te blijven verzinnen.

1. Men not being sexist shouldn’t be contingent upon women not being misogynist. They should stop being misogynist just because it’s the right thing to do.
2. Men and women are misogynistic for different reasons: men to marginalize women, and women to ingratiate themselves with the men trying to marginalize them. Neither one is justifiable, but one is oppressive and the other is a (bad) strategy to deal with that oppression.
3. One thus sees that if the men who are misogynists weren’t, the women who are misogynists wouldn’t have any reason to be.
Ergo, exhorting women to stop being misogynists so that men will stop gets it precisely backwards.

– Melissa McEwan, On Women Supposedly Being Their Own Worst Enemy

Ik vind dat mannen meer moeten doen voor seksisme te bevechten. Veel, veel meer. Maarrrrrrrrrrr ik vind ook dat dat de norm zou moeten zijn. We moeten niet een fantastisch groot geweldig  wild feestje geven als er eens een man komt opdagen voor iets feministisch. We moeten dat als norm stellen. Als mensen zeggen: “ik ben geen feminist, maar…” dan moet je zeggen: hoezo niet, wat is jouw probleem?

Mannen hebben ten opzichte van vrouwen heel wat privileges in deze maatschappij. Nogmaals, zie hoger, de praktijk is complex ten gevolge van veel verschillende vormen van onderdrukking, maar dat maakt deze vorm van onderdrukking niet minder waar. Als gevolg daarvan zijn mannen over het algemeen gewend om heel wat bevestiging, aandacht, complimentjes te krijgen. Het opgeblazen ego van de meeste mannen moet ondersteund en gevoed worden door voldoende vrouwen om te blijven bestaan.

Binnenin de feministische beweging zijn dergelijke complimentjes wat schaarser:  wat hier achter zit is een meer gelijkwaardige behandeling van mannen en vrouwen, feministes proberen niet mee te gaan in de trend van het constant willen pleasen / behagen / ondersteunen van mannen, wat de norm in de maatschappij is. Dit interpreteren mannen dan vaak als een “vijandige” houding – het is echter slechts een goede, menselijke, houding met respect voor alle genders. Maar dat zijn de meeste mannen niet gewend, het is even wennen dat ze geen voorkeurspositie meer krijgen. Onbewust/onbedoeld zit hier toch vaak een eerder masculinistische visie achter: het idee dat mannen en vrouwen “evenveel worden onderdrukt,” of zoiets. In onze samenleving is het zo dat

  1. mannen meer aandacht krijgen dan vrouwen;
  2. veel mensen die toestand als “normaal” en “neutraal” zien en/of niet tegen die macht in durven gaan, en dus;
  3. veel mensen negatief reageren op pogingen van feministes voor een meer gelijkwaardige behandeling van mannen en vrouwen, ook al zijn die inspanningen perfect juist en verdedigbaar.

Het lijkt dus vrij belangrijk om mensen te helpen dat systeem van onderdrukking – die vogelkooi, zoals Marilyn Frye het stelde – te leren zien én hen te leren zien dat verzet mogelijk is.

De bovenstaande tekst gaat alvast 100% zeker verkeerd begrepen worden.  Dat kan ik voorspellen vanuit het feit dat we in een seksistische wereld leven: elke kritiek op de privileges van mannen zal dus als vijandigheid, extremisme, mannenhaten afgeschilderd worden. Neen. Dus voor de duidelijkheid, nog een poging: ik ben blij als mannen mee komen doen met feminisme, heel blij zelfs. Maar ik vind niet dat ze daarvoor applaus verdienen, of anders gesteld: ze verdienen niet meer waardering dan vrouwen die actief worden als feministe. De neiging om mannen meer waard te vinden dan vrouwen is typisch voor het systeem van seksisme waarin wij leven en dat we allemaal (deels) geïnternaliseerd hebben.

Ik geloof in de menselijkheid van mannen. Ik geloof dat mannen kunnen veranderen en feminisme steunen. Maar mannen zijn wel degelijk ook persoonlijk verantwoordelijk voor seksisme en ik verwacht dat ze er alles aan doen om dat probleem bij zichzelf en anderen aan te kaarten, en een persoonlijke en politieke strijd te voeren tegen seksisme – om uiteindelijk een systeem te veranderen. Andrea Dworkin heeft hier trouwens mooi over geschreven in haar speech bij een congres van de National Organization for Changing Men – I Want a Twenty-Four-Hour Truce During Which There Is No Rape. Ik zou er uit citeren maar stukken uit die tekst moeten in die context gelezen worden – het is en blijft een aanrader.

It took me longer than it should have to fully understand that feminism — especially the most radical feminism — is rooted not in contempt for men but in holding men accountable out of a faith in human beings.

– Robert Jensen, Real Men Real Choices

4. Wat kunnen mannen doen – hoe kan je als man een nuttige bondgenoot zijn

As a man, if you don’t want to be a misogynist, it’s as important you stand up for equality as it is for women to defend ourselves. Remember that old chestnut “all evil needs to triumph is for good to do nothing”? Well, here’s your chance. As an ally it’s essential that you get your hands dirty. This may be just directing new commenters to feminism 101, or fielding really basic questions, but it’s a start.

Men! Feminism Needs You! (Not your privilege…)

Mannen die actief willen bijdragen aan feminisme: doe dat best niet op je eentje, maar wel als deel van een groep, een organisatie… Samen sta je sterk. Feminisme is een heel moeilijke strijd en je kan wat steun best gebruiken tegen de onvermijdelijke gevaren van burnout of moedeloosheid die op de loer liggen. Je kan feministische organisaties contacteren en die zullen je zeker verderhelpen, uitnodigen of doorverwijzen… Zie verder in dit artikel voor enkele nuttige links. Ik ga eerlijk zijn: ik ken verschillende mannen die het initieel zeer moeilijk kregen met zichzelf en hun rol in de wereld als ze zichzelf confronteerden met wat mannelijkheid eigenlijk inhoudt in deze wereld. Doorheen die moeilijkheden komen zal je leven en en dat van de mensen om je heen sterk verbeteren, maar dat is niet gemakkelijk, zeker niet op je eentje.

Mannen: wij, feministes, verwachten dat jullie zowel een persoonlijke als politieke strijd voeren, dat proberen wij ook. Jezelf en je positie in deze wereld kritisch in vraag stellen, nadenken over wat “man” en “mannelijkheid” betekenen in deze wereld, wat de effecten van seksisme zijn, steunen van feministische initiatieven, en dergelijke meer.

Soms kan je met eenvoudige dingen al helpen: al is het maar een financiële donatie en wat kritisch denken en handelen:

  • je kan je uitspreken tegen seksueel geweld op vrouwen;
  • je kan reageren als andere mannen grapjes maken over verkrachting of dergelijke;
  • je kan lastigvallerij verhinderen;
  • kortom, je kan proberen in groepen en plaatsen een sfeer van antiseksisme te creëren;
  • je kan andere mannen doorverwijzen naar feministische sites, organisaties, …
  • je kan protesteren als mannen machtstechnieken gebruiken op vrouwen, transgender personen, holebi’s…
  • je kan je proberen bewust te zijn van het effect van je acties: niet alleen je bedoelingen, maar wat zijn de effecten van je daden – beschadig je vrouwen daarmee? verklein je hun ruimte? verlaag je hun eigenwaarde? Kritisch kijken naar je eigen gedrag.

Seksisme, ik zei het al, betekent o.a. dat mensen meer waarde hechten aan wat mannen doen en zeggen t.o.v. vrouwen. Als vrouwen zeggen dat iets seksistisch is, worden ze weggelachen of gemarginaliseerd. Als mannen zeggen dat iets seksistisch is, hebben mensen de neiging om te luisteren. Dit is dus extreem frustrerend voor feministes. Tegelijkertijd kunnen profeministische mannen er gebruik van maken: spreek je uit tegen seksisme, tegen geweld, tegen “onschuldige” mopjes over lastigvallerij of seksueel misbruik – je woorden hebben veel impact en hierdoor kan je een positief effect hebben op de wereld. Maak je vrienden, collega’s, kennissen duidelijk dat in jouw buurt geen seksisme en vrouwenhaat getolereerd wordt. Leg hen uit dat sommige zaken misschien wel niet slecht bedoeld zijn, maar wel een slecht effect kunnen hebben – de feministische wet van intentie versus effect, o.a. beschreven in The Lie of Entitlement.

Mannen kunnen niet alleen feministische waarden uitdragen, mannen moeten feministische waarden uitdragen! Wat zijn ze anders? Tegen gelijkheid [1]? Voor geweld en misbruik? (Pro)feministisch zijn zou een evidentie moeten zijn voor mannen, maar helaas, in de praktijk is het vaak noppes.

Ik gebruik meestal de term profeministisch voor een man die op een feministische manier probeert in het leven te staan en de feministische agenda actief steunt. Dit houdt zowel een persoonlijke als een politieke inspanning in, het één kan niet zonder het ander. Sommige mensen gebruiken gewoon de term feministisch. Ik kom er ooit nog wel op terug, maar het is niet zo belangrijk: het belangrijkste voor mij is het gedrag van mannen, niet het precieze label dat ze op zich plakken.

Hier zijn nog vier extra basisregels voor mannen die zichzelf willen verbeteren en de feministische strijd willen steunen, kort samen te vatten als niet domineren, samenwerken, niet domineren en niet domineren.

  1. Feminisme is een strijd voor de bevrijding van vrouwen / een verzetsbeweging tegen het patriarchaat en de herorganisatie van de maatschappij op basis van feministische in plaats van patriarchale waarden, en mannen kunnen die strijd steunen maar mogen die niet domineren
  2. Begin niet op je eentje iets te doen als het enigszins mogelijk is- zoek contact met feministische groepen in je stad of wijk of land… en vraag hen hoe je best kan bijdragen.
  3. Nogmaals, mannen kunnen de strijd steunen maar niet domineren. Roepen door de megafoon, speeches geven, opiniestukken in kranten… dat soort zaken laat je best aan vrouwen over. Mannen hebben als dominante groep nog werk aan de winkel.
  4. Het is meestal zo dat mannen zich initieel totaal niet bewust zijn van het feit dat ze domineren. Kijk eens naar jezelf en andere mannen: hoe lang spreken jullie, hoe vaak nemen jullie het woord, lachen jullie met vrouwen die spreken (hun toon, hun aarzelingen, …)
  • Zie ook: het leuke anarchafeministische filmpje No Pretence:

5. Misbruik van feminisme

(c) Barbara Kruger, We don’t need another hero

Feminisme wordt wel eens misbruikt, bijvoorbeeld als blanke mannen  (mainstream politici) hun oorlogszuchtige of racistische agenda willen doordrukken of stemmen willen ronselen. Allerlei rechtse zakken die normaal gezien niet omkijken naar vrouwen, komen dan plots met Stop De HoofddoekenInvasies  ™  of Bevrijd De Arme Onderdrukte Vrouwen In SchurkenStaat X ™ op de proppen. Da’s vrij duidelijk – ik heb het hier al eerder gehad over Dirk Verhofstadt als een bijzonder goed voorbeeld van dit soort misbruik.

Maar het gevaar zit ook in de kleine kantjes. Sommige mensen willen riddertje spelen – vrouwen redden van hun ondergang (Oorlog Tegen De Gemene Seksisten! Die Daar! Niet Ik!). Sommige mensen durven niet in zichzelf kijken, of hebben dat nog niet geleerd, en gaan dan vechten tegen een grote vijand, in plaats van ook het seksisme in zichzelf te erkennen en bestrijden. Ik zeg niet dat er geen systeem van seksisme bestaat, dat is er wel, maar het zit ook in het persoonlijke. Zie ook een eerder stuk over paternalisme en goedaardig seksisme.

Er zijn heel interessante bijdragen van mannen aan feminisme trouwens, bijvoorbeeld in het recente boek Not For Sale dat hier eerder besproken is, of Getting Off van Robert Jensen, of Refusing to be a Man e.a. van John Stoltenberg… Maar al die wél feministische bijdragen van mannen hebben een paar eigenschappen gemeen:

(1) De mannen voeren niet het hoge woord en proberen de agenda van het feminisme niet te bepalen

(2) De profeministische mannen schrijven vanuit een ander perspectief, niet ik-zal-t-hier-ne-keer-gaan-zeggen-zie maar ze schrijven vanuit hun persoonlijke ervaringen over delen van de feministische strijd die hun terrein zijn: bijvoorbeeld over de problemen met het concept “mannelijkheid”, wat het effect is van (gewelddadige) pornografie op mannen, hoe ze bij het feminisme beland zijn en hoe hen dat veranderd heeft, de link met oorlog, racisme, mensenrechten…

(3) Ze lijken alvast niet zo simplistisch feminisme te misbruiken voor hun eigen agenda. John Stoltenberg was een partner van Andrea Dworkin en hielp haar mee haar radicale strijd voeren, Robert Jensen heeft al letterlijk gezegd dat hij graag “tweede viool speelt” voor Gail Dines, prof in media-analyse en een van de boegbeelden van de nieuwe anti-pornografie beweging.

Om dit punt nog even duidelijk te stellen:

(1) feminisme is een strijd voor de bevrijding van vrouwen, alle vrouwen, uit hun onderdrukte positie. Het is een verzetsbeweging die tot doel heeft een onderdrukkend systeem, het patriarchaat, omver te werpen.

(2) mannen zijn welkom als bondgenoten maar niet als leiders van de beweging. Is er iemand die zich kan voorstellen dat ik als blanke feministe een Black Panther groep zou oprichten? Belachelijk idee? Yep. Het is de bedoeling dat de onderdrukte groep van vrouwen zelf opstaat, zich organiseert en allianties sluit met mannengroepen of gemengde organisaties die hun strijd steunen maar niet overnemen.

6. Enkele praktische problemen met mannen in de beweging

Dit is dus, nogmaals, geen kritiek op de aanwezigheid van mannen op zich. Het is wel gebaseerd op de ervaring van heel veel feministes wereldwijd. Enkele mogelijke problemen:

  • De focus van feminisme kan teveel verschuiven naar mannen. Hoewel een analyse van mannelijkheid zeer belangrijk is en er niemand gaat beweren dat mannen het altijd gemakkelijk hebben en niet lijden onder de rol die ze moeten spelen onder het patriarchaat [2], blijft een focus op de onderdrukte groepen belangrijk;
  • Mannen kunnen teveel het voortouw nemen – dan heb je plots een feministische beweging waarin de mannen het hoogste woord voeren en de beslissingen nemen en geinterviewd worden en de teksten schrijven.
  • Door de aanwezigheid van mannen in feministische groepen zullen vrouwen zich anders gaan gedragen – ze zullen minder geneigd zijn om kritiek te geven en meer geneigd hun gedrag en taalgebruik aan te passen om de mannen niet voor het hoofd te stoten.
  • Mannen worden in deze wereld belangrijker gevonden dan vrouwen, het kan dat ook in een feministische groep de meningen van mannen sterker beginnen doorwegen.

7. Enkele nuttige organisaties, websites, teksten

Nuttige links, organisaties, websites…

Donate Button with Credit CardsMannen die in België actief willen zijn: in Brussel zal je zeker verwelkomd worden door Genres Pluriels, in Gent kan je contact opnemen met FEL – feministisch en links of Queerilla [die laatste liggen momenteel stil]. Wij zoeken ook nog steunende leden (je had vast al geraden dat de meeste feministische organisaties ongeveer evenveel geld hebben als het kleingeld in je portemonnee). Voor elke zes euro kunnen wij weer een feministisch startpakket of ander actiemateriaal geven aan mensen die anders het geld niet hebben.

Verder zijn er ook BOEH!, My Choice Not Yours

Een fantastische site als je de Engelse taal wat machtig bent is xyonline.net, heel wat goeie artikels van bekende en minder bekende profeministen, regelmatige updates…. Gaan, en lezen! Hun links sectie is ook zeer goed – een aanrader voor al wie op zoek is. Ook Beyondmasculinity is interessant. Neem zeker eens een kijkje op de pagina met links voor mannen op de Off Our Backs website. Sommige zijn wat verouderd, maar toch nog interessant.

Aanraders:

Als je wat goeie boeken zoekt: Getting off – pornography and the end of masculinity van Robert Jensen is een enorme aanrader. Als je maar tijd hebt om één boek te lezen, lees dat dan. Het werk van John Stoltenberg over man-zijn en mannelijkheid is ook zeer goed.

Last but not least, je kan natuurlijk ook terecht op alle andere feministische websites en blogs: deze blog, De Tweede Sekse, Shakesville, XXBlaze

Noten

[1] Als er nu iemand denkt: “gelijkheid? Maar we zijn toch allemaal verschillend?”: gelieve het inleidende stuk over wat is feminisme nog eens te lezen. Het gaat hier over politieke gelijkheid, dat wil zeggen gelijkheid met betrekking tot macht in de samenleving.

[2] Eigenlijk hadden de Radicalesbians uit de tweede golf daar een interessante visie op, bvb in hun manifest The Woman Identified Woman:

It should first be understood that lesbianism, like male homosexuality, is a category of behavior possible only in a sexist society characterized by rigid sex roles and dominated by male supremacy. Those sex roles dehumanize women by defining us as a supportive/serving caste in relation to the master caste of men, and emotionally cripple men by demanding that they be alienated from their own bodies and emotions in order to perform their economic/political/military functions effectively.