angela davis protesting racismOpdat het kwaad zou winnen is het enkel nodig dat de goede mensen niets doen.

Het maakt me droevig, het maakt me kwaad. Deze maandag is het NSV – een fascistische en racistische organisatie – erkend geworden (berichtgeving schamper, nieuwsblad, blog) aan de universiteit waar ik vroeger nog in een antiracistische studentengroep zat. Na jaren en jaren proberen is het hen dan uiteindelijk toch gelukt.

Terzijde even opmerken dat, moest ik nog geloven in onze mainstream pers – dat doe ik niet meer – ik dan nu wel op zou kijken. De Gentenaar / Het Nieuwsblad heeft bijvoorbeeld niemand aan het woord gelaten in het artikel behalve de mensen van het NSV zelf, altijd leuk voor de “objectieve” berichtgeving.

Een valse god – de vrije meningsuiting

“Vrije meningsuiting. Kijk, da’s nu toch iets waar wij nu allemaal – wij verlichte geesten – voor zijn, is het niet. Welja, en dus moeten we dan ook de mening van deze mensen erkennen en een plaats geven, anders zijn we niet democratisch! Oeioei, niet democratisch, nee dat kan niet, laten we iedereen maar een stem geven dan. En ja, in ruil gaan zij – de fascisten – zich dan vast ook democratisch gedragen… Ja, dat is het: we moeten ze mee in het bad trekken, ze mee laten regeren / beslissen…”

24 hours anti-racist zoneZo ongeveer lijkt me de interne redenering van een heleboel mensen over dit onderwerp te gaan. En de redenering klopt ook wel, gedeeltelijk toch. Als je blank bent. En niet al te arm. En lekker vrij van vervolging, voor de verwarming, met een glas in de hand zit te filosoferen. Helaas kan je de realiteit niet vangen met enkel abstracte regeltjes zoals “vrije meningsuiting”. Maar wat is er dan precies mis?

Wat is het effect van de daden en woorden van racisten op de reële omstandigheden van de groepen die ze viseren?

Als antiraciste was ik er vroeger al mee bezig en heb ik veel geleerd uit boeken van Jan Blommaert en anderen, maar de meest heldere redenering over deze racistische “meningen” heb ik eigenlijk nog maar recent gelezen in een dun boekje van Catharine MacKinnon, Only Words. Daarin analyseert ze racistische daden en spraak en maakt ze de analogie met seksisme.

Als je een persoon die zwart is fysiek aanvalt, dan is het racisme. Als je dat met woorden doet, is het dan geen racisme? Als je een witte kap opzet en een kruis in brand steekt in de tuin van een zwarte persoon, is dat dan geen racisme? Als je een megafoon neemt en begint te speechen dat bijvoorbeeld zwarte mensen inferieur zijn, is dat het vrij uiten van meningen? Zijn dat slechts woorden, only words?

Er is geen fysiek geweld, er worden geen mensen aangeraakt. Maar laten we niet dom doen: er is iets aan de hand met die mening. Die mening beperkt de levensruimte voor anderen. Ze reduceert bepaalde mensen tot een deel van een groep die dan als anders en minder worden voorgesteld. Ze predikt geweld op bepaalde groepen, ze maakt dat geweld langzaamaan bespreekbaar en normaliseert het. De redenen die daarvoor worden aangehaald veranderen doorheen de tijd. Vroeger hanteerden racisten vaak een uitleg omtrent “genen”, die “mensen van het zwarte ras” dan inferieur zouden maken. Dat wordt tegenwoordig door de meeste mensen als lichtjes onnozel afgedaan. Modern racisme is nu vaker veel meer verdoken;, een vorm van cultuurracisme: het is niet een ras (“zwart”), het is een cultuur (“moslims”) die inferieur is aan “Het Verlichte Democratische Westen ™“.

Waarom dat ene principe?

Er zijn veel principes in deze wereld, veel mensenrechten. Maar het is klassiek dat door racistisch rechts het discours van de vrije meningsuiting voortdurend misbruikt wordt. Waarom is dat eigenlijk zo? Volgens mij komt dat omdat dat een uitvloeisel is van de wereld waarin wij leven, wij leven momenteel in een zogenaamde liberale democratie – een kapitalistische “vrijemarktdemocratie”. Ik vind die niet bijzonder democratisch, maar dat is voor een andere keer.

Eén van de basisprincipes van deze vorm van “democratie” is een sterk doorgedreven individualisme: er wordt niet meer gekeken naar economische omstandigheden en de objectieve onderdrukking van bepaalde groepen. Het concept van structurele ongelijkheid is vergeten: het is alsof we allemaal individuen zijn die volkomen los van elkaar tot acties en ideeën komen, een onbestaande wereld waarin iedereen vrij kan bewegen en handelen. Zo zit de wereld echter niet in elkaar.

Racisme vernietigt levens. Racisme neemt de vrijheid van mensen weg. Racisme reduceert mensen, kneedt hen, dwingt hen in hokjes en ondergeschikte posities. Racisme is geen mening, racisme is een vorm van geweld. Racisme is een misdaad.

Een voorbeeldje

Het LVSV is een liberale studentenorganisatie die voor de erkenning van het NSV gestemd heeft. Zij verdedigen hun keuze op hun website. Daar vinden we o.a.:

Het LVSV is dus niet onverdraagzaam ten opzichte van de onverdraagzamen, wil meningen met argumenten bestrijden en trekt voluit de kaart van de vrije meningsuiting. Meer dan ooit zullen we de verwerpelijke ideëen van de NSV! bekampen met de liberale boodschap van vrijheid en tolerantie. Voltaire kon het niet beter verwoorden: “Ik ben het geheel oneens met wat u zegt maar ik ben bereid om te sterven voor uw recht om dat te mogen zeggen.”

Om het cru te stellen, moest Voltaire een Joodse persoon zijn geweest in Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog, had hij misschien wel een heel andere speech afgestoken dan zijn beroemde woorden.  Als je zelf niet vervolgd wordt is het goed filosoferen over principes, als je aan het sterven bent in de straat is het heel wat anders. Ik wil ze het NSV wel eens zien bekampen met tolerantie. Achter het begrip tolerantie schuilt een heel problematische betekenis trouwens, het is oppassen voor mensen die daar te pas en te onpas mee komen aanzetten…

De tekst van het LVSV is heel naïef. Ik vraag me bij dat soort teksten altijd af of de schrijvers gigantische oogkleppen ophebben dan wel opzettelijk dat soort simpelheden verkondigen. Meestal is het het eerste, soms – als er eigen gewin uit gehaald kan worden – zien ik wel eens het tweede. Democratie kan verkwanseld worden voor kortstondig gewin, zoals een kapitalist de bossen van de aarde verwoest voor zijn winsten.

Kortom, er is werk aan de winkel voor de Gentse antiracisten.
¡No pasarán!
racism ruins livesInteressante lectuur

Andere teksten op deze blog over racisme en antiracisme

Nawoord

Exact dezelfde argumentatie kan worden toegepast als kritiek rond seksisme en vrije meningsuiting.

Advertisements