Aardbeien of geslagen worden, maak een keuze!

Elkballet heeft een geweldig artikel getiteld Who would choose a punch in the face over strawberry? Het gaat over keuzes maken, de vrijheid ervan en de dwingende cultuur van seksuele beschikbaarheid, vrouwelijkheid en veel meer. Een aanrader!

There is no winning for women, there is no good choice. But always “choosing” the one that panders to this unattainable standard of fuckability is the one thing guaranteed to not be able to free us from double standards, victim-blaming, and being viewed in a one-dimensional hyper-sexualized way.

Idem trouwens voor haar posts over Do rape trials discriminate against rape victimes? en What About Feminist Porn.

A radical transfeminist

Een fantastische blog die ik net heb leren kennen (met dank aan Twisty Faster van iblamethepatriarchy) is A Radical TransFeminist. Yep, perfect Bijvoorbeeld Under Duress: Agency, Power and Consent, part one: “No”.

When rape apologists are using our models of consent to defend rape and to deflect feminist analyses, it’s at least worth considering the limitations of the models. This article is part one in a two-part series of articles examining the issues.

Metaldudes!

De recent gestarte blog Ada of Lovelace heeft een heerlijk artikel over seksisme in de metalwereld. Metaldudes, y u hate women? beschrijft de ervaringen van de blogster op metalfestivals Party San en Summer Breeze. Ada Lovelace was trouwens ‘s werelds eerste programmeur, en het is eigenlijk wel interessant – maar vreselijk – hoe dat veld zo geëvolueerd is van iets voornamelijk voor vrouwen naar een veld compleet gedomineerd door mannen en met heel erg misogyne aspecten.

Uitpakken van je privileges

Check my what? On privilege and what we can do about it is een oude tekst maar een goede, van Tekanji van de blog Schrub.com. Met uitgebreide lijsten privileges, doorverwijzingen en analyses. Dit zou verplicht leesmateriaal moeten zijn voor iedereen, we moeten ons allemaal beter bewust proberen worden van onze privileges en het effect dat die hebben op anderen.

Sekspositivisme en misverstanden

Op feminisms.org blog F-Word – Feminist media collective staat een artikel over On sex-positivity and misunderstandings. Hier gaat het over de feministische kritiek op het begrip sekspositivisme en hoe die kritiek vaak nogal verkeerd wordt voorgesteld.

Kinderpornoficatie

In de categorie supereng, deze post over Kids are not dolls.

Het spijt ons, we willen je vrouwelijkheid eren, o overheerlijke magische godinnen!

Het nogal enge filmpje van een paar “nieuwe (new-age) mannen” dat hier al eerder gepost werd leverde op de leuke site i blame the patriarchy heel wat grappig commentaar op, fijn

De Nederlandstalige blogosfeer

Op de site van onze Nederlandse collega’s De Zesde Clan staat nog eens een overzicht van Nederlandstalige blogs. Verder wil ik één van hun vroegste artikels graag nog eens promoten, dat gaat over een alternatief computerspel met “andere” comebacks tegen lastigvallerij – het is bedoeld om de vervelende ervaring op te roepen van voortdurend lastig gevallen te worden, wat mij betreft goed om iets duidelijk te maken over geïsoleerde incidenten versus vaak voorkomende sociale gedragspatronen.

Sisters of Resistance

Vandaag bedekt een blackout de site, als protest tegen de wetsvoorstellen die het vrije internet zouden inperken. De blog bevat een heleboel interessante artikels, recent bijvoorbeeld over de reacties op de filmpjes van “Shit White Girls Say to Black Girls”.

Dat was het voor deze etappe, veel leesplezier rond de wereld!

Uitsluiting, diversiteit en democratisering

Seksisme in media kan vanalles betekenen. Buiten kritisch zijn om wat we te zien en te horen krijgen in de media (= alle soorten media, zowel mainstream als alternatieve), zijn er nog enkele vragen die we kunnen stellen: Wie maakt media? Wie krijgt een forum om te spreken en schrijven? Wie financiert de media? Wie beslist wat we te horen, te lezen en te zien krijgen? Het antwoord daarop is (helaas nog steeds) dat de media-industrie een mannenbastion blijkt te zijn: het zijn voornamelijk mannen die eigenaar zijn, produceren, beslissen en aan het woord komen.

En waar zitten de vrouwen? De situatie is een beetje vergelijkbaar met het citaat van de Guerrilla Girls over de kunstwereld: “do women have to get naked to get into the museums”? Vrouwen worden wel getoond (meestal op een specifieke seksistische manier, als object om producten of magazines te verkopen, om naar te gapen, zolang ze maar niks zeggen), maar hoeveel regisseuses, hoeveel journalistes, hoeveel radioprogrammeuses, hoeveel hoofdredactrices zijn er aan het werk? Hoeveel vrouwen zijn er die de inhoud van de media mee bepalen of creëren?

Het is niet moeilijk om het gender(on)evenwicht van mediaorganisaties na te gaan: tellen maar! Hoeveel vrouwelijke journalisten zijn er en hoeveel mannelijke? Hoeveel vrouwen in invloedrijke posities in redacties en hoeveel mannelijke? Behandelen de vrouwen enkel de “typisch vrouwelijke” onderwerpen en de mannen de “algemene”? Hoe vaak worden vrouwen als experte geïnterviewd en waarover? Hierover is veel onderzoek gedaan en de resultaten zijn steeds bedroevend… (Zie o.a. Het boek Women & Media: a Critical Introduction door Byerly en Ross, 2006)

Diversiteit en een evenwichtige representatie lossen niet alles op, maar het is een noodzakelijk begin. Of het nu gaat over de redactie van een officiële krant of over een collectief dat een anarchistisch tijdschriftje maakt: als er geen of nauwelijks vrouwen meewerken en meedenken, is er een probleem. Als vrouwen niet vertegenwoordigd worden, ontbreken hun standpunten en belangen en wordt er enkel vanuit de dominant-mannelijke blik gekeken – zelfs als zouden die hun best zijn om zo pro-feministisch mogelijk te berichten. Hetzelfde geldt voor andere onderdrukte/uitgesloten/gemarginaliseerde groepen. Nu worden bijna alle media gedomineerd door witte, westerse hooggeschoolde middenklasse heteromannen en wordt er vanuit hun standpunt geschreven/gesproken/gefotografeerd/gefilmd. Dit geldt zowel voor de onderwerpkeuze en de mening/visie op die onderwerpen als voor wie er wordt uitgenodigd om een zegje te doen, als experte op te treden, het onderwerp te presenteren, er onderzoek rond te doen, etc [1].

Er wordt beweerd dat we in een democratie leven, maar is dat wel zo als slechts een select groepje bepaald wat belangrijk nieuws is, wat juiste meningen zijn en welke visies en gebeurtenissen in de media aan bod komen? Met behulp van zogezegde “sociale media” (facebook, blogs, youtube, etc) krijgen meer mensen de kans om hun zeg te doen, maar ook die mediatools zijn in handen van bedrijven die censuur kunnen toepassen wanneer zij dat willen. Ook kan je je afvragen wie het meest geloofwaardig overkomt en wie de meeste mensen bereikt: de tv of een blog. Toch kunnen online media (zoals blogs, indymedia, etc) gebruikt worden, samen met andere vormen van media om alternatieve visies naar buiten te brengen en mediaberichtgeving meer democratisch te maken. Maar daar ga ik in het derde deel van deze reeks verder op in.

Objectiviteit en neutraliteit

Zoals ik al schreef in deel 1, wordt er van uit gegaan dat de pers objectief is en dat wat gedrukt staat de waarheid is. Maar objectiviteit bestaat niet, zei een mede-feministe een tijd geleden toen ze de standpoint theory van Sandra Harding toelichtte [2]. En dat is van belang voor feministische kritiek op wetenschap en media. Het is beter om duidelijk te maken wie er onderzoek doet, schrijft of spreekt, vanuit welk standpunt, vanuit welke achtergrond en bevolkingsgroep, dan objectiviteit en neutraliteit te pretenderen of te veronderstellen. We zijn allemaal beïnvloed door socialisering, opvoeding, het wereldbeeld van de maatschappij waarin we opgroeiden, onze sociale positie, onze vriendenkring, scholing, gender, klasse, etniciteit, etc en dat beïnvloedt onze ideeën, redeneringen, denkbeelden en beweegredenen. Mainstream media beweert evenwichtig te zijn, de waarheid en de feiten te vertellen, maar ze vergeten dat de leefwereld van de betrokken journalistes invloed hebben op de reportages, artikels, beelden, net zoals de commerciële belangen van de media en haar adverteerders, de ideologische verbondenheid van de redactie, het dominante wereldbeeld van het publiek met de bijbehorende veronderstellingen, waarden en normen, etc. Als feministe ga je uit van subjectiviteit en kijk je naar wie de schrijverster of sprekerster is. Dan heb je een beter beeld van wat er verteld (of niet verteld) wordt, dus het is eerlijker.

Seksisme op de werkvloer

Media (mainstream ook vaak alternatieve) zijn vandaag de dag grotendeels in handen van enkele mannen. In media-bedrijven zitten mannen in de leidinggevende functies – vrouwen zijn er in de minderheid – en in zulke “mannenbastions” hebben mannen het voor het zeggen, promoveren ze elkaar naar beslissingmakende posities en is er zoals dat genoemd wordt een “glazen plafond”.

Wanneer mediaorganisaties gedomineerd worden door mannen, heeft dit – net zoals bij andere organisaties, groepen en bedrijven – een invloed op de omgang op de werkvloer en op de gewoontes, normen en waarden die er heersen. Die normen, waarden en gewoontes worden genormaliseerd en de mannelijke perspectieven worden als onproblematisch en waardevrij gezien. Er is sprake van “male-centricity”, de man als norm en de vrouw als indringer. Vrouwen die toch aan de slag gaan in zulke bedrijven, ontwikkelen strategieën waarbij ze ofwel de macho nomen en gewoontes overnemen ofwel alternatieve manieren uitvinden om aan journalistiek te doen. [3]

Een machocultuur met seksistische opmerkingen en “sexual harassment” (seksueel lastig gevallen worden) van vrouwen door mannen, doet vrouwen zich allesbehalve welkom voelen. Wanneer zulke situaties zich voordoen op de werkvloer in een media-organisatie, heeft dit niet alleen invloed op het democratisch gehalte van media, maar ongetwijfeld ook op de media-inhoud. Ik veronderstel dus dat er een link is tussen het seksisme in media-inhoud en het seksisme in mediaorganisaties.

—

Wat kan hier nu aan gedaan worden? Hoe kunnen we er op reageren? Enkele voorbeelden van verzet,protest en acties vind je in het derde en laatste deel van Reclaim The Media.

Vervolg: Deel 3 over media-activisme [binnenkort]

Noten

[1] Meer vrouwen als journalistes is niet per se een garantie voor meer feministische media-inhoud of een evenwichtigere onderwerpkeuze qua gender, maar het helpt meestal wel. Zie: Byerly en Ross, 2006.
[2] Workshop “Feminisme kan de wereld veranderen” tijdens het Klimaatactiekamp 2011 door Sara Maissin.
[3] Byerly en Ross, 2006

Bibliografie

zie deel 3 van Reclaim the Media [binnenkort]

Welke kritiek op media?

Media, het is een machtig middel om invloed uit te oefenen. De officiële pers en de reclame-industrie bepalen voor een groot stuk ons wereldbeeld en de publieke opinie. Van diezelfde pers wordt verondersteld dat ze neutraal en objectief de “feiten” weergeven, maar zijn ze echt wel zo ongebonden en ongekleurd? Wat op tv wordt gezegd en wat in de krant staat, wordt door velen als de waarheid gezien, maar is het niet slechts een subjectieve visie en door context bepaalde mening? Journalistes en mediamakersters [1] worden als belangeloze expertes en betrouwbare bronnen gezien, maar wie spreekt/schrijft er eigenlijk en worden alle stemmen gehoord? Wie en wat komt aan bod en wie en wat wordt geweerd of genegeerd? Zijn de media een spiegel en/of een motor van de constructie van normen en waarden van een maatschappij?

Activistes uit allerlei sociale bewegingen hebben kritiek hebben op de mainstream media en wijzen op haar verrechtsing, commerciële belangen en eenzijdigheid (soms zelfs verdoezeling en misinterpretatie van de feiten) [2]. Ook op vlak van gender zijn de standpunten die we tegenkomen in de pers en reclame conservatief en patriarchaal. Daarom zijn ook feministes bezig met mediakritiek.

Feministische mediakritiek behandelt drie aspecten:

• de boodschap: vrouwen als “onderwerp” in de media (Bijvoorbeeld: het vrouwbeeld, genderrollen, omgang met thema’s die vrouwen aanbelangen, vrouwen als spreekster/bron)
• de zender: vrouwen als maaksters van media (Bijvoorbeeld: Zijn vrouwen evenwichtig vertegenwoordigd in creatieve en invloedrijke redactionele en beslissingmakende posities? Is er een roldoorbrekende of rolbevestigende taakverdeling? Wat met het glazen plafond in de mediabedrijven? Heerst er een machocultuur op de werkvloer?)
• de ontvanger: vrouwen als publiek (Bijvoorbeeld: Naar wie wordt media gericht, de “male gaze”, typische “vrouwenfilms”. Hoe ervaren vrouwen seksistische media, welke effecten hebben deze op vrouwen en welke impact op de m/v gelijkheid?)

In de acties en campagnes van vrouwenorganisaties komen vooral de eerste twee aspecten naar voren. Bijvoorbeeld tijdens de Wereldvrouwenconferentie in 1995 in Peking waren er twee doelstellingen: “De participatie van vrouwen in en hun toegang tot meningsuiting en besluitvorming in en via de media en nieuwe communicatiekanalen verruimen” en “Een evenwichtige, niet stereotiepe afschildering van vrouwen in de media bevorderen”. Ik zal straks verder ingaan op het seksisme in de boodschap van mainstream media. De onevenwichtige participatie van vrouwen aan media komt in deel twee van deze reeks aan bod.

Waarom zijn media en mediakritiek zo belangrijk? Media dragen bij tot vorming, tot het creëren van een publieke opinie, tot het maken/veranderen/in stand houden/documenteren van een wereldbeeld. Het is onze toegang tot veel informatie (= macht). Het kan stimuleren tot nadenken of ons ons door herhaling bepaalde denkbeelden klakkeloos doen aanvaarden (bijvoorbeeld bij reclame). Het in handen hebben van media betekent dus een zekere macht en controle – kijk maar naar Berlusconi of Fox News en zo goed als iedere dictator die de macht grijpt. Niet iedereen heeft in onze maatschappij (evenveel) toegang tot het maken van media. Zoals het nu werkt, is het geen democratisch proces. Ook met de inhoud van media zijn er duidelijke problemen, niet alleen maar ook op vlak van gender. Daarom is het nodig om met een kritisch oog naar media te kijken en daarom proberen feministes en media-activistes de media te veranderen, de problemen aan te kaarten of hun eigen media te maken als tegenreactie of alternatief.

Seksistische beelden en boodschappen

Ik ga nu kort ingaan op de verschillende manieren waarop de boodschappen en beelden van reclame en media seksistisch kunnen zijn. Dit lijstje is verre van volledig, maar het schept een beeld van hoe complex en alomtegenwoordig het seksisme in de media-inhoud is.

• Stereotiepe rolmodellen, gedrag en rolverdeling: mannen als chirurg, vrouwen als verpleegster, mannen die de krant lezen, vrouwen die strijken, mannen praten over wetenschap en politiek en vrouwen over kinderverzorging en uiterlijk. Zelfs de realiteit is evenwichtiger/feministischer dan wat je in de meeste kinderboeken, reclames, TV-programma’s, soaps en andere media vindt! Triestig…
• Weinig diversiteit: enkel jonge magere witte middenklasse gezonde heterovrouwen die voldoen aan het westers schoonheidsideaal. Ik wil ook wel eens andere vrouwbeelden zien! (En nee, L-word is niet goed genoeg!!)
• Schoonheidsnormen: Dit hoef ik vast niet meer uit te leggen. De schoonheidsnormen in reclame, films, tijdschriften, etc zijn belachelijk, onbereikbaar en nutteloos en worden nog belachelijker en extremer gemaakt door bijwerking met photoshop. Waar zijn de echte vrouwen? Zijn rimpels en lichaamshaar bij vrouwen zo gevaarlijk? En waarom zouden wij moeten willen lijken op de vrouwen uit parfumreclames?
• Fragmentatie: In plaats van vrouwenlichamen in hun geheel te tonen of het gezicht van vrouwen te tonen als ze spreken, wordt er ingezoomd op bepaalde delen van vrouwenlichamen (niet hun gezicht/hoofd, maar wel – je raar het al – borsten, boezem, billen, buik, benen). Vrouwenlichamen worden dus afgekapt, enkel bepaalde delen worden getoond. Dit komt vooral veel voor in videoclips maar ook in andere media.
• Film/beeldtechnieken: Bijvoorbeeld het camerastandpunt: wanneer mannen van onderuit gefilmd worden in het kikvorsperspectief (zo komen ze dominant over of stralen ze autoriteit uit) en vrouwen van bovenaf in het vogelperspectief (onderdanig). Ook mannen op de voorgrond afgebeeld, vrouwen op het achterplan geeft een volgorde van belangrijkheid. Verder kunnen mannen groter afgebeeld worden dan vrouwen om hun autoriteit te bevestigen.
• Houdingen: vrouwen worden vaker liggend getoond, hun eigen lichaam aanrakend, hun hoofd schuin houdend, etc
• Objectificatie: vrouwen worden als (seks/decoratie)object getoond en gebruikt.
• Pornoficatie: pornobeelden/boodschappen die door de mainstream media worden overgenomen en dus ook “mainstream” worden.
• De male gaze: De blik waarmee gekeken wordt in mainstream media, is mannelijk. Er wordt vanuit een mannelijk perspectief geschreven en gesproken, vanuit de belangen en wensen van mannen, maar dit perspectief en deze blik worden als “genderneutraal” en “objectief” beschouwd. Ook aan vrouwen wordt geleerd om zo te kijken naar andere vrouw(beeld)en, en zelfs naar zichzelf.
• Genderblindheid: thema’s worden belicht vanuit een zogezegd universeel standpunt, maar eigenlijk is dit een dominant westers, wit, hoogopgeleid, hetero, mannelijk standpunt. Er wordt geen rekening gehouden met de impact op of de belangen van vrouwen en andere gemarginaliseerde groepen. Daarnaast is er ook veel te weinig aandacht voor thema’s die specifiek vrouwen aanbelangen, en voor de vrouwelijke/genderfocus in andere thema’s.
• Wie komt aan het woord: mannen. Meestal toch, tenzij het over baby’s of mode gaat. Expertes, woordvoersters en spreekbuizen zijn meestal mannen, zowel in reclames, TV-reportages als alternatieve media. (Meer hierover in deel 2 van Reclaim The Media! Zie ook dit leuke filmpje van No Pretence)

Enkele dingen waarop mediamakersters kunnen letten zijn:

• het aantal vrouwen dat in beeld komt (kwantiteit)
• hoe vrouwen in beeld komen (hoe lang, in welke rol en omgeving, als deskundige of decoratie)
• roldoorbreking en rolomkering
• geen geïdealiseerde supervrouwen
• vrouwen niet als lustobjecten of decoratie
• geen schoonheidsidealen
• geweld op vrouwen niet banaliseren
• vrouwen niet gelijkschakelen met “natuur”
• spotten met clichébeelden en symbolen kan soms aanzetten tot nadenken (maar mag niet als excuus gebruikt worden om seksistische media te vergoelijken – “het is maar om te lachen”)
• diversiteit (dé vrouw bestaat niet)
• de Bechdel Film Test: komen er in een film minstens 2 vrouwen voor, die met elkaar praten over iets anders dan mannen? Da’s al 1 stapje in de goede richting…

Vervolg: [binnenkort]

Deel 2: Wie spreekt?
Deel 3: Feministisch media-activisme

Noten

[1] Ik probeer in deze tekst zo veel mogelijk gebruik te maken van genderneutrale woorden (bijvoorbeeld onderzoekerster), maar soms gebruik ik ook vrouwelijke vormen (bijvoorbeeld journalistes) als genderneutraal. Als het specifiek over vrouwen gaat, kan je dit afleiden uit de tekst. Als het over enkel mannen gaat, probeer ik er “mannelijke” bij te vermelden. Dit kan even wennen zijn, maar het is ook nodig om ons seksistisch taalgebruik in vraag te stellen en af te leren. (Voer voor een volgende blogtekst…)

[2] Vergelijk bijvoorbeeld twee artikels uit verschillende kranten of tijdschriften over hetzelfde onderwerp. Zoek naar de verschillen, en zoek naar de verklaringen voor die verschillen. Wat wordt er niet verteld? Waar gaat alle aandacht naartoe? Het komt zelfs voor dat er complete onwaarheden worden verteld, bewust of onbewust, bijvoorbeeld typisch in verslagen over acties en campagnes van radicaal linkse groepen.

Bibliografie

zie deel 3 van Reclaim The Media [binnenkort]

Goede voornemens? Tuurlijk!

• eindelijk de feministische revolutie starten
• nog meer mensen Hothead Paisan strips aanraden
• regelmatig onze knapzak uitpakken (naar onze eigen privileges kijken)
• meer boeken lezen dan er te kopen
• dance like nobody’s watching!

Veel plezier en activisme dit jaar!

Alle tekeningen Hothead Paisan, Homicidal Lesbian Terrorist (c) Diane DiMassa, gebruikt met toestemming. Images used with permission.

Elke dag angst

(trigger warning)

Je vrienden zeggen dat je er bleek uitziet
Moe, ongelukkig
Maar het gaat beteren

Het is al beter, zeg je tegen hen

De stress vreet aan je
De angst en de pijn

Je verliest gewicht
Drie kilo, vijf kilo, elf kilo
Mensen zeggen dat je er goed uit ziet

Je bent boos op hen daarvoor
Was je dan lelijk met een paar kilo meer? Moet je dan afzien voor er goed uit te zien?
Hoe veel?
Je voelt je slecht en goed en kan dan nog wat zelfwaarde halen uit je magerder zijn

En je bent boos op jezelf daarvoor
Elke dag probeer je verder
Sommige dagen lukt het niet

Je ligt in je bed
Er is geen brood meer
je bent te moe om naar de winkel te gaan
je durft eigenlijk niet

Je vrienden proberen je te waarschuwen
Maar je wil, kan het niet zien
Nee, alles is ok.
Nee, ze gaat niet over mijn grenzen, ze is lief

Het is wel ok hoor
Ik ben gewoon wat moe vandaag

Andere mensen worden soms boos op haar. Je verdedigt haar. Ze gebruikt je. Nee, nee.

Je kan niet meer. Je voelt je uitgesmeerd.

Je schrijft over geweld
Je leest over vrouwen en waarom ze niet wegraken bij hun man die hen slecht behandeld
Het lijkt… nee.
Dat is te akelig
En niemand zou je geloven
Niemand.

Ze is immers erg aardig.
Ze is tof.
Ze is feministisch.
Ze komt zacht over.
Ze ziet er zo niet uit.
Ze helpt mensen.
Ik geloof het niet.

Toch moet het. Als er niemand is om het te horen gebeurde het dan echt? Als niemand het kan zien, kan je dan gedwongen worden? Als niemand het wil geloven, ben je dan gek? Toch moet het.

Je hebt ja gezegd. Je hebt ervoor gekozen. Het is jouw schuld.
Schuld, schuld. Schaam je. Hoe belachelijk. Stel je niet aan.

Soms kom je mensen tegen die maar af en toe eens huilen. Niet elke dag, urenlang.
Je zegt dat je gewoon veel emoties hebt. En da’s ook mooi.
Er zijn ook mooie dingen.

Je wordt wakker, je beeft. Je durft niet naar buiten. Iedereen is tegen je.
Angst, angst,
angst.

Je dekbed is je beste vriend. Daaronder ben je veilig. Veilig.
Elke ochtend moet je iemand bellen gewoon om te kunnen opstaan. Angst, paniekaanvallen.

Lesbische relaties zijn toch beter, zegt ze.

Questions? Comments?

Voor dit onderzoek trok ik werkelijk alle registers open. Ik waagde me zelfs aan het lezen van een damesblad. Je weet wel: tien tips om mannen nog beter te pijpen, ongezonde diëten om er extra seksueel beschikbaar uit te zien, makeup en ontharingstips… en een artikel over “mannen die betalen voor seks”. Aha.

Terzijde: die zogenaamde vrouwenbladen gaan eigenlijk vooral over mannen, iemand al opgevallen? En je wordt er onzeker door; één van de grootste verbeteringen in m’n zelfwaarde gebeurde toen ik stopte met vrouwenbladen te lezen. Maar goed dat is voor een andere keer.

Betalen voor seks (Cosmopolitan NL, juni 2011)

Wat ik het meest opvallend vond was dat alle mannen die hier aan het woord kwamen ergens vanbinnen wel door hadden dat er iets niet klopte, dat er iets niet ok was. En dat daarna met allerlei redeneringen probeerden vergoeilijken. Misschien ben ik pessimistisch op dat vlak maar ik was eigenlijk al blij dat die mannen toch nog een beetje iets doorhadden, da’s al een eerste stap. Soms ben ik bang dat de conditionering in onze wereld zo erg is geworden dat niemand het nog doorheeft dat klanten eigenlijk geweld plegen. Maar misschien als het over heel heftige zaken gaat zoals liefde, relaties, seks, vriendschappen dat er toch nog iets van verzet overblijft in de menselijke geest – daar blijf ik in geloven.

De eerste man: “Ik zie mezelf ook niet als een hoerenloper maar als iemand die 600 euro overheeft voor een gezellig avondje met adembenemend mooi en zoetruikend gezelschap.”

Ik neem aan dat jezelf als hoerenloper zien, iets is dat clasht met de zelfwaarde van de mannen die het doen.

De eerste man weer: “Het zijn intelligente dames, sterke dames, die meer verdienen dan mijn huisarts en tandarts bij elkaar. Maar misschien probeer ik op deze manier mijn escapades wel goed te praten. Ze verdienen goed, dus ik doe niets verkeerds. Lekker makkelijk. Veilig. Ik verstop mijn wangedrag achter hun loonstrookje”.

Dit wil zeggen: ik heb het ergens wel door. Optimistisch gezien: hij heeft het door, da’s de eerste stap, nu nog stoppen met het te doen. Pessimistisch gezien: hij heeft het door en doet het toch, een grove keuze voor zijn eigen pleziertje ten koste van de vrouwen die hij gebruikt.

Of de tweede man nog te redden valt betwijfel ik, die gaat wekelijks naar prostituees en beschouwt het als “elkaar uit de brand helpen”:

“Niemand weet dat ik zo vaak over de Wallen struin en niet eens zozeer omdat ik me voor mijn gedrag schaam, maar mensen begrijpen het gewoon niet. Ze denken direct dat ik een viespeuk ben die geen respect voor vrouwen heeft, dat ik mensonterend bezig ben, maar ik zie het gewoon als elkaar uit de brand helpen. Een zakelijke transactie. Zij geeft mij een seksueel schouderklopje, een moraalboost en ik betaal haar boodschappen en fluorescerende netkousen.”

Wat we een evenwichtige verdeling noemen. Hier zien we weer het geld opduiken als excuus. Het geld dat klanten betalen aan prostituees is een soort aflaat, een manier om je schuld af te kopen. En, zoals eerder gezegd in deel twee van deze reeks, functioneert het geld ook als uitbesteding van het geweld nodig om de prostituees beschikbaar en op hun plaats te houden. Geld is zo’n beetje magisch in deze kapitalistische wereld: als je ergens geld voor hebt betaald, dan is het ok.

De derde geïnterviewde man maakt het nog een beetje zieker. Hij kreeg toen hij achttien werd een bezoekje aan een prostituee cadeau van zijn vader. Hij gaat nog altijd “af en toe” naar een prostituee.

“Mijn verloofde is de liefde van mijn leven, de zonsopgang en de zonsondergang, maar een man hunkert zo nu en dan naar liefdeloosheid. Spugen, met tien vingers stevig om de nek en stoten alsof je haar in tweeën probeert te breken. Dat wil en kan ik mijn verloofde niet aandoen, maar het zit wel in mij. Dat beest.”

Waar moet ik beginnen? Ten eerste klinkt het erg alsof hij zijn verloofde op een voetstuk zet – een vorm van zogenaamd goedaardig seksisme die uit onderzoek blijkt hand in hand te gaan met ergere vormen van vrouwenhaat. Hij vindt het niet ok om zijn pure engel van een verloofde zo te gebruiken maar wel een andere vrouw, waarom? Is die andere vrouw minder mens? Ik wil hier alvast duidelijk zeggen dat ik geloof dat in onze samenleving ons inderdaad allemaal wordt wijsgemaakt dat prostituees minder zijn dan andere mensen – dat lijkt mij een van de vele verklaringen voor het enorme geweld op prostituees en het feit dat daar nog steeds niets aan gedaan wordt – ze worden niet als mensen gezien. En het zit in hem, dat beest – dit is weer zo’n goedkoop excuus. het zit nu eenmaal in hem, hij kan er niets aan doen – onzin. Het is niet allemaal natuurlijk, de manier waarop mensen naar relaties, seks en geweld leren kijken is ook aangeleerd. Dat beest is hij niet maar het is wel een deel van hem en daar kan hij dan de schuld op steken? Gemakkelijk, maar we trappen er niet in. Verder zien we hier duidelijk, letterlijker kan niet, het maagd en hoer fenomeen. Zijn verloofde is puur, netjes, doet geen “vuile/verkeerde” dingen – daar zijn dan prostituees voor. “Dat ik verkeerd bezig ben lijkt mij overduidelijk, maar om eerlijk te zijn heb ik vrijwel nooit een schuldgevoel.”

De vierde is weer een interessant geval:

Hij is boos, besluit naar een prostituee te gaan. Hij heeft “te weinig geld voor een mooie”, dus gaat hij waar het goedkoop is.

“Hevig teleurgesteld kroop ik op haar en, ik schaam me er nog steeds voor, de seks was zo lelijk. Zij had er geen zin in, ik had er geen zin in en ik heb daarna ook een hele tijd geen zin meer in seks gehad.”

“Mijn huidige vriendin weet trouwens van dit treurige voorval, ik heb het vrijwel meteen aan haar opgebiecht toen we iets serieus kregen. Niet dat ik vind dat je alles aan je partner moet vertellen, maar ik zat er echt nog mee.”

Mijn hoopvolle analyse: ergens in zijn onderbewuste is het duidelijk dat dit niet ok was, een vorm van geweld, misschien daarom zijn begrek aan zin in seks?

En de laatste man, dit is helaas ook de man die het stuk zelf geschreven heeft, en een oervervelende en conservatieve kijk heeft op prostitutie. Hij ging naar een prostituee, maar gaf haar de schuld (een klassieker!):

“Je kunt veel over hoeren zeggen, maar pijn en bloedende harten kunnen ze van een afstand ruiken. Het zijn wat dat betreft net haaien. Uiteindelijk werd ik dus verleid [...]“

“Waarom betalen mannen voor seks? Het is makkelijk en discreet. En laten we eerlijk zijn: op een ‘normale’ date betalen we een etentje, de bioscoop en een taxi voor de vrouw in de hoop dat er iets van terechtkomt. We willen scoren maar doen alsof we romantisch en gul zijn.”

“De man heeft zin in seks en de vrouw heeft zin in geld”.

Tsja, ik ga er niet teveel op in omdat het zichzelf bekritiseert. Een vreselijk droeve kijk op de wereld heeft die man.

-

Zie ook de andere delen in deze reeks over prostitutie:

• deel 2 over pooiers
• deel 1 over vrije keuze, agency en structuren.

Zie ook, recent verschenen op andere websites:

• Tijd voor een nieuw perspectief op prostitutie, Marjolein Van Bavel, verslag van een conferentie georganiseerd door de European Women’s Lobby
• Prostitutie, neoliberalisme en realiteit, Evie Embrechts, verschenen op De Wereld Morgen en ook in ingekorte versie in Grenzeloos

Klik hier voor de bingokaart in tekstformaat.

Tip: uitprinten en ronddelen aan mensen die dergelijke uitspraken doen. Misschien kan het ze helpen wat inzicht te verwerven, zoniet, toch goed gelachen. Er is ook al een deel twee met nog meer leuke argumenten.

Nog grappige, bijvoorbeeld de evolutionaire psychologie bingo kaart (klik erop om te vergroten):

En de derailment bingokaart:

Of een seksistische grappen bingokaart?

Nog enkele links

• Sexism in games bingo
• Fat Hate Bingo

GENT – De politie en het parket van Gent zijn op zoek naar een man die de voorbije maanden minstens een tiental jonge vrouwen heeft aangerand in het centrum van Gent. De federale politie vraagt in een opsporingbericht dat slachtoffers en getuigen zich melden.

De feiten werden gepleegd tussen maart en oktober, zegt de federale politie. Een tiental slachtoffers, allemaal vrouwen van rond de 20 jaar oud, heeft zich reeds gemeld bij de politie. De dader opereert tussen middernacht en 7 uur ‘s ochtends, in de regio van Coupure Links, Bagattestraat en Volderstraat.

‘De dader besloop geruisloos zijn slachtoffers en overmeesterde ze door hen langs achter vast te grijpen. Met één hand greep hij het slachtoffer naar de keel, met zijn andere hand greep hij naar de vagina. In sommige gevallen bedreigde hij hen met een mes. Als een van de meisjes begon te roepen of hem wegduwde, loste hij onmiddellijk zijn greep en liep weg’, zegt de federale politie.

De verdachte is blank en rond de 30 jaar oud. ‘Hij is niet erg groot, zo’n 1m70 en normaal gebouwd . Hij heeft een verzorgd voorkomen en is steeds in het donker gekleed. Soms draagt hij een hoofddeksel. Vermoedelijk heeft hij kort zwart haar. De dader spreekt soms enkele woorden Nederlands tegen de slachtoffers.’

De politie vraagt slachtoffers of getuigen contact op te nemen via het nummer 0800/30.300.

bpr (belga)

Een boek dat spreekt over “the NEW feminist movement”, maakt mij lichtjes argwanend. Waarom de nieuwe feministische beweging? Wat is er met de “oude” gebeurt? Is die niet meer goed genoeg, niet meer interessant genoeg, of bestaat ze helemaal niet meer? Willen de schrijfsters zich afzetten tegen oudere generaties en voorgaande golven? Gelukkig stellen Redfern en Aune mij gerust met hun uitleg:

This isn’t going to be one of those ‘new feminist’ books that reiterate negative stereotypes about 1970s’ feminism and position younger feminists in opposition to it. We’re not interested in pushing forward a hip, ‘fashionable’ kind of feminism.

Ze willen dus gewoon focussen op het feminisme dat vandaag de dag actief is, aangezien zij een heropmars merken van feministisch activisme, vooral onder jonge vrouwen.

Reclaiming The F-word is gestructureerd volgens zeven thema’s: bevrijde lichamen, seksuele vrijheid en keuze, geweld op vrouwen, werk en huishouden, politiek en religie, populaire cultuur en als laatste hoofdstuk: feminisme zelf. Het boek geeft minder de mening van de schrijfsters zelf – hoewel die wel naar boven sijpelt – of het ideeëngoed van 1 bepaalde stroming binnen het feminisme, maar eerder een overzicht van waar de huidige (vooral Britse) feministische beweging mee bezig is, de verschillende strijdpunten en visies. Die strijdpunten en visies kunnen dus soms erg uiteenlopend zijn en zelfs botsen met elkaar (bijvoorbeeld de pro-porno en anti-porno standpunten of open en kritisch tegenover religie).

Het kan een risico zijn om al die verschillende ideeën en stromingen allemaal naast elkaar als gelijkwaardig te presenteren, maar toch blijft het boek best radicaal. Het heeft wel tot gevolg dat bijna iedere feministe het met iets in het boek niet eens is. Ik vind bijvoorbeeld dat er nogal veel aandacht aan religie werd besteed en in de meeste “feministische” visies op religie die besproken worden kan ik mij absoluut niet vinden. Sommige vind ik zelfs gevaarlijk (bijvoorbeeld wanneer spirituele rituelen als activisme worden gezien, wat volgens mij enorm bedrieglijk en passief-makend is). Maar ook radicalere standpunten komen ruimschoots aan bod en de meeste voorbeelden en kritieken die in het boek voorkomen konden mij erg boeien.

Wat het boek nog interessanter maakt is dat Reclaiming the F-word vol leuke extra’s zit: allerlei citaten tussendoor van feministes die ze geïnterviewd hebben en uit de pers, in de kantlijn een lijstje van feministische tijdschriften (met voor België onze zusters van Scumgrrrls), “the 7 demands of women’s liberation”, verschillende statistieken en ieder hoofdstuk wordt afgesloten met tips voor hoe actie te ondernemen voor het thema dat behandeld werd. Helemaal aan het einde van het boek is er nog een lijstje met boekentips bij ieder thema (daar zit veel interessants en radicaals tussen!) en de vragenlijst met de resultaten van de interviews die werden afgenomen voor het boek.

De schrijfsters van Reclaiming the F-word zijn zelf ook actief in de feministische beweging. Ze observeren niet als outsiders en kunnen daarom – in tegenstelling tot de meeste media – een goed beeld geven van waar de beweging mee bezig is en haar echte standpunten. Redfern en Aune hebben bijvoorbeeld London Third Wave opgestart en Redfern is ook de oprichtster van het Britse feministische e-zine The F-word. Zeker ook de moeite waard om te checken, dat e-zine!

Om af te sluiten enkele stukjes uit Reclaiming the F-word die duidelijk maken dat dit boek een must-read is!

Over macho politiek:

Do we really want politics run by the side that can make farmyard noises the loudest?

Citaat van geïnterviewde:

‘Everyone is born feminist. It takes a lot of social conditioning to make people otherwise.’ FEMALE, 17

Over het woord “feminisme”:

Discussions about whether the word ‘feminism’ should be ditched in favour of something with less negative baggage are, on the whole, a distraction. Feminism has a proud history and we’ve all benefited from it, and if we’re too scared to use the word in case we offend people, we’ll probably also be too scared to fight for the changes women need.